Marcin Kalinowski (hetman)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Marcin Kalinowski herbu Kalinowa (ur. około 1605, zm. 2 czerwca 1652 w Batohu) – hetman polny koronny w latach 1646–1652, wojewoda czernihowski od 16 marca 1635 do 1652, podkomorzy kamieniecki w latach 1628–1633, starosta bracławski w latach 1638–1643, starosta czernihowski w latach 1638–1648, rotmistrz królewski w 1633.

Staja (stajanie) - staropolska miara długości drogi, definiowana jako odległość przebyta przez konia pomiędzy dwoma odpoczynkami. Staja miała różną długość: staja statutowa równała się 84 łokciom; staropolska – ok. 134 m; milowa – ok. 893 m; nowopolska – ok. 1066,8 m. Staja była też stosowana jako jednostka powierzchni, zwykle 1,2 – 1,5 ha.Ugoda w Białej Cerkwi – traktat między Rzecząpospolitą a Kozaczyzną, wymuszony na obu stronach powstaniem Chmielnickiego i bitwą pod Beresteczkiem. Polacy nie mieli możliwości całkowitego zduszenia powstania, Kozacy zaś potrzebowali miesięcy spokoju dla odbudowy sił.

Poseł na sejm konwokacyjny 1632 roku z województwa podolskiego. Poseł na sejm 1633 i 1635 z województwa bracławskiego. Jako senator wziął udział w sejmach: 1637 (II), 1643, 1645, 1647 i 1650.

Urodzony około 1605, pochodził z zamożnej rodziny szlacheckiej mającej swoje dobra w województwie bracławskim na Ukrainie. Syn Walentego Aleksandra Kalinowskiego starosty generalnego podolskiego, który zginął w bitwie pod Cecorą w 1620.

Po studiach w kraju kontynuował naukę w belgijskim Louvain. Ożenił się z Heleną Korecką.

Beresteczko (ukr. Берестечко) – miasto nad Styrem, na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, w rejonie horochowskim, do 1945 w Polsce, w województwie wołyńskim, w powiecie horochowskim, siedziba gminy Beresteczko.Walenty Aleksander Kalinowski herbu Kalinowa – polski szlachcic, generał ziem podolskich, starosta winnicki, zwinogrodzki, zginął pod Cecorą w Mołdawii w 1620 r.

W 1624 na czele ochotników brał udział w bitwie pod Martynowem z Tatarami. Jako właściciel licznych majątków posiadał wojsko prywatne, na czele którego brał czynny udział w tłumieniu powstań kozackich (bunt Pawluka i Huni 1637–1638) oraz w walkach z zagonami Tatarów (bitwa pod Ochmatowem w 1644).

Bitwa pod Batohem – bitwa pomiędzy wojskami polskimi dowodzonymi przez hetmana polnego Marcina Kalinowskiego a wojskami kozackimi pod dowództwem Bohdana Chmielnickiego wspomaganymi przez Tatarów, która miała miejsce 1-2 czerwca 1652 na uroczysku Batoh. Bitwa zakończyła się klęską wojsk polskich, a polscy doborowi żołnierze, stanowiący ówczesną elitę wojskową I Rzeczypospolitej i w większości pochodzący z bogatej szlachty, jako jeńcy w liczbie 3,5 tys. z polecenia Bohdana Chmielnickiego zostali wymordowani przez Kozaków i Tatarów nogajskich. Zginęło w sumie około 8,5 tys. Polaków, dowódców i większość doborowych żołnierzy. Z tego względu Batoh jest nazywany sarmackim Katyniem.Rzeź polskich jeńców pod Batohem (Sarmacki Katyń) – masowa zbrodnia dokonana z rozkazu Bohdana Chmielnickiego przez Kozaków i Tatarów nogajskich na polskich jeńcach wojennych, stanowiących w większości ówczesną doborową elitę żołnierską I Rzeczypospolitej. Rzeź dokonana została po klęsce oddziałów polskich w bitwie pod Batohem w dniach 3-4 czerwca 1652 roku.

W 1632 został podkomorzym podolskim. Początkowo podkomorzy czernihowski, w 1635 mianowany pierwszym wojewodą czernihowskim, przez co uzyskał miejsce w izbie senatorskiej. W 1637 został wyznaczony senatorem rezydentem. Został także komisarzem królewskim do spraw granicznych z Rosją. Związany politycznie i rodzinnie z Jerzym Ossolińskim (syn Kalinowskiego, Samuel Jerzy, ożenił się z córką kanclerza, Urszulą Brygidą Ossolińską), zawdzięczał mu awans na hetmana polnego koronnego w listopadzie 1646. W przeciwieństwie do swego mentora był zwolennikiem zbrojnej rozprawy z Kozakami.

