Maoizm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Maoizm (chiń. upr. 毛泽东思想; chiń. trad. 毛澤東思想; pinyin Máo Zédōng Sīxiǎng; dosł. „Myśl Mao Zedonga”) jest wariantem ideologii komunistycznej, rozwinięciem marksizmu-leninizmu opartym na ideach przywódcy Komunistycznej Partii Chin Mao Zedonga. Maoizm jako odrębna ideologia ujawnił się w 1958 r. proklamowaniem kursu „trzech czerwonych sztandarów” (alternatywna wobec radzieckiej drogi budowy komunizmu). Po rozbiciu radykalnej „bandy czworga” przez pragmatyków (1976–1977) został praktycznie wyparty przez dengizm, który w latach 90. XX w. uzupełniła Zasada Trzech Reprezentacji Jiang Zemina. Maoizm przyjęły m.in. komunistyczne partie w Chinach, Albanii, Malezji, Indonezji, Tajlandii, Birmie, Indiach (Komunistyczna Partia Indii – Marksistowsko-Leninowska), Nepalu (Komunistyczna Partia Nepalu (Maoistowska)), Australii, Peru (Sendero Luminoso). Najsilniejsze wpływy w Europie Zachodniej zdobyli maoiści w Holandii, Portugalii, Belgii i Norwegii. Wśród polskich komunistów zwolennikiem maoizmu był Kazimierz Mijal. Maoizm inspirował też ruchy kontestacyjne w rozwiniętych krajach kapitalistycznych (Maj 1968) i organizacje partyzanckie w wielu krajach Trzeciego Świata.

Socjalizm agrarny - utopia społeczna głoszona w połowie XIX w. przez rewolucyjnych demokratów rosyjskich i polskich (Aleksander Hercen, Nikołaj Czernyszewski, Gromady Ludu Polskiego). Postulował stworzenie ustroju socjalistycznego, z pominięciem kapitalistycznej fazy rozwoju, w wyniku rewolucji agarnej opartej na chłopstwie jako głównej sile rewolucyjnej.Wojna domowa w Rosji – wojna domowa rozpoczęta w wyniku rewolucji październikowej w 1917 roku i ustanowienia przez bolszewików nowej władzy państwowej w Rosji. Zwolenników nowej władzy określano jako "czerwonych", a przeciwników jako "białych". Niekiedy za datę rozpoczęcia wojny uważa się datę podpisania traktatu brzeskiego (3 marca 1918) – podpisanie tego aktu rzeczywiście spowodowało narastanie oporu oraz zagwarantowało zewnętrzną interwencję i wsparcie sił Ententy po stronie "białych". Za zakończenie wojny domowej jest uważane zajęcie przez Armię Czerwoną Krymu w 1920 roku. Na Dalekim Wschodzie walki trwały jednak do 25 października 1922 roku (zdobycie Władywostoku). W Jakucji starcia zbrojne miały miejsce jeszcze w 1923 roku, a na Półwyspie Czukockim – do połowy 1924 roku.

Wstęp[ | edytuj kod]

Maoizm, choć opierał się na importowanym z Europy marksizmie, ukształtował się pod wpływem chińskiej tradycji intelektualnej. Mao już na VI Plenum KC KPCh w październiku 1938 r. postulował „schińszczenie marksizmu” przez nadanie mu „specyficznych cech chińskich”:

Zimna wojna – trwający w latach 1947-1991 stan napięcia oraz rywalizacji ideologicznej, politycznej i militarnej pomiędzy ZSRR i państwami satelitarnymi ZSRR skupionymi od 1955 w Układzie Warszawskim a także państwami pozaeuropejskimi pod hegemonią ZSRR (określanych jako blok komunistyczny, lub wschodni), a państwami niekomunistycznymi skupionymi od 1949 w NATO i paralelnych blokach obronnych (SEATO, CENTO) - pod politycznym przywództwem Stanów Zjednoczonych (określanych jako blok zachodni). Zimnej wojnie towarzyszył wyścig zbrojeń obu bloków militarnych wywołany polityką ZSRR dążącego do rozszerzania zasięgu jego światowej ekspansji terytorialnej i narzucania siłą ustroju komunistycznego i kontrakcją USA i jego sojuszników w tej sprawie.Malezja (malajski Malaysia) – państwo w Azji Południowo-Wschodniej, na Półwyspie Malajskim i wyspie Borneo; obszar 329 847 km², ludność 28 300 000 (wg stanu na 2010 r.), stolica Kuala Lumpur (ok. 1 500 000 mieszkańców), siedziba rządu w Putrajaya.

„Marksizm powinien przybrać narodową formę, zanim może być zastosowany. Nie ma takiego pojęcia jak abstrakcyjny marksizm, istnieje tylko marksizm konkretny. To, co my nazywamy konkretnym marksizmem – jest marksizmem, który przybrał narodową formę”.

Mao Zedong w latach 1935–1976 był liderem Komunistycznej Partii Chin. Maoizm nie tylko wpłynął na rozwój ustroju Chin, lecz na światowy ruch komunistyczny doprowadzając do powstania tzw. nurtu antyrewizjonistycznego. Ruchy maoistowskie istnieją w bogatych krajach kapitalistycznych, jak i państwach trzeciego świata.

Geneza[ | edytuj kod]

Pierwszym impulsem do wyodrębnienia się maoizmu z proradzieckiego ruchu komunistycznego były wydarzenia 1927 r., gdy prawica Kuomintangu zerwała sojusz z Komunistyczną Partią Chin i zmasakrowała kadry komunistów; wydarzenia te wykazały błędność narzuconej przez Komintern strategii frontu narodowego. Niedobitki komunistów uszły na wieś, gdzie rozpoczęły zbrojną walkę partyzancką w oparciu o masy chłopskie („długotrwała wojna ludowa”). Zrodzony w warunkach wojny domowej maoizm od początku cechował się militaryzmem i jawnym dążeniem do monopolu władzy.

Jiang Zemin (ur. 17 sierpnia 1926 w Yangzhou) – chiński polityk, sekretarz generalny Komunistycznej Partii Chin w latach 1989–2002 i przewodniczący ChRL w latach 1993–2003. Naksalici ( bengali নকশাল আন্দোলন, hindi नक्षलवाद, ang. Naxalite ) - maoiści bengalscy, indyjskie lewicowe ugrupowanie ekstremistyczne powstałe w 1967 w północnej części stanu Bengal Zachodni. Przywódcami początkowego okresu byli Kanu Sanyal i Charu Mazumdar, a członkowie wywodzili się z ludności plemiennej Santalów. Współcześnie naksalici przejawiają aktywność na terenach wiejskich również poza Bengalem Zachodnim, w stanach zlokalizowanych bardziej na południe : Chhattisgarh i Andhra Pradesh.

Już w 1938 roku na VI Plenum KC KPCh, Mao proponował schińszczenie marksizmu i nadanie mu specyficznych cech chińskich. Mao uważał że marksizm powinien przybrać cech narodowych.

Po zdobyciu władzy w Chinach maoiści stanęli przed zadaniem przeprowadzenia industrializacji ogromnego i zacofanego kraju; brak środków własnych i niemożność uzyskania wydatnej pomocy z zewnątrz zmusił ich do przyjęcia zasady „opierania na własnych siłach”, co w praktyce oznaczało dokonywanie pierwotnej akumulacji kapitału kosztem bieżących potrzeb ludności; Chińczykom narzucono ascetyczny styl życia w imię szczęścia przyszłych pokoleń. Model ten doprowadził do konfliktu z wyżej rozwiniętym ZSRR:

Światowa Federacja Młodzieży Demokratycznej (ang. WFDY – World Federation of Democratic Youth) – lewicowa organizacja młodzieżowa, uznana przez Organizację Narodów Zjednoczonych za międzynarodową pozarządową organizację młodzieżową. ŚFMD określa się jako organizacja antyimperialistyczna i lewicowa.Komunizm (od łac. communis – wspólny, powszechny) – system społeczno-ekonomiczny, w którym nie istnieje własność prywatna środków produkcji, a całość wytworzonych dóbr jest w posiadaniu wspólnoty, której członkowie są równi.

