Marek Aureliusz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Marek Aureliusz Antoninus, Marek Anniusz Aureliusz Werus (Marcus Aurelius Antoninus, Marcus Annius Aurelius Verus; ur. 26 kwietnia 121 w Rzymie, zm. 17 marca 180 w Vindobonie) – w latach 161–180 cesarz rzymski, pisarz i filozof.

Gasnące słońce. Powieść z czasów Marka Aureliusza – powieść historyczna Teodora Jeske-Choińskiego z 1895 roku. Przetłumaczona została na języki: niemiecki, szwedzki, włoski, węgierski, czeski i rosyjski.Pięciu dobrych cesarzy to władcy imperium rzymskiego, którzy panowali w latach 96-180. Byli to w kolejności chronologicznej:
Ankeruhr, Wiedeń, cesarz jako jedna ze wskazówek na zegarze

Życie[ | edytuj kod]

Młodość[ | edytuj kod]

Urodził się w 121 r. w południowej części Rzymu jako Marcus Annius Verus. Jego ojciec, Anniusz Werus, był osobą zamożną, właścicielem kilku cegielni. Rodzina należała do arystokracji, a pradziadek Marka, Lucjusz Katyliusz Sewer, był dwukrotnym konsulem, namiestnikiem Azji i Syrii i prefektem miasta. Gdy Marek miał 3 lata ojciec zmarł, a dzieckiem zaopiekował się cesarz Hadrian. W 138 Hadrian zaadoptował Antonina, przeznaczając go na swojego następcę. Antonin był spowinowacony z Markiem, będąc mężem jego ciotki Faustyny. W tym samym roku, po śmierci Hadriana, Antonin został cesarzem Antoninusem Piusem, a w 139 podniósł Marka do godności cezara.

Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Historia Augusta jest zbiorem biografii cesarzy, następców i uzurpatorów od Hadriana, który władał od 117 r. n.e. do śmierci Numeriana w 284 r. n.e. Określenie Scriptores Historiae Augustae nie zostało stworzone przez autora czy autorów dzieła. Stworzył je najprawdopodobniej na początku XVII w. n.e. Isaac Casaubon. Obecnie w skróconej wersji pisze się o Historia Augusta.

Marek otrzymał staranne, wszechstronne wykształcenie. Interesował się szczególnie retoryką i filozofią. Uczył się u rzymskich i greckich stoików i retorów (m.in. Juniusza Rustyka, Heroda Attyka, Apoloniusza z Chalcedonu.

Przed objęciem rządów[ | edytuj kod]

Od czasu objęcia rządów przez Antoninusa, aż do jego śmierci (23 lata) Marek ciągle przebywał w towarzystwie cesarza, przygotowując się do objęcia rządów w przyszłości. Traktował swojego przybranego ojca z szacunkiem i traktował go jako wzór cnotliwego władcy.

W 145 Marek poślubił córkę Antoninusa Piusa, Faustynę. Podczas 30 lat małżeństwa miał z nią 13 dzieci, z których sześcioro dożyło wieku dorosłego, a jeden z synów (Kommodus) został cesarzem.

Stoicyzm – kierunek filozoficzny zapoczątkowany w III wieku przed n.e. w Atenach przez Zenona z Kition, doprowadzony do ostatecznej formy przez Chryzypa i kontynuowany przez całą starożytność. Wywarł znaczny wpływ na rozwój chrześcijaństwa, w pewnym stopniu oddziaływał na myśl średniowieczną, odżył w nowej formie w filozofii nowożytnej, np. u Justusa Lipsiusa. Modelem człowieka był mędrzec, który żył w zgodzie z naturą, kierujący się rozumem.Biblioteka Narodowa Korei – biblioteka narodowa Korei Południowej znajdująca się w Seulu. Powstała w 1945 roku. Jej zbiory liczą ponad 11 milionów woluminów (2018), w tym ponad milion zagranicznych książek.

