Masyw Centralny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Masyw Centralny na mapie Francji
Puy de Sancy, najwyższy szczyt Masywu Centralnego
Kulminacja Masywu Centralnego – Puy de Sancy 1885 m n.p.m.
Puy de Dôme – jeden z najbardziej znanych szczytów Masywu Centralnego

Masyw Centralny (fr. Massif central) – wyżynno-górska kraina w środkowej i południowej Francji, zajmująca powierzchnię około 85 tys. km². Wznosi się średnio 400–700 m n.p.m., a najwyższym szczytem jest położony w północnej części Puy de Sancy (1885 m n.p.m.), będący częścią krawędzi krateru wulkanu Mont Dore. Doliny rzek (m.in. Loary, Allier, Dordogne, Lot i Tarn) rozdzielają go na odrębne płaskowyże i grupy górskie. Najciekawsza z nich to położone w południowej części Sewenny.

Lot – rzeka w południowej Francji o długości 481 km. Ma źródła w masywie Mont Lozère. Przepływa przez Masyw Centralny po czym uchodzi do Garonny. Najważniejszy jej dopływ to Truyère.Wzniesienie – wypukła forma ukształtowania terenu, wyróżniająca się względem terenów przyległych. Jest to termin ogólny, stosowany potocznie szczególnie do form o wysokościach względnych do kilkuset metrów.

Przyroda Masywu Centralnego chroniona jest w Parku Narodowym Sewennów oraz parkach regionalnych, m.in. Wulkanów Owernii i Livradois-Forez.

Geologia[ | edytuj kod]

Masyw Centralny to obszar o budowie zrębowej. Najstarsze elementy podłoża, skały paleozoiczne, zostały sfałdowane w czasie orogenezy hercyńskiej. Zostały one przykryte niekiedy młodszymi osadami, m.in. z karbonu – do niedawna eksploatowano tu węgiel kamienny. W czasie fałdowania alpejskiego miały miejsce kolejne ruchy górotwórcze. W tym też okresie obserwuje się wzmożoną aktywność wulkaniczną, która ustała ostatecznie około 10 tysięcy lat temu. Dzisiaj można podziwiać dobrze zachowany krajobraz powulkaniczny, ze stożkami wulkanicznymi i jeziorami kraterowymi. Występują tu też licznie gorące źródła mineralne, które wykorzystywane są w lecznictwie uzdrowiskowym (m.in. w Vichy, Royat, Chamalières, Saint-Nectaire, Bourboule).

Park Regionalny Livradois-Forez (fr. Parc naturel régional Livradois-Forez) - francuski regionalny park przyrody (parc naturel régional), obejmujący dwa pasma górskie Masywu Centralnego Livradois i Forez. Pod względem administracyjnym położony jest w regionie Owernia, na granicy departementów Puy-de-Dôme i Haute-Loire. Park został powołany w 1986 przez 180 gmin (z tego 10 gmin to gminy stowarzyszone z parkiem). Park zajmuje powierzchnię 3130 km², a na jego obszarze mieszka 109,0 tys. osób. Siedziba parku znajduje się w miejscowości Saint-Gervais-sous-Meymont.Puy de Dôme – szczyt górski w paśmie górskim Chaîne des Puys (Masyw Centralny), wygasły wulkan typu kopułowego. Jego wysokość wynosi 1464 m n.p.m. Jest najmłodszym z wulkanów tego obszaru Francji, ostatnia erupcja miała miejsce około 5760 roku p.n.e. Szczyt położony jest około 10 km na zachód od Clermont-Ferrand, stolicy departamentu Puy-de-Dôme, którego nazwa pochodzi właśnie od tego szczytu. Szczyt położony jest na obszarze Regionalnego Parku Przyrody Wulkanów Owernii.