Starosta – urząd związany z zarządzaniem jednostką administracyjną. W Polsce urząd starosty został wprowadzony podczas panowania króla Wacława II (1291-1305) z czeskiej dynastii Przemyślidów w celu sprawniejszego zarządzania krajem. Stanowisko to na przestrzeni lat zmieniało swoje znaczenie i funkcje, znane jest też w sąsiednich krajach. Obecnie w Polsce funkcja starosty oznacza osobę kierującą powiatem. Katolicyzm – doktryna Kościoła chrześcijańskiego – jedna z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła prawosławnego, powstałych w wyniku rozłamu w Kościele chrześcijańskim w 1054 (tzw. schizmy wschodniej). Jedna z największych grup wyznań chrześcijańskich, obok prawosławia i protestantyzmu oraz ogół zasad wiary i życia religijnego do których odwołuje się Kościół Kościół katolicki wraz z Kościołami wschodnimi pozostającymi z nim w pełnej jedności, wspólnoty tradycjonalistyczne, starokatolickie oraz część anglikańskich, liberalnych i niezależnych.

Skłócony z hetmanem wielkim koronnym Mikołajem Potockim, niepopularny wśród szlachty, dał się poznać jako nieudolny dowódca. Po wybuchu powstania Chmielnickiego w 1648 brał udział w bitwie pod Korsuniem w maju tego roku, gdzie wojska koronne poniosły klęskę, a obydwaj hetmani dostali się do kozackiej niewoli. Wolność za okupem hetman odzyskał dopiero w 1650.

Carstwo Rosyjskie (ros. Русское царство, "Carstwo Ruskie") – oficjalna nazwa Rosji w latach 1547–1721. Carstwo Rosyjskie obejmowało tereny od wschodniej Europy poprzez północną część Azji po Ocean Spokojny. Carstwo było kontynuacją Wielkiego Księstwa Moskiewskiego, istniejącego w latach 1328–1547. W 1547 roku odbyła się koronacja wielkiego księcia moskiewskiego Iwana IV Groźnego na „cara Wszechrusi”, co dało początek Carstwu Rosyjskiemu. W 1721 Piotr I przyjął tytuł cesarza-imperatora, dając tym samym początek Imperium Rosyjskiemu. Carowie rosyjscy nadal jednak używali (do 1917 roku) tytułów m.in. wielkich książąt włodzimierskich, twerskich i moskiewskich.Bohdan Zenobi Chmielnicki (ukr. Богдан Теодор Зиновій Хмельницький, ur. 1595 najprawdopodobniej w Czehryniu koło Kijowa, zm. 6 sierpnia 1657 w Czehryniu, pochowany w Subotowie) – hetman zaporoski, przywódca powstania kozackiego przeciwko Rzeczypospolitej w latach 1648-1654, bohater narodowy Ukrainy.

Był nominalnym dowódcą lewego skrzydła w bitwie pod Beresteczkiem w czerwcu 1651 (faktycznie dowodził Jeremi Wiśniowiecki, przeciwnik ugody białocerkiewskiej).

5 września 1651 niedaleko Trypola, dowodzone przez niego chorągwie wciągnęły w zasadzkę i doszczętnie wybiły grupę trzech tysięcy Kozaków z grupy Wasyla Zołotarenki. Razem z Mikołajem Potockim zwolennik ugody białocerkiewskiej z Chmielnickim, czemu sprzeciwiał się Janusz Radziwiłł i Aleksander Koniecpolski.

Samuel Jerzy Kalinowski herbu Kalinowa (zm. w czerwcu 1652) – oboźny wielki koronny, syn hetmana polnego koronnego Marcina Kalinowskiego i księżniczki Heleny Koreckiej. Mąż córki kanclerza Jerzego Ossolińskiego - Urszuli Brygidy Ossolińskiej.WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.

Po śmierci Mikołaja Potockiego, zostawszy wodzem naczelnym armii koronnej, prowadził działania zbrojne na Ukrainie. Otoczony w obozie pod Batohem przez armię kozacko-tatarską Bohdana Chmielnickiego, której usiłował przeszkodzić w marszu na Mołdawię w czerwcu 1652. Stoczona tam bitwa zakończyła się najpierw klęską Polaków i śmiercią hetmana polnego i jego syna, a następnie rzezią polskich jeńców.

Szlachta (ze starodolnoniemieckiego Slahta; współcz. niem. Geschlecht) – wyższa warstwa społeczna, wywodząca się ze stanu rycerskiego w społeczeństwie feudalnym. Szlachta posiadała zespół przywilejów społecznych, z których najbardziej podstawowym był przywilej posiadania ziemi. Przynależność do szlachty łączyła się z obowiązkiem służby wojskowej.Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.