Antoninus Pius zmarł w 161. Do objęcia władzy po nim przygotowywani byli Marek oraz jego przybrany brat Lucjusz, którym przysługiwał tytuł cezara. To Marek został uznany przez Antoninusa za bardziej godnego następstwa i to on został obrany cesarzem po jego śmierci. Marek podzielił się jednak z Lucjuszem władzą, i zamiast mianować go cezarem, obdarzył go tytułem augusta. Zaręczył go z własną córką, trzynastoletnią Lucillą i uczynił go współcesarzem. Lucjuszowi nadano cognomen Werus (które kiedyś nosił Marek), przez co można wnioskować, że Marek uczynił się ojcem Lucjusza. Marek Aureliusz i Lucjusz Werus rządzili wspólnie, aż do śmierci tego ostatniego w 169.

Publiusz Eliusz Hadrian (Publius Aelius Hadrianus; ur. 24 stycznia 76 w Itálice lub Rzymie, zm. 10 lipca 138 w Bajach) – w latach 117-138 cesarz rzymski. Po śmierci został zaliczony w poczet bogów.Litewska Biblioteka Narodowa im. Martynasa Mažvydasa (lit. Lietuvos nacionalinė Martyno Mažvydo biblioteka) – litewska biblioteka narodowa założona w 1919 roku w Kownie, przeniesiona w 1963 roku i działająca do dziś w Wilnie.

Okres rządów[ | edytuj kod]

Marek Aureliusz prowadził skromne, spokojne życie, zgodne z surowymi zasadami stoickimi. Miał głębokie poczucie obowiązku służenia krajowi i obywatelom. Dbał o dobre stosunki z senatem, przeprowadził reformy w dziedzinie administracji i prawa cywilnego.

Czasy rządów Marka Aureliusza przypadły na okres bardzo trudny: wojny (wywoływane również przez ekspasywną politykę Rzymu) i klęski żywiołowe (wylewy Tybru w 161, trzęsienia ziemi w Kyzikos (165) i Smyrnie (178), głód, rozruchy uliczne, pożary, plaga szarańczy, epidemia dżumy). Głównymi wrogami Rzymu były wówczas plemiona germańskie i Partowie.

Trzęsienie ziemi – gwałtowne rozładowanie naprężeń nagromadzonych w skorupie ziemskiej, w wyniku przejściowego zablokowania ruchu warstw skalnych poruszających się wzdłuż linii uskoku. Uwalniająca się przy tym energia w około 20-30% rozchodzi się w postaci fal sejsmicznych, z których część dociera na powierzchnię Ziemi w postaci niszczących fal powierzchniowych.Attyka (franc. (étage) attique, z grec. Attikos) – górny element budynku w postaci ścianki, balustrady lub rzędu sterczyn osłaniający dach. Pełni dwojaką funkcję: estetyczną jako architektoniczny element dekoracyjny oraz użytkowo-konstrukcyjną jako zabezpieczenie sąsiednich budynków przed przeniesieniem się ognia w przypadku pożaru. Attyka stanowi mur ogniowy, jeśli jest wykonana z materiału niepalnego o wytrzymałości ogniowej min 1 godzina i grubości min 25 cm, np. z pełnej cegły ceramicznej, silikatu, czy też bloczków betonowych.

W 161 Partowie najechali wschód Cesarstwa. Wojska rzymskie ponosiły początkowo porażki. Lucjusz wyruszył na wschód i wraz z doświadczonymi generałami Stacjuszem Priskusem i Awidiuszem Kasjuszem pokonał w kampanii wojennej Partów, najeżdżając ich królestwo i zdobywając Ktezyfon i Seleucję (163-166). Wojska rzymskie podjęły również działania przeciwko Medii, gdzie odniosły pewne sukcesy. Wracające ze Wschodu wojska sprowadziły do Imperium epidemię nazwaną "Zarazą Antoninów" (165). Epidemia spustoszyła cały kraj, prowadząc od znacznego osłabienia demograficznego i gospodarczego.

