Marceli Handelsman

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Marceli Handelsman, ps. „Maciej Romański”, „Maciej Targowski”, „Józef Krzemień” (ur. 8 lipca 1882 w Warszawie, zm. 20 marca 1945 w Dora-Nordhausen) – polski prawnik i historyk żydowskiego pochodzenia, mediewista, historyk dziejów nowożytnych i najnowszych, metodolog historii, jeden z najwybitniejszych polskich historyków 1 poł. XX w.; wolnomularz. Brat Józefa Handelsmana.

Gustaw Edward Przychocki (ur. 14 lutego 1884 w Gromniku, zm. 4 lutego 1947 w Krakowie) – polski filolog klasyczny, profesor i rektor Uniwersytetu Warszawskiego, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, członek Polskiej Akademii Umiejętności.Stanisław Żochowski pseud. Brodzic (ur. 1908 w Łomży, zm. 2003 w Brisbane) – żołnierz i oficer Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej, major Narodowych Sił Zbrojnych i pułkownik Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, pisarz emigracyjny.

Życiorys[ | edytuj kod]

Ukończył V Gimnazjum w Warszawie, następnie studiował prawo na rosyjskim Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim, historię na uniwersytecie w Berlinie, a po wydaleniu w 1906 r. za działalność socjalistyczną kontynuował studia w Paryżu w École nationale des chartes i Collège de France, w Zurychu (doktorat obroniony w 1909) oraz w Rapperswilu, Wiedniu i Londynie. Wykładowca historii powszechnej na Wydziale Humanistycznym Towarzystwa Kursów Naukowych w Warszawie (1912-1016).

Słownik historyków polskich – słownik zawierający biogramy nieżyjących polskich historyków od Galla Anonima do roku 1993. Ukazał się pod redakcją Marii Prosińskiej-Jackl w 1994 roku. W jego opracowaniu wzięło udział kilkudziesięciu polskich historyków. Zawiera ponad 1600 haseł osobowych. Uwzględniono w nim badaczy, dydaktyków i popularyzatorów, a także twórców różnych form eseistyki, historiozofii i publicystyki historycznej. Teksty haseł zawierają oprócz życiorysu zwięzłą charakterystykę twórczości. Część biogramów zawiera podstawową bibliografią dotyczą przedmiotową.Stanisław Kętrzyński (ur. 10 września 1876 we Lwowie, zm. 26 maja 1950 w Warszawie) – polski historyk, dyplomata, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, członek Polskiej Akademii Umiejętności, wolnomularz.

Od 1915 r. był związany z Uniwersytetem Warszawskim, gdzie w 1919 r. uzyskał tytuł profesora zwyczajnego. W latach 1930–1931 doprowadził do utworzenia odrębnego Instytutu Historycznego na Uniwersytecie Warszawskim, którego został pierwszym dyrektorem. Pełnił funkcję dziekana Wydziału Humanistycznego UW. Jako historyk interesował się szczególnie działalnością obozu Hôtel Lambert i księcia Adama Czartoryskiego oraz dziejami Wielkiej Emigracji. W latach 1948–1950 wydano pośmiertnie niedokończoną biografię jego autorstwa pt. Adam Czartoryski (tomy 1–3). Jako wszechstronny historyk podejmował badania w dziedzinie historii prawa, ustroju, idei, historii społecznej i politycznej. Badał średniowiecze, okres napoleoński i XIX wiek. Zajmował się także metodologią historii.

Adam Jerzy Czartoryski książę herbu własnego, pseud.: Toulouzan, (ur. 14 stycznia 1770 w Warszawie, zm. 15 lipca 1861 w Montfermeil) – polski mąż stanu, minister spraw zagranicznych Imperium Rosyjskiego w latach (1804-1806), wiceprezes Rządu Tymczasowego Królestwa Polskiego w 1815 roku, senator-wojewoda Królestwa Polskiego (1815), prezes Rządu Narodowego Królestwa Polskiego (1831), prezes Senatu, pisarz, poeta, mecenas sztuki i kultury, odznaczony Orderem Orła Białego (w 1815), wielki skarbnik Katolickiego Wielkiego Przeoratu w Rosji kawalerów maltańskich w 1798 roku.Ryszard Błędowski (ur. 5 listopada 1886 we Włocławku, zm. 12 lipca 1932 w Berlinie) – polski zoolog, działacz społeczny.