Działalność człowieka[ | edytuj kod]

Większa część Masywu pokryta jest łąkami i pastwiskami, ale także znaczącymi obszarami leśnymi. Podstawą utrzymania miejscowej ludności było głównie rolnictwo (hodowla owiec i bydła, uprawa zboża i winorośli). Przemysł rozwijał się jedynie w większych miastach i w okolicy zagłębia węglowego. Zarówno tradycyjne rolnictwo, jak i lokalny przemysł znalazł się w kryzysie, dlatego też w tym już słabo zaludnionym regionie, obserwuje się intensywne procesy wyludniania.

Allier - rzeka w środkowej Francji, lewy, najdłuższy dopływ Loary. Jej długość wynosi 410 km, a powierzchnia dorzecza - 15 tys. km²Zestawienie przedstawia podział administracyjny Francji na regiony i departamenty, dwa najwyższe szczeble administracji. Podział na regiony wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2016 w ramach reformy administracyjnej Francji (nie zmieniono zasięgu terytorialnego departamentów).

Najważniejszymi miastami tego obszaru są: Clermont-Ferrand, Saint-Étienne, Le Creusot, Limoges. Masyw Centralny położony jest w następujących regionach administracyjnych: Owernia-Rodan-Alpy, Nowa Akwitania, oraz Oksytania.






Warto wiedzieć że... beta

Saint-Étienne (fr-prow. Sant-Etiève, prow. Sant Estève] – miejscowość i gmina we Francji, we wschodniej części Masywu Centralnego, w regionie Rodan-Alpy, w departamencie Loara. Miejscowość jest położona około 60 km na południowy zachód od stolicy regionu - miasta Lyon.
Język francuski (fr. langue française lub français) – język pochodzenia indoeuropejskiego z grupy języków romańskich. Jako językiem ojczystym posługuje się nim ok. 80 mln ludzi: ok. 65 mln Francuzów, ok. 4,5 mln Belgów (czyli 42%), ok. 1,5 mln Szwajcarów (czyli 20%), a także ok. 8 mln mieszkańców kanadyjskich prowincji Québec, Ontario i Nowy Brunszwik. Ok. 201 milionów osób na całym świecie używa francuskiego jako języka głównego (oszacowanie z 2009 r. według Organisation mondiale de la Francophonie), a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, w których francuski jest jednym z języków urzędowych, bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego, jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, w których jest jedynym językiem urzędowym.
Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
Puy de Sancy (1885 m n.p.m.) – wygasły wulkan w masywie Monts Dore (Francja), stanowi najwyższy szczyt Masywu Centralnego.
Nowa Akwitania (fr. Nouvelle-Aquitaine) – region administracyjny Francji, ustanowiony z dniem 1 stycznia 2016 pod tymczasową nazwą Akwitania-Limousin-Poitou-Charentes, odzwierciedlającą nazwy łączonych regionów Akwitania, Limousin i Poitou-Charentes.
Park Narodowy Sewennów (fr. Parc national des Cévennes) – jeden z najbardziej znanych francuskich parków narodowych. Znajduje się w masywie Sewennów. Miejsce ochrony wielu gatunków zwierząt. Niektóre z nich, jak na przykład jeleń czerwony, zostały tu odtworzone. Park istnieje od 1970 roku i ma powierzchnię 910 km. Konieczność ochrony tych obszarów pojawiła się tu wraz z przybyciem nowych osadników, którzy przybyli tu w latach 60. XIX wieku. Zastali oni bardzo zdegradowane obszary, z wytrzebionymi naturalnymi siedliskami. Postanowiono przywrócić ich równowagę. Ciekawym obiektem w Parku jest Mont Lozère - góra osiągająca wysokość 1699 metrów. Jest ona bardzo często odwiedzana przez turystów, ze względu na malowniczą okolicę. Ciekawym miejscem są w tym Parku Narodowym również Doliny Seweńskie, gdzie rosną słodkie kasztany. Jest to teren o ciekawej rzeźbie terenu, z interesującymi formami morfologicznymi.
Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.

Reklama