Stanford Encyclopedia of Philosophy (SEP) jest ogólnie dostępną encyklopedią internetową filozofii opracowaną przez Stanford University. Każde hasło jest opracowane przez eksperta z danej dziedziny. Są wśród nich profesorzy z 65 ośrodków akademickich z całego świata. Autorzy zgodzili się na publikację on-line, ale zachowali prawa autorskie do poszczególnych artykułów. SEP ma 1260 haseł (stan na 20 stycznia 2011). Mimo, że jest to encyklopedia internetowa, zachowano standardy typowe dla tradycyjnych akademickich opracowań, aby zapewnić jakość publikacji (autorzy-specjaliści, recenzje wewnętrzne).Publiusz Eliusz Arystydes (łac. Publius Aelius Aristides; ur. 117, zm. po 181) – grecki retor, reprezentant drugiej sofistyki.

Tuż po zakończeniu tej kampanii, w 166 północnej Italii zaczęli zagrażać Kwadowie i Markomanowie i sam Marek zaczął planować wyprawę przeciwko tym plemionom. Zaczął się okres wojen markomańskich (167-180). Polityka Marka była zróżnicowana, obok walki zbrojnej, umacniał granicę na Dunaju, uciekał się do negocjacji, a także zgadzał się na osiedlenie części plemion w Dacji, Pannonii, Mezji, Germanii i Italii.

Gladiator – film kostiumowy produkcji USA z 2000 roku w reżyserii Ridleya Scotta, którego akcja dzieje się w czasach starożytnego Rzymu. Obok postaci historycznych, jak cezar Marek Aureliusz czy jego syn Kommodus, występują też postaci fikcyjne jak Juba, czy też generał Maximus (ma on jednak kilka pierwowzorów historycznych).Księga Późniejszych Hanów – dzieło historyczne opisujące dzieje Późnej (Wschodniej) dynastii Han (25.n.e. - 220 n.e.), zaliczane do oficjalnego zbioru Dwudziestu Czterech Historii.

Marek i Lucjusz wyruszyli przeciwko tym plemionom, spędzając zimę w Akwilei. W 169 po ataku apopleksji umarł Lucjusz, a Marek wrócił do Rzymu, by wziąć udział w pogrzebie. Pojawiły się plotki, że Lucjusz został zabity przez Marka, jego żoną Faustynę, lub żonę Lucjusza Lucyllę. Kasjusz Dion w Historia Augusta podaje, że Lucjusz planował zabić Marka by zająć jego miejsce, lecz został przezeń otruty. Poglądy te są sceptycznie traktowane przez współczesnych historyków. W 169 Maurowie zaatakowali i spustoszyli hiszpańską Betykę. Marek wysłał w jej obronie Aufidiusza Wiktoryna

Misteria eleuzyjskie, Eleuzynie – misteria odprawiane w starożytnej Grecji, w Eleusis, nieopodal Aten, związane z kultem Demeter, jej córki Persefony oraz Dionizosa. Zgodnie z tradycją miał je zapoczątkować Eumolpos.Kolumna Marka Aureliusza została ustawiona na Polu Marsowym w starożytnym Rzymie po śmierci cesarza Marka Aureliusza (budowa została ukończona w 196 r.). Kolumna stanowiła podstawę, na której stał pomnik zmarłego cesarza. 27 października 1588 na szczycie kolumny umieszczono (na polecenie papieża Sykstusa V) statuę św. Pawła Apostoła, autorstwa Tomasza delia Porta, która stoi tam do dziś. Dekorację kolumny wykonano jako ozdobną wstęgę z reliefem wyobrażającym sceny historyczne z dwóch wojen prowadzonych przez cesarza z tzw. barbarzyńcami: wojny z Markomanami i Kwadami. Sposób zdobienia przypomina dekorację kolumny Trajana, jednak sposób rzeźbienia jest inny. Płaskorzeźby wykonane na tej kolumnie są głębsze (do cięcia kamienia użyto świdra), postacie są wyższe i spiętrzone, co miało wywołać wrażenie wieloplanowości (scena przedstawiająca prowadzenie jeńców). W scenach nie pokazano pejzażu.