Od kwietnia do sierpnia 1918 r. był przewodniczącym Komisji Archiwalnej Tymczasowej Rady Stanu. W związku z jej pracami opracował projekt ustawy archiwalnej oraz wytyczne dotyczące kursów archiwalnych, które stały się podstawą dla stworzenia przepisów wprowadzonych potem reskryptem Rady Regencyjnej z dnia 31 lipca 1918 r. Reprezentował stronę polską (wraz ze Stefanem Ehrenkreutzem i Stanisławem Kętrzyńskim) w utworzonej dwustronnej podkomisji technicznej, mającej dokonać analizy roszczeń w stosunku do akt dotyczących ziem polskich zaliczonych do przejęcia od niemieckich instytucji archiwalnych (w tym tzw. akt popruskich) obradującej 10 i 25 września oraz 4 i 24 października 1918 r.

Oskar Halecki (ur. 26 maja 1891 w Wiedniu, zm. 17 września 1973 w White Plains koło Nowego Jorku) – historyk polski, mediewista - bizantynolog, profesor Uniwersytetu Warszawskiego i uczelni zagranicznych, członek PAU, działacz emigracyjny, kawaler Wielkiego Krzyża Łaski i Dewocji kawalerów maltańskich od 1955 roku.Polska Partia Socjalistyczna (PPS) – polska partia polityczna o charakterze niepodległościowym, socjalistycznym i pracowniczym (klasyfikowana w grupie partii lewicowych), założona w listopadzie 1892 podczas tzw. zjazdu paryskiego jako Związek Zagraniczny Socjalistów Polskich, jedna z najważniejszych w Polsce sił politycznych aż do 1948. W czasach PRL jako samodzielna partia działała jedynie na emigracji.

Był członkiem Polskiej Akademii Umiejętności oraz francuskiej Akademii Nauk Moralnych i Politycznych. W latach 1918–1939 był redaktorem „Przeglądu Historycznego”, a w latach 1918–1919 – dyrektorem Archiwum Akt Dawnych w Warszawie. W 1921 r. współtworzył Instytut Badań Narodowościowych. W latach 1920–1935 był przewodniczącym Komisji Atlasu Historii Ziem Polskich oraz delegatem Polskiego Towarzystwa Historycznego w Międzynarodowym Komitecie Historycznym, jednym z organizatorów Międzynarodowego Kongresu Nauk Historycznych w Warszawie w 1933 r. 30 maja 1937 r. został wybrany na członka zagranicznego francuskiej Akademii Nauk Moralnych i Politycznych w miejsce zmarłego w 1936 r. Rudyarda Kiplinga.

Stefan Pomarański (ur. 7 września 1893 w Warszawie, zm. 15 grudnia 1944 we Flossenbürgu) – major piechoty Wojska Polskiego, historyk, instruktor skautowy i harcerski.Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.

Był zwolennikiem PPS i Józefa Piłsudskiego oraz gorącym orędownikiem współpracy polsko-francuskiej.

Latem 1920 jako ochotnik–szeregowiec walczył na wojnie z bolszewikami w szeregach 5 Pułku Piechoty Legionów. W 1921 opublikował wspomnnienia z okresu pobytu na froncie zatytułowane „W piątym pułku Legjonów : dwa miesiące ofensywy litewsko-białoruskiej” i dedykował je kolegom: Gustawowi Przychockiemu oraz Stanisławowi Szoberowi.

