Marrella

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Marrellarodzaj stawonoga z gromady Marrellomorpha. Jego szczątki odnaleziono w kambryjskich osadach łupków z Burgess w Kanadzie, formacji Balang i wśród bioty Kaili w Chinach (Marrella z Kaili może należeć do gatunku innego niż typowy M. splendens). Skamieniałości Marrella są najpospolitszymi skamieniałościami występującymi w tej formacji geologicznej (znanych jest stamtąd co najmniej dziewięć tysięcy okazów), były także pierwszymi, które Charles Walcott odnalazł w łupkach z Burgess. Walcott opisał Marrella jako nietypowego trylobita. Później została zaklasyfikowana do niewyróżnianej obecnie gromady Trilobitoidea. W 1971 roku Harry Blackmore Whittington ponownie opisał szczątki Marrella i na podstawie budowy jej odnóży, skrzeli oraz głowy uznał, że nie była ona ani trylobitem, ani szczękoczułkowcem, ani skorupiakiem.

Łupki z Burgess (ang. Burgess Shale) – stanowisko paleontologiczne typu Konservat-Lagerstätte, odkryte 31 sierpnia 1909 roku przez Charlesa Walcotta w Górach Skalistych na przełęczy Burgessa (Kolumbia Brytyjska, Kanada), znajdujące się obecnie w obrębie Parku Narodowego Yoho.Gromada (w botanice divisio, w zoologii classis) – nazwa stosowana w języku polskim na określenie dwóch różnych rangą kategorii systematycznych.
Marrella

Marrella była niewielkim zwierzęciem – największe znane okazy nie przekraczają 2,5 cm długości, podczas gdy najmniejsze mierzą 2,4 mm. Tarcza głowowa miała dwie pary długich, skierowanych ku tyłowi kolców. Na dole głowy znajdowały się dwie pary wyrostków: jedna długa i wiotka – czułki, a druga, krótsza i grubsza, dawniej także uznawana za czułki, prawdopodobnie służyła do pływania. Ciało najmniejszych osobników zbudowane jest z 17 segmentów, podczas gdy u największych liczba segmentów przekraczała 26, co dowodzi, że wraz ze wzrostem zwierzęcia zwiększała się liczba segmentów. Z każdego segmentu wyrastała para rozgałęzionych wyrostków. Dolnymi były nogi, zaś górnymi – pierzaste skrzela. Na końcu tułowia znajdował się niewielki telson. Oczy znajdowały się na spodniej stronie głowy. Nie jest jasne, w jaki sposób niezmineralizowane kolce i głowa były usztywnione. Marrella nie mogła być trylobitem, gdyż miała zbyt mało odnóży głowowych i zbyt niski stosunek liczby segmentów i odnóży. Brakowało jej także trzech par odnóży za otworem gębowym, co jest charakterystyczne dla skorupiaków. Różnią się one także samą budową od odnóży skorupiaków. Badania za pomocą siatki dyfrakcyjnej dobrze zachowanych okazów Marrella dowiodły, że najbardziej zewnętrzne wyrostki tarczy głowowej tego stawonoga cechowały się opalizującym ubarwieniem, podobnie jak u współczesnych widłonogów i małżoraczków. Mogło to być adaptacją przeciw drapieżnikom.

Charles Doolittle Walcott (ur. 31 marca 1850 w New York Mills, zm. 9 lutego 1927 w Waszyngtonie) – amerykański paleontolog i geolog, specjalista od skamieniałości kambru i ordowiku, odkrywca stanowiska paleontologicznego środkowokambryjskiej fauny w Burgess.Kraby (Brachyura, z języka greckiego krótki odwłok/ogon) – grupa krótkoodwłokowych skorupiaków z rzędu dziesięcionogów (Decapoda).
Marrella splendens

Uważa się, że Marrella była prowadzącym przydenny tryb życia detrytofagiem, jednak zdolnym do aktywnego pływania i osiągania przypowierzchniowych warstw wody. Głowa Marrella była twarda, muszlopodobna i przypominała skorupę kraba. Marrella, jak również dwa inne nietypowe stawonogi z łupków z Burgess – Opabinia i Yohoia – dowiodły, że żyjące w tej formacji zwierzęta o miękkich ciałach były bardziej zróżnicowane niż dotąd sądzono.