Marek kontynuował działania wojenne w prowincjach naddunajskich i w 170 przystąpił do ofensywy w Dolnej Pannonii. Tymczasem Kwadowie i Markomanowie przekroczyli granice w innym miejscu i wkroczyli do Italii, zdobyli miasto Opitergium i oblegali Akwileję, pustosząc okolice, zaatakowali również Dację, , Mezję Górną, a także (Kostobocy) Achaję. W 172 wojska Marka przekroczyły Dunaj i zaatakowały terytoria Markomanów, odnosząc zwycięstwo, a Marek przyjął przydomek Gemanicus. W 173 Marek rozpoczął kolejną kampanię, tym razem przeciwko Kwadom. Pokonał ich i wyruszył przeciwko sarmackim Jazygom. Po ich pokonaniu przyjął przydomek Sarmaticus. Marek zawarł z pobitymi plemionami pokój. Kwadowie i Markomanowie nie mogli się osiedlać w odległości mniejszej niż 5 mil, a Jazygowie 10 mil. Rzymianie założyli również strażnice pilnujące granic. Prawdopodobnie również musieli dostarczać rekruta.

Luwr (fr. Louvre, Musée du Louvre) – dawny pałac królewski w Paryżu, obecnie muzeum sztuki. Jedno z największych muzeów na świecie, najczęściej odwiedzana placówka tego typu na świecie. Stanowi jedno z ważniejszych punktów orientacyjnych stolicy Francji. Luwr położony jest między Rue de Rivoli i prawym brzegiem Sekwany oraz ogrodami Tuileries i Rue du Louvre w obrębie Pierwszej Dzielnicy. W kompleksie budynków o całkowitej powierzchni wynoszącej 60,600 metrów kwadratowych znajdują się zbiory liczące około 35,000 dzieł sztuki od czasów najdawniejszych po połowę wieku XIX, dzieła światowego dziedzictwa o największej sławie takie jak np. stela z kodeksem Hammurabiego, Nike z Samotraki, Mona Lisa pędzla Leonarda.26 kwietnia jest 116. (w latach przestępnych 117.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 249 dni.

W 175 we wschodnich prowincjach wybuchł bunt Awidiusza Kasjusza. Udało się go stłumić zanim Marek wyruszył na Wschód, dzięki wierności rządcy Kapadocji, Marcjusza Werusa.

W 175 Marek odbył długą podróż po wschodnich prowincjach, (Egipt, Syria, Cylicja) wraz z żoną Faustyną i synem Kommodusem. W trakcie podróży, jesienią 175, umarła Faustyna. Wieś, w której zmarła przemianowano na Faustinopolis. W Smyrnie słuchał przemów Elusza Arystydesa. W Atenach, Marek i Kommodus zostali wtajemniczeni w misteria eleuzyjskie. Kasjusz Dion podaje, że podczas pobytu w Atenach Marek ustanowił cztery katedry (płatne posady) dla nauczycieli głównych kierunków filozoficznych: perypatetyckiej, platońskiej, epikurejskiej i stoickiej, a także katedrę retoryki. Prawdopodobnie stało się to jednak wiele lat wcześniej, a w 176 Marek jedynie słuchał tu wykładów.

Cylicja (gr. Κιλικία, Kilikia) – historyczna kraina w południowo-wschodniej Azji Mniejszej, obecnie terytorium Turcji (prowincje: Mersin, Adana, Osmaniye i Hatay). Cylicja dzieliła się na dwie części: Cilicia Trachea i Cilicia Pedias. Cilicia Trachea (asyryjskie Khillaku, od którego pochodzi nazwa Cylicji) była surowym rejonem górskim uformowanym przez góry Taurus. Skaliste przylądki nadawały się znakomicie do budowy naturalnych portów, w których często znajdowali schronienie piraci. W starożytności pokryta gęstym lasem, który dostarczał budulca dla stoczni. Cilicia Pedias leżała we wschodniej części Cylicji i prócz terenów górskich kształtowały ją nadmorskie równiny. Przez Cylicję biegł perski szlak królewski, który łączył Anatolię z Syrią i wybrzeżem cylicyjskim.Szylkret – masa rogowa, którą otrzymuje się z pancerzy (karapaksów) żółwi szylkretowych. Jest przejrzysta, lekko żółtawa, z ciemnobrązowymi plamami. Stosowana w rzemiośle artystycznym (np. do wyrobu oprawek okularów).