Maria Wierzbicka (ur. 1939) - polska historyk historiografii. Córka Adama Rapackiego. Absolwentka Instytucie Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego w 1962 roku. Od 1963 roku zatrudniona tamże jako asystent, starszy asystent, od 1972 roku adiunkt. Doktorat tamże w 1971. Wicedyrektor Instytutu Historii UW w latach 1988-1990. Współpracownik Krajowego Funduszu na rzecz Dzieci. W 1965 roku występowała przeciwko próbie relegowania z Instytutu Historii UW - Adama Michnika i Seweryna Blumsztajna. Zajmuje się historią historiografii polskiej XIX i XX wieku.Akta popruskie – umowne określenie zespołu archiwalnego, obejmującego akta dotyczące porozbiorowej pruskiej administracji na dawnych terenach Rzeczypospolitej, które weszły w skład Księstwa Warszawskiego po 1807 r., tj. Prus Południowych i Nowowschodnich.

Po wojnie pełnił funkcję rzeczoznawcy strony polskiej podczas rewindykacji dóbr polskich z ZSRR. W latach późniejszych krytykował proces brzeski, naruszanie przez władze autonomii szkół wyższych oraz antysemityzm na uczelniach, wyrażający się m.in. w próbach wprowadzenia getta ławkowego czy tzw. „paragrafu aryjskiego”, czyli wykluczenia Żydów ze stowarzyszeń naukowych i samopomocowych na uczelniach.

Adam Szczypiorski, ps Orwicz, A.S., J.G. (ur. 10 października 1895 w Bystrzycy k. Radomska, zm. 3 sierpnia 1979 w Kruku) – historyk, polski polityk, działacz związkowy, poseł na Sejm II RP, współzałożyciel Komitetu Obrony Robotników i Komitetu Samoobrony Społecznej KOR, uczestnik protestów przeciwko zmianom w konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Proces brzeski – polityczny proces sądowy przywódców Centrolewu, przeprowadzony w dniach 26 października 1931–13 stycznia 1932 r. przed Sądem Okręgowym w Warszawie.

Z powodu swoich liberalnych poglądów był atakowany w prasie obozu narodowego („Gazeta Warszawska”, „Myśl Narodowa”). W marcu 1934 r. został napadnięty na dziedzińcu uniwersyteckim i uderzony w tył głowy kastetem. W związku z napadem aresztowano byłych działaczy Obozu Wielkiej Polski, między innymi Zygmunta Dziarmagę, przywódcę bojówki „Uczelnie Różne”, która następnie została podporządkowana ONR. Napad wzbudził powszechne oburzenie.

Marek Jan Chodakiewicz (ur. 15 lipca 1962 w Warszawie) – polski historyk, amerykański profesor, specjalizujący się w badaniu stosunków polsko-żydowskich oraz tematyki Holocaustu.Szymon Rudnicki herbu Lis (1552 – 1621) – biskup warmiński w latach 1604 - 1621, sekretarz wielki koronny od 1601 roku.

W czasie II wojny światowej ukrywał się (rodzina pochodzenia żydowskiego). Mimo to uczestniczył w tajnym nauczaniu. Współpracował z Biurem Informacji i Propagandy KG AK. W maju 1944 r. w rękach kierującego wówczas BIP-em Jana Rzepeckiego znalazł się dokument (oceniony przez Grzegorza Mazura jako wytwór wywiadu NSZ), zatytułowany „Żydzi w ZWZ”. zawierający nazwiska Rzepeckiego, Gieysztora, Handelsmana i Makowieckiego. Na skutek denuncjacji Marceli Handelsman został aresztowany 14 lipca 1944 r. przez Gestapo, miesiąc po zamordowaniu innych pracowników BIP AK.

Rapperswil – szwajcarskie miasteczko na północnym brzegu Jeziora Zuryskiego w kantonie Sankt Gallen, z zamkiem z XIII wieku. Około 7,5 tys. mieszkańców.Litewska Biblioteka Narodowa im. Martynasa Mažvydasa (lit. Lietuvos nacionalinė Martyno Mažvydo biblioteka) – litewska biblioteka narodowa założona w 1919 roku w Kownie, przeniesiona w 1963 roku i działająca do dziś w Wilnie.

Trafił do obozu koncentracyjnego w Gross-Rosen. Następnie został przeniesiony do Dora-Nordhausen, gdzie zmarł 20 marca 1945 r. Jego symboliczny grób znajduje się na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 69-4-19).