Był katolikiem.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Włodzimierz Kaczorowski, Sejmy konwokacyjny i elekcyjny w okresie bezkrólewia 1632 r., Opole 1986, s. 366.
  2. Leszek Andrzej Wierzbicki: Senatorowie koronni na sejmach Rzeczypospolitej, Warszawa 2017, s. 74.
  3. Volumina Legum, t. III, Petersburg 1859, s. 437.
  4. W bitwie tej hetman wielki koronny, Mikołaj Potocki, ustawnie się opił gorzałki, jako i w te czasy pijany w karycte siedział, a drugi polny hetman, Kalinowski, choć chciał co począć, nie barzo go posłuchano, a do tego wzroku dobrego nie miał, bo na staje nie widział dobrze, i kiedy na strzelanie z łuku kto od niego był, ledwo rozeznał, że to człowiek stoi. (Diariusz Bogusława Maskiewicza, w: Zbiór pamiętników historycznych..., Tom 5 1840, wydał Julian Ursyn Niemcewicz, s. 66n).
  5. W cieniu Beresteczka: działania militarne armii litewskiej przeciwko Kozakom w 1651 roku
  6. Petro Kulakovs'kij: Urzędnicy ziemscy Czernihowszczyzny i Siewierszczyzny (do 1648), w: Studia Źródłoznawcze = Commentationes T. 38 (2000), s. 65.

Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Marcin Kalinowski (1605-1652) – niefortunny zalotnik, wilanow-palac.pl [dostęp 2006-01-16] [zarchiwizowane z adresu 2012-04-12].
  • Kalinovski, butschal.com [dostęp 2006-01-16] [zarchiwizowane z adresu 2005-02-06] (ang.).
  • Drzewo genealogiczne rodziny Kalinowskich (herbu Kalinowa)
  • A page from the history of the Kalinowski Family [dostęp 2006-01-16] [zarchiwizowane z adresu 2006-02-08] (ang.).




  • Warto wiedzieć że... beta

    Mołdawia (hist. także Multany) – kraina historyczna w środkowo-wschodniej Europie, obecnie podzielona pomiędzy Rumunię, Mołdawię oraz Ukrainę.
    Wasyl Nikiforowicz Zołotarenko (ros. Василий Никифорович Золотаренко), zmarły w 1663, kozacki pułkownik niżyński. Brat Iwana Zołotarenki.
    Bitwa pod Beresteczkiem – jedna z największych bitew lądowych XVII-wiecznej Europy, rozegrała się w dniach 28 czerwca-10 lipca 1651 roku pod Beresteczkiem na Wołyniu, w trakcie powstania Chmielnickiego, między wojskami polskimi pod dowództwem Jana Kazimierza, a siłami tatarsko-kozackimi. Bitwa zakończyła się zwycięstwem strony polskiej, które było zasługą dowodzącego wojskami polskimi Jana Kazimierza, który w trzecim dniu bitwy zastosował skuteczną taktykę szachownicową. Polegała ona na ustawieniu oddziałów piechoty na przemian z jazdą. W decydującej fazie bitwy ważne okazało się też wykorzystanie przez piechotę, znajdującą się w centrum ugrupowania polskiego, siły ognia muszkietów i artylerii.
    Jeremi Michał Korybut Wiśniowiecki (ukr. Ієремія Михайло Корибут Вишневецький, zwany Jaremą lub Młotem na Kozaków) herbu Korybut (ur. 17 sierpnia 1612 w Łubniach, zm. 20 sierpnia 1651 w obozie pod Pawołoczą prawdopodobnie w wyniku epidemii) – książę na Wiśniowcu, Łubniach i Chorolu, dowódca wojsk koronnych, wojewoda ruski od 1646 r., starosta przemyski, przasnyski, nowotarski, hadziacki, kaniowski.
    Senatorowie rezydenci – w Rzeczypospolitej Obojga Narodów grupa senatorów świeckich i duchownych wyznaczonych przez senat podczas zebrań sejmowych i zobowiązanych do stałej obecności przy królu. Instytucję tę powołano w roku 1573 w celu kontrolowania poczynań niezorientowanego w praktyce polskiego ustroju Henryka Walezego. Zasady ich funkcjonowania zostały wpisane do artykułów henrykowskich, przez co instytucja senatorów rezydentów stała się częścią ustroju Rzeczypospolitej. Mieli oni służyć królowi radą w okresach między kolejnymi sejmami oraz odpowiadać za zgodność decyzji podejmowanych przez panującego z postanowieniami sejmów. Mieli także obowiązek przedstawiania izbie poselskiej sprawozdań ze swej działalności, co jednak rzadko było w pełni egzekwowane.
    Jerzy Ossoliński herbu Topór (ur. 15 grudnia 1595 w Sandomierzu, zm. 9 sierpnia 1650 w Warszawie) – dyplomata, podstoli wielki koronny od 1630, marszałek sejmu 1631, starosta bydgoski od 1633, podskarbi nadworny koronny od 1633, wojewoda sandomierski od 1636, podkanclerzy koronny od 1639, kanclerz wielki koronny od 1643.
    Powstanie Chmielnickiego (nazywane również wielką wojną kozacką, kozacką rewolucją, Chmielnicczyzną) – powstanie w latach 1648-1655 Kozaków Zaporoskich i chłopstwa ruskiego pod przywództwem hetmana kozackiego Bohdana Chmielnickiego przeciwko magnaterii i szlachcie polskiej.

    Reklama