Już przed wyjazdem na Wschód, Marek zaczął przygotowywać swego syna, Kommodusa, do objęcia rządów po sobie. Podzielił się z nim władzą, a po powrocie obaj otrzymali tytuł imperatores i odbyli wspólny tryumf.

W 178 wyruszył na kolejną wyprawę wojenną przeciwko plemionom naddunajskim, które skonfliktowały się ze sobą i nie zachowywały warunków pokoju. Za pomocą działań militarnych i dyplomatycznych, Marek zaprowadzał porządek, dążąc do stopniowej romanizacji tych plemion. Zmarł 17 marca 180 roku w Vindobonie (dzisiejszy Wiedeń) lub w Sirmium. Przyczyna śmierci nie jest pewna. Historia Augusta sugeruje, że zmarł na dżumę.

Faustyna Starsza, Annia Galeria Faustina (98/105 – 140/141) – córka Marka Anniusa Verusa (konsula) i Faustyny Rupilii, ciotka Marka Aureliusza.International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

Po śmierci został ubóstwiony. Pochowano go w Mauzoleum Hadriana.

Poselstwo do Chin[ | edytuj kod]

Chińska Księga Późniejszych Hanów (Houhanshu) zanotowała informację, iż w roku 166 drogą morską przez Ocean Indyjski do kraju Jinan (Annam) przybyło poselstwo króla Andun z Daqin (Rzymu), oferując kość słoniową, rogi nosorożca i szylkret. Imię Andun (安敦) uważa się powszechnie za fonetyczny zapis nazwiska rodowego cesarza Marka Aureliusza (Antoninus), trwają jednak spory, czy było to oficjalne poselstwo rzymskie, czy samodzielna inicjatywa kupców, chcących handlować bez pośredników obecnych na jedwabnym szlaku.

Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.Seleucja (lub też: Seleukia, Seleukeja) nad Tygrysem - starożytne miasto, założone przez Seleukosa I Nikatora ok. 312-310 p.n.e. na miejscu niewielkiej osady nieopodal Babilonu i zaludniona w znacznej części jego kosztem, miała pełnić funkcję stolicy państwa Seleukosa. Obecnie stanowisko archeologiczne Tall Umar w Iraku.


Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




Warto wiedzieć że... beta

Muzea Kapitolińskie (wł. Musei Capitolini) – grupa muzeów archeologicznych i sztuki znajdujących się przy placu na Kapitolu (Piazza del Campidoglio) w Rzymie (Włochy).
Annia Faustina lub Annia Aurelia Faustina – rzymianka żyjąca w III wieku, przez krótki czas – cesarzowa rzymska jako trzecia żona cesarza Heliogabala.
Nazwisko – nazwa rodziny, do której dana osoba należy. Wraz z imieniem stanowi u większości ludów podstawę identyfikacji danej osoby.
Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
Pierre Hadot (ur. 21 lutego 1922 w Paryżu, zm. 24 kwietnia 2010) – francuski filozof specjalizujący się w filozofii starożytnej, a w szczególności w neoplatonizmie. W swych pracach zajmował się m.in. analizą pojęcia filozofii w starożytnej Grecji.
Deifikacja (łac. deificatio; deus ‘bóg’, facere ‘czynić’) – ubóstwienie, przypisanie cech boskich temu, co bogiem nie jest, a następnie uprawienie kultu ubóstwionej istoty lub rzeczy.
Pożar – niekontrolowany proces spalania w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Warunkiem zapoczątkowania pożaru (podobnie jak w procesie spalania) jest istnienie trójkąta spalania:

Reklama