Uczniowie[ | edytuj kod]

Marceli Handelsman prowadził w okresie międzywojennym dwa seminaria: średniowieczne (tematyka głównie z okresu Merowingów i Karolingów) i XIX-wieczne (tematyka z epoki napoleońskiej). Był wychowawcą wielu pokoleń historyków takich jak: Stanisław Arnold, Aleksy Franciszek Bachulski, Halina Bachulska, Oskar Bartel, Eugeniusz Boss, Artur Eisenbach, Aleksander Gieysztor, Wincenty Gorzycki, Henryk Jabłoński, Stefan Jellenta, Stefan Kieniewicz, Aleksander Krasuski, Tadeusz Landecki, Czesław Leśniewski, Witold Łukaszewicz, Marian Małowist, Tadeusz Manteuffel, Adam Mauersberger, Anna Minkowska, Gryzelda Missalowa, Wanda Moszczeńska, Henryk Paszkiewicz, Irena Pietrzak-Pawłowska, Stanisław Płoski, Hanna Pohoska, Stefan Pomarański, Ryszard Przelaskowski, Eugeniusz Przybyszewski, Emanuel Ringelblum, Lucjan Rusjan, Marian Henryk Serejski, Jakub Szacki, Adam Szczypiorski, Ludwik Widerszal, Helena Więckowska, Janusz Woliński, Karol Zbyszewski, Mieczysław Żywczyński.

Anna Minkowska z domu Zand (ur. 19 czerwca 1891 w Warszawie, zm. 19 grudnia 1969 tamże) – polski historyk, specjalista w zakresie polskich powstań narodowych w XIX wieku.Aleksander Stanisław Krasuski (ur. 3 maja 1890 w Warszawie, zm. 1940 w Charkowie) – doktor medycyny, historyk medycyny, ofiara zbrodni katyńskiej.


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Kazimierz Kuratowski (ur. 2 lutego 1896 w Warszawie, zm. 18 czerwca 1980 w Warszawie), polski matematyk, jeden z czołowych przedstawicieli warszawskiej szkoły matematycznej.
V Rządowe Gimnazjum Filologiczne w Warszawie – ośmioklasowe gimnazjum męskie z rosyjskim językiem wykładowym, mieszczące się początkowo w kamienicy na rogu Marszałkowskiej i Polnej, a po 1906 roku w nowym budynku u zbiegu Koszykowej i Wielkiej (dziś Lwowskiej). Dyrektorami gimnazjum byli m.in. A. Brzeziński, Kański, W. Choroszewski. Absolwentem gimnazjum był Władysław Tatarkiewicz, który w swoich wspomnieniach pisał:
Getto ławkowe – forma segregacji narodowościowej wprowadzona na polskich uniwersytetach w latach 30. XX wieku. Polegała na wydzieleniu części sali lekcyjnej lub wykładowej i przeznaczeniu jej dla studentów pochodzenia żydowskiego, którzy nie mieli prawa dowolnego wybierania miejsc.
Wincenty Gorzycki pseud. Zygmunt Narski (ur. 30 lipca 1893 we Lwowie, zm. 6 marca 1923 w Warszawie) – polski historyk, badacz dziejów Polski XIX wieku.
Ludwik Nikodem Widerszal ps. Krysiński, Pisarczyk (ur. 24 czerwca 1909 w Warszawie, zm. 13 czerwca 1944) w Warszawie – polski historyk i archiwista, znawca dziejów Bałkanów i Kaukazu, członek Wydziału Informacji Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej Związku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej.
Przegląd Historyczny - polskie czasopismo historyczne. Jest wydawane od lat 1905 - 1907 . Obecnie jest wydawane przez Wydawnictwo DiG we współpracy z Towarzystwem Miłośników Historii w Warszawie oraz Instytutem Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego. Pierwszym redaktorem naczelnym był Jan Karol Kochanowski.
Narodowa Demokracja lub ruch narodowy (popularna nazwa endecja od skrótu ND) – polski ruch polityczny o ideologii nacjonalistycznej, powstały pod koniec XIX wieku. Głównym ideologiem i współzałożycielem Narodowej Demokracji był Roman Dmowski.

Reklama