Widłonogi (Copepoda) – drobne, z reguły planktonowe, morskie i słodkowodne skorupiaki. Zasiedlają wszystkie oceany i kontynenty łącznie z Antarktydą. Występują wszędzie tam gdzie jest woda, nawet w wilgotnym mchu, pod korą dolnych części pni drzew tropikalnych, w wilgotnym piasku plaż morskich. Część widłonogów prowadzi pasożytniczy tryb życia, pasożytując na jamochłonach, pierścienicach, skorupiakach, mięczakach, szkarłupniach, rybach. Ciało jest zbudowane ze stałej liczby 16 segmentów (5 głowowych, 6 tułowiowych i 5 odwłokowych). Rozmiar ich ciała zawiera się w zakresie od 0,5 mm do 20 cm, jednak typowi przedstawiciele tej podgromady mają zwykle rozmiar ciała zawierający się w zakresie 0,5 mm do 2 mm. Pływają za pomocą silnie rozwiniętej pierwszej pary czułków. Ciało ich zawiera żółte kropelki zapasowego tłuszczu (glikolipidy) oraz wiele witamin. Przeważnie są przezroczyste. W morzach stanowią około 9/10 planktonu. Są też głównym składnikiem pokarmu dla śledzi i narybku wątłuszowego (Gadidae). Również gatunki słodkowodne odgrywają pewną rolę jako pokarm dla ryb. Wolno żyjące oraz pasożytnicze widłonogi są rozdzielnopłciowe. Jaja u wielu widłonogów składane są do worków lęgowych znajdujących się po bokach odwłoka. Widłonogi stanowią dużą grupę składającą się obecnie z 9 rzędów , około 220 rodzin i ponad 13000 gatunków, co czyni je najliczniejszą gromadą wśród skorupiaków niższych.Trylobity (†Trilobita, z gr. treis ‘trzy’ + lobos ‘płat’) – gromada wymarłych morskich stawonogów o owalnym i spłaszczonym grzbietobrzusznie ciele, z wyraźnie wyróżnioną częścią głowową, tułowiową i ogonową. Od strony grzbietu przykryte wapiennym pancerzem. Dwie głębokie bruzdy wzdłuż dłuższej osi ciała dzielą optycznie jego powierzchnię na trzy płaty (stąd nazwa gromady). Pojawiły się w połowie wczesnego kambru, a wymarły z końcem permu.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Liu Qing. The first discovery of Marrella (Arthropoda, Marrellomorpha) from the Balang Formation (Cambrian Series 2) in Hunan, China. „Journal of Paleontology”. 87 (3), s. 391–394, 2013. DOI: 10.1666/12-118.1 (ang.). 
  2. Joachim T. Haug, Christopher Castellani, Carolin Haug, Dieter Waloszek, Andreas Maas. A Marrella-like arthropod from Cambrian of Australia: A new link between "Orsten"-type and Burgess Shale assemblages. „Acta Palaeontologica Polonica”, 2013. DOI: 10.4202/app.2011.0120 (ang.). 
  3. David J. Bottjer, Walter Etter, James W. Hagadorn, Carol M. Tang: Exceptional Fossil Preservation: A Unique View on the Evolution of Marine Life. Columbia University Press, 2002, s. 70. ISBN 978-0231102551. OCLC 47650949.
  4. Diego C. García-Bellido, Desmond H. Collins. A new study of Marrella splendens (Arthropoda, Marrellomorpha) from the Middle Cambrian Burgess Shale, British Columbia, Canada. „Canadian Journal of Earth Sciences”. 43 (6), s. 721–742, 2006. DOI: 10.1139/e06-012 (ang.). 
  5. Harry B. Whittington. Redescription of Marrella splendens (Trilobitoidea) from the Burgess Shale, Middle Cambrian, British Columbia. „Bulletin – Geological Survey of Canada”. 209, s. 1–24, 1971. OCLC 755701702 (ang.). 
  6. A. R. Parker. Colour in Burgess Shale animals and the effect of light on evolution in the Cambrian. „Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences”. 265 (1400), s. 967–972, 1998. DOI: 10.1098/rspb.1998.0385 (ang.). 
  7. Stephen Jay Gould: Wonderful Life: Burgess Shale and the Nature of History. Vintage, 2000. ISBN 978-0099273455. OCLC 45316756.
Gatunek typowy – gatunek wyznaczony przez systematyków jako typ nomenklatoryczny rodzaju. Typ nie musi być typowym przedstawicielem reprezentowanego taksonu, nie musi też świadczyć o jego zmienności. Typ umożliwia identyfikację taksonów. Okazy będące typami przechowywane są w specjalnych kolekcjach, a miejsce przechowywania wzorca jest dokładnie znane. W razie wątpliwości można odwołać się do gatunku typowego i wyróżnionych dla niego cech diagnostycznych.Skrzela - narząd oddechowy występujący u wielu zwierząt wodnych (ryb, płazów w formie larwalnej i rozmaitych bezkręgowców), stanowiący główny element układu oddechowego, umożliwiającego pobieranie do organizmu tlenu rozpuszczonego w wodzie.