„Chińczycy [...] rozpaczliwie potrzebowali inwestycji aby stworzyć nowe przemysły od zera, używali najbardziej prymitywnych metod, jeśli było to konieczne, i chcieli utrzymać standard życia najniżej jak to możliwe. Rozbieżne interesy doprowadziły do narastającej ostrości sporów o podział zasobów, a z ekonomicznych różnic wyrosły różnice ideologiczne. [...] Rosyjska biurokracja potrzebowała ostrego odwrotu od stalinowskiej ideologii niekończącego się poświęcenia i nieustającej mobilizacji. Chińczycy, jeszcze na etapie pierwotnej akumulacji, potrzebowali takiej ideologii bardziej niż kiedykolwiek”.

Josip Broz Tito (serb. Јосип Броз Тито; ur. 7 maja 1892 w Kumrovcu, Austro-Węgry – 25 maja według oficjalnego aktu urodzenia, zm. 4 maja 1980 w Lublanie) – przywódca Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii od 1945 aż do swojej śmierci. Podczas II wojny światowej Tito zorganizował antyfaszystowski - ruch oporu znany jako Partyzanci Jugosławii. Później był założycielskim członkiem Kominformu, ale opierając się radzieckim wpływom stał się jednym z założycieli i promotorów Ruchu Państw Niezaangażowanych. Zmarł 4 maja 1980 roku w Lublanie, pochowany został w Belgradzie.W marksistowsko-leninowskim ruchu komunistycznym, antyrewizjonizm to nurt opowiadający się za rygorystycznym przestrzeganiem interpretacji ideologii, zgodnie z nauczaniem Marksa, Engelsa, Lenina, Stalina i Mao. Termin ten używany jest najczęściej w sensie pozytywnym, nie pejoratywnym przez osoby uważające się za "antyrewizjonistów". Jednakże nurt ten krytykowany jest przez wielu jako stalinizm. Dodatkowo, wśród samych antyrewizonistów pojawiają się kontrowersje co do tego, czy Mao należy uznawać za jednego z najważniejszych teoretyków marksizmu-leninizmu. Maoiści twierdzą, że tak, podczas gdy np. hodżyści z Albanii są odmiennego zdania.

Drugą przyczyną zerwania z ZSRR były mocarstwowe ambicje Chin, niegodzących się na rolę satelity. Na Naradzie Partii Komunistycznych i Robotniczych Świata w Moskwie w 1960 r. delegacja KPCh potępiła radziecką politykę „pokojowego współistnienia”, w 1963 chińska prasa oskarżyła ZSRR o restaurację kapitalizmu, w 1964 ChRL wystąpiła z pretensjami terytorialnymi wobec ZSRR; równocześnie głoszono, że centrum rewolucji światowej przesuwa się do Chin („Wiatr ze wschodu przeważa nad wiatrem z zachodu”).

Guillermo León Sáenz Vargas, znany bardziej pod pseudonimem Alfonso Cano (ur. 22 lipca 1948 w Bogocie, zm. 4 listopada 2011 w Suarez w departamencie Cauca) – przywódca kolumbijskiej komunistycznej organizacji partyzanckiej FARC (2008-2011).Bolszewicy (ros. большевики) – określenie grupy członków Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji, która na II Zjeździe tej partii w 1903 roku, uznała się za większościową frakcję w partii, a swoich przeciwników określiła mienszewikami.


Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




Warto wiedzieć że... beta

Leninizm, czasem określany jako marksizm-leninizm (ros. марