Marc-Antoine Charpentier

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Marc-Antoine Charpentier (ur. 1643 w Paryżu, zm. 24 lutego 1704 tamże) – francuski kompozytor okresu baroku.

Magnificat – kantyk śpiewany w czasie nieszporów. Nazwa pochodzi od pierwszych jego łacińskich słów: „Magnificat anima mea Dominum” („Wielbi dusza moja Pana”). Jest to radosna pieśń dziękczynna, oparta na tekstach ze Starego Testamentu, którą według Ewangelii św. Łukasza (1, 46-55) wypowiedziała (lub zaśpiewała) Maryja podczas spotkania ze świętą Elżbietą, krótko po Zwiastowaniu.Giacomo Carissimi (ochrzczony 18 kwietnia 1605 w Marino, zm. 12 stycznia 1674 w Rzymie) – włoski kompozytor i ksiądz katolicki.

Życiorys[ | edytuj kod]

Charpentier urodził się w Paryżu, jako syn urzędnika dworskiego mającego bardzo dobre kontakty z paryskim parlamentem. Marc-Antoine otrzymał bardzo dobre wykształcenie, prawdopodobnie u jezuitów, i w wieku 18 lat został wpisany na listę uczniów w szkole prawniczej w Paryżu. Między 1667 i 1669 rokiem prawdopodobnie był w Rzymie, gdzie studiował u Giacomo Carissimiego. Według legendy przybył do Rzymu by studiować malarstwo, a Carissimi miał namówić go do poświęcenia życia muzyce. Dokładnie zapoznał się wówczas ze współczesną mu muzyką włoską.

Msza jest to forma wokalna lub wokalno-instrumentalna muzyki liturgicznej o budowie cyklicznej. Przeznaczona jest do wykonania w kościele podczas liturgii mszy.Konkurs Piosenki Eurowizji (ang. Eurovision Song Contest (ESC), fr. Concours Eurovision de la Chanson, potocznie Eurowizja) – organizowany od 1956 roku coroczny festiwal muzyczny, w którym udział biorą przedstawiciele publicznych stacji telewizyjnych zrzeszonych w Europejskiej Unii Nadawców (EBU). Do 1994 roku organizowany był w marcu, kwietniu lub w maju. Od 1995 roku Konkurs Piosenki Eurowizji odbywa się w maju (najczęściej w drugiej połowie maja).

Pracował dla dwóch obdarzonych władzą kobiet, początkowo dla kuzynki króla ks. Marie de Lorraine "Mademoiselle de Guise" (do jej śmierci w 1688), później dla Isabelle d’Orléans, nazywanej "Madame de Guise". Od 1698 działał w Chappelle de Palais. Skomponował w tym czasie wiele hymnów i psalmów, mszy i motetów a także magnificat.

Koncert noworoczny filharmoników wiedeńskich – organizowany przez Filharmoników Wiedeńskich, nieprzerwanie wykonywany co roku od początku II wojny światowej. Poświęcony jest głównie kompozytorom z rodziny Straussów (Johannom Straussom ojcu i synowi, oraz Józefowi i Eduardowi), ale zawiera także utwory innych kompozytorów. Sam koncert wzbogacany bywa występami zespołu baletowego Opery Wiedeńskiej, a także pewnymi elementami żartobliwymi, w tym z udziałem publiczności inspirowanej przez dyrygenta. Od 1959 transmitowany jest przez liczne stacje radiowe i – za pośrednictwem Eurowizji – telewizyjne (w roku 2006 transmitowano go do 44 krajów, liczbę słuchaczy szacowano na miliard osób, w roku 2010 koncert był transmitowany do 72 krajów i organizatorzy szacują liczbę słuchaczy na 50 milionów), w tym przez Telewizję Polską, dla której komentatorem tego koncertu jest od kilku dziesięcioleci Bogusław Kaczyński.International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

Od około 1672 roku rozpoczął pracę z Molierem, który zakończył współpracę z Jeanem-Baptiste'em Lullym. Jego dziełem jest np. muzyka do komedii Chory z urojenia (1673). W latach osiemdziesiątych Charpentier służył jako maître de musique w jezuickim paryskim kościele Św. Ludwika, był też nauczycielem muzyki Filipa, księcia Chartres. W 1698 roku został mianowany maître de musique w Sainte Chapelle (Kaplicy Św. Ludwika) i pozostał na tym stanowisku do śmierci w roku 1704.

Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.Oratorium – wielka forma muzyczna wokalno-instrumentalna wykonywana początkowo w kościele, a obecnie zazwyczaj na estradzie koncertowej. W wykonaniach oratorium biorą udział: śpiewacy - soliści, chór i orkiestra. Epickie fragmenty recytuje narrator (testo, historicus), czasem rolę tę przejmuje chór. Oratorium zbliżone jest do opery, lecz pozbawione jest akcji scenicznej, a jego tematyka najczęściej jest religijna: kompozytorzy katoliccy zazwyczaj wybierali tematy z życia świętych, natomiast w krajach protestanckich treścią librett oratoriów zazwyczaj były motywy biblijne. U schyłku XVIII w. pojawiać zaczęły się też tematy świeckie, choć należą one do rzadkości. Szczególnym gatunkiem oratorium jest pasja - oratorium opowiadające mękę Chrystusa i wydarzenia ją poprzedzające.

Dorobek[ | edytuj kod]

Charpentier był kompozytorem bardzo cenionym przez współczesnych. Zajmował się wieloma gatunkami muzycznymi, jednak największe osiągnięcia miał w muzyce wokalnej.

Komponował muzykę religijną w stylu francuskim:

  • 18 łacińskich oratoriów (krótkich utworów jedno- lub dwuczęściowych z tekstem z Pisma świętego, w których występuje testo - narrator). Elementami formy są recytatywy, małe arie ca capo, chóry, simfonie, ansamble. Oratoriami kompozytora są przykładowo: Sąd Salomona, Syn marnotrawny, Ofiara Abrahama,
  • motety (małe - z niewielką obsadą i basso continuo) oraz wielkie (duża obsada, fragmenty solowe i chóralne),
  • magnificat,
  • 8 mszy,
  • psalmy.
  • Łączył tradycje włoskie i francuskie, napisał pierwszą francuską sonatę "Sonate à huit", rozwinął narzędzia dramaturgiczne w dramacie lirycznym "Médée", jednak problemy z cenzurą i odejście z Wersalu zamknęło mu drogę do pisania utworów scenicznych.

    Europejska Unia Nadawców (ang. European Broadcasting Union, w skrócie EBU), (franc. Union européenne de radio-télévision, w skrócie UER), nazywana także Eurowizją, powstała w 1950 roku jako organizacja skupiająca publiczne (niekomercyjne) stacje radiowe i telewizyjne Europy Zachodniej w celu wymiany realizowanych programów i wspólnej produkcji audycji dla widzów w wielu krajach. W socjalistycznej Europie Wschodniej powstała kilkanaście lat później konkurencyjna instytucja - Międzynarodowa Organizacja Radia i Telewizji (Interwizja). Polskie Radio i Telewizja należały do Interwizji. W latach 70. XX wieku Festiwal w Sopocie miał nawet formułę "Festiwalu Interwizji", odpowiednika Konkursu Piosenki Eurowizji.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

    Spośród wielu dzieł Charpentiera najbardziej znane jest preludium do utworu Te Deum, które stało się oficjalnym sygnałem Europejskiej Unii Nadawców. Fragment emitowany jest na początku każdego Konkursu Piosenki Eurowizji, a także przy okazji koncertu noworocznego filharmoników wiedeńskich.

    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.Corneille Pierre (ur. 6 czerwca 1606 w Rouen, zm. 1 października 1684 w Paryżu) – francuski dramaturg, ojciec klasycystycznej tragedii. Prawnik z wykształcenia, przez 20 lat pełnił urząd rzecznika królewskiego, niebawem jednak wyrzekł się kariery adwokackiej. Krótki czas należał do grupy „Pięciu Autorów”, których obowiązkiem było pisanie sztuk teatralnych na wyznaczony przez ministra (kardynała Richelieu) temat. W ostatnich latach życia usunięty w cień przez J. Racine’a (sztuka Corneille’a Tytus i Berenika przegrała w pojedynku z wystawianą w tym samym czasie tragedią Racine’a Berenika) i Moliera.

    Dzieła Charpentiera zostały skatalogowane przez Hugh Wileya Hitchcocka (katalog wydany w Paryżu w 1982 r.).

    Opery[ | edytuj kod]

  • Les Amours d'Acis et Galatée, zaginęła, 1678?
  • Les Arts florissants, H. 487, 1685-6
  • La Descente d'Orphée aux Enfers, H. 488; 1686-7
  • Le Jugement de Paris, 1690
  • Philomele, zaginęła, 1690
  • Médée, H. 491; 1693
  • Tragedie biblijne[ | edytuj kod]

  • Celse Martyr, muzyka zaginęła; libretto opublikowane w 1687
  • David et Jonathas, H. 490, 1688 (libretto autorstwa P. Bretonneau)
  • Pastorałki[ | edytuj kod]

  • Petite Pastorale Eglogue de Bergers, H. 479; 1670?
  • Actéon, H. 481; 1684
  • Il faut rire et chanter: Dispute de Bergers, H. 484; 1685
  • La Fête de Ruel, H. 485; 1685
  • La Couronne de Fleurs, H. 486; 1685
  • Le Retour de Printemps, zaginęła
  • Cupido Perfido Dentr'al Mio Cor
  • Pastoraletta[ | edytuj kod]

  • Amor Vince Ogni Cosa, H. 492
  • Muzyka sceniczna[ | edytuj kod]

  • Les Facheux, 1672, na podst. komedii Moliera; muzyka zaginęła
  • La Comtesee de'Escarbagnas, H. 494; na podst. komedii Moliera, 1672
  • Le Médecin malgré lui, na podst. komedii Moliera; muzyka zaginęła
  • L'Inconnu, 1675, ; na podst. sztuki Thomasa Corneille'a i Donneau de Visé; muzyka zaginęła
  • Circé, H. 496; 1675; na podst. tragedii Thomasa Corneille'a
  • Andromède, H. 504; na podst. tragedii Pierre'a Corneille'a, 1682
  • Vénus et Adonis, H. 507; na podst. sztuki Donneau de Visé, 1685
  • Balety[ | edytuj kod]

  • Le Mariage forcé, 1672
  • Le Malade imaginaire, 1672
  • Le Sicilien, 1679
  • Wszystkie trzy dzieła na podstawie komedii Moliera

    Parlament – w państwach o demokratycznych systemach władzy, najwyższy organ przedstawicielski, a jednocześnie zasadniczy organ władzy ustawodawczej.Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
  • Polyeucte, H. 498; 1679
  • Divertissements[ | edytuj kod]

  • Les Plaisirs de Versailles, H. 480; 1682
  • Idylle sur le Retour de la Sante du Roi, H. 489; 1686-7
  • Interludia (Intermèdes)[ | edytuj kod]

  • Le Triomphe des Dames, 1676
  • La Pierre Philosophale, 1681
  • Endymion, 1681
  • Dialogues d'Angélique et de Médor (1685)
  • Sonaty[ | edytuj kod]

  • Sonates à huit
  • Muzyka kościelna[ | edytuj kod]

  • Extremum Dei Judicium, H. 401
  • Messe de Minuit pour Noël, H. 9; ok. 1690
  • Missa Assumpta est Maria, H. 11; 1698-1702
  • Litanies de la vierge, H. 83; 1683-1685
  • Te Deum, H. 146; ok. 1690
  • Dixit Dominus, H. 204
  • In nativitatem Domini canticum, H. 416
  • Noëls (3), H. 531; ok. 1680
  • Noëls pour les instruments, H. 534; ok. 1690
  • Posłuchaj[ | edytuj kod]


    Malarstwo – obok rzeźby i grafiki jedna z gałęzi sztuk plastycznych. Posługuje się środkami plastycznego wyrazu, np. barwną plamą i linią, umieszczonymi na płótnie lub innym podłożu (papier, deska, mur), a dzieła zwykle są dwuwymiarowe lub dwuwymiarowe z elementami przestrzennymi. Twórczość malarska podlega zasadom właściwym dla danego okresu. Poszukiwanie odmiennych form wyrazu przyczynia się jednak do kształtowania nowych oryginalnych kierunków i niezwykłej różnorodności dzieł malarskich.Paryż (fr. Paris) – stolica i największa aglomeracja Francji, położona w centrum Basenu Paryskiego, nad Sekwaną (La Seine). Miasto stanowi centrum polityczne, ekonomiczne i kulturalne kraju. Znajdują się tu liczne zabytki i atrakcje turystyczne, co powoduje, że Paryż jest co roku odwiedzany przez ok. 30 milionów turystów.

    Źródła (anglojęzyczne)[ | edytuj kod]

    Biografie[ | edytuj kod]

  • Cessac, Catherine. Marc-Antoine Charpentier. Translated from the French ed. (Paris 1988) by E. Thomas Glasow. Portland (Oregon): Amadeus Press, 1995.
  • Ranum, Patricia. Portraits Around Marc-Antoine Charpentier [1]. Baltimore: Dux Femina Facti, 2004. ​ISBN 0-9660997-3-7​.
  • Historia i teoria muzyki[ | edytuj kod]

  • Anthony, James R. French Baroque Music: From Beaujoyeulx to Rameau. Revised and expanded edition. Portland (Oregon): Amadeus Press, 1997.
  • Hitchcock, H.W. Les Oeuvres de Marc-Antoine Charpentier: Catalogue Raisonné. Paris: Picard, 1982.
  • Thomas, Downing A. Aesthetics of Opera in the Ancien Régime, 1647-1785. Cambridge (UK): Cambridge University Press, 2002.
  • Tunley, David. The Eighteenth-Century French Cantata. 2nd edition. Oxford (UK): Clarendon Press Oxford University Press, 199
  • Jean-Baptiste Lully (ur. 28 listopada 1632 we Florencji, zm. 22 marca 1687 w Paryżu) – francuski kompozytor włoskiego pochodzenia. Psalm (stgr. ψαλμός - psalmós, pochodzi od psallein i oznacza śpiew przy akompaniamencie instrumentu strunowego zwanego psalterion) – liryczny utwór modlitewny, rodzaj pieśni religijnej, o podniosłym charakterze, którego adresatem jest zazwyczaj Bóg, rzadziej człowiek. Ze względu na treść wyróżnia się psalmy: dziękczynne, błagalne, pokutne, prorocze, pochwalne, patriotyczne, żałobne.




    Warto wiedzieć że... beta

    Motet (franc. le mot - słowo) – gatunek muzyczny, wokalny a cappella lub wokalno-instrumentalny, trwale obecny w muzyce od XIII w. Największą rolę odegrał w okresach średniowiecza i renesansu, gdy był głównym polem rozwoju polifonii. W wiekach późniejszych wchłaniał techniki wykształcone w innych formach lub był używany jako archaizm. Stał się też źródłem wielu form – takich jak renesansowy ricercar i późniejsza fuga.
    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.
    Muzyka barokowa – muzyka epoki, której początek w historii muzyki wyznacza data skomponowania w roku 1597 przez Jacopo Periego pierwszej opery zatytułowanej Dafne, a koniec – połowa XVIII w., kiedy to powstawały kompozycje ostatnich twórców baroku, takich jak Antonio Vivaldi, Johann Sebastian Bach (jego śmierć w 1750 r. uważa się za symboliczną datę zakończenia tego okresu), Georg Friedrich Händel, Jean-Philippe Rameau czy Domenico Scarlatti.
    24 lutego jest 55. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 310 (w latach przestępnych 311) dni. W latach przestępnych dzień ten jest powtarzany.
    SUDOC (fr. Système Universitaire de Documentation, pol. Uniwersytecki System Dokumentacji) – centralny katalog informacji bibliograficznej francuskiego szkolnictwa wyższego.
    Hymn (z greckiego hýmnos – pieśń pochwalna) – uroczysta i podniosła pieśń pochwalna o apostroficznym charakterze wypowiedzi, komponowana na cześć bóstwa, szczególnej osoby, wydarzenia, ojczyzny (kraju), a także idei. W kręgu kultury europejskiej hymny znane były w basenie Morza Śródziemnego już w starożytności. Na stałe weszły do kanonów kulturowych wraz z rozwojem chrześcijaństwa, który uczynił swoim ten rodzaj literacki wzorując się na hebrajskim Starym Testamencie i judeochrześcijańskim Nowym Testamencie.
    Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej (cz. Národní knihovna České republiky) – biblioteka narodowa Czech z siedzibą w Pradze. Biblioteka znajduje się w gmachu Clementinum. Jedna z najstarszych bibliotek na terenie Czech, której zbiory obejmują ponad 6,5 miliona woluminów.

    Reklama