Warto wiedzieć że... beta

Detrytusożerca, detrytusofag, dertytofag, detritofag – organizm lub gatunek odżywiający się detrytusem, tzn. mieszaniną częściowo rozłożonych szczątków roślinnych i zwierzęcych, ich odchodów oraz rozkładających tę materię bakterii i grzybów.
Siatka dyfrakcyjna – przyrząd do przeprowadzania analizy widmowej światła. Tworzy ją układ równych, równoległych i jednakowo rozmieszczonych szczelin.
Rodzaj (łac. genus, l.mn. genera) – podstawowa, obowiązkowa kategoria systematyczna obejmująca gatunek lub monofiletyczną grupę gatunków wyróżnionych na podstawie jednej lub więcej cech taksonomicznych. Nazwą rodzaj określany jest też każdy takson w randze rodzaju.
Opalizacja - efekt optyczny występujący m.in. w opalach i charakteryzujący się grą barw w postaci kolorowych wzorów plam, które zmieniają się w zależności od kąta obserwacji.
Czułki (łac. antennae, l.poj. antenna) – nitkowate lub palczaste narządy zmysłowe różnej budowy i pochodzenia, osadzone zwykle na głowie lub płacie głowowym wielu grup bezkręgowych organizmów zwierzęcych. Są bogato unerwione i ruchome. Czasami pełnią dodatkowe funkcje. U stawonogów nazywane są antenami. U owadów są to parzyste przysadki osadzone poza czołem, na policzku w okolicy oka lub po stronie brzusznej.
Opabinia – rodzaj wymarłego morskiego zwierzęcia należącego do typu Lobopodia. Jedyny gatunek należący do tego rodzaju, Opabinia regalis ze skamieniałości odkrytych w kambryjskich osadach formacji typu Lagerstätte zwanej łupkami z Burgess. Odnaleziono dobrze zachowane szczątki mniej niż dwudziestu osobników. Opabinia osiągała umiarkowane rozmiary, po bokach miękkiego ciała znajdowały się segmentowane płatki, a z tyłu wachlarzowaty ogon. Głowa wykazywała niezwykłe cechy: miała pięcioro oczu, znajdujący się na spodniej stronie głowy i zwrócony ku tyłowi otwór gębowy oraz „trąbę”, służącą prawdopodobnie do podawania pokarmu do otworu gębowego. Opabinia żyła przypuszczalnie na dnie morza, wykorzystując „trąbę” do wyszukiwanie niewielkiego, miękkiego pokarmu.
Małżoraczki (Ostracoda) – drobne skorupiaki (Crustacea) o długości ciała 2-3 mm. Największy żyjący obecnie małżoraczek, Gigantocypris agassizi, osiąga 2,3 cm długości.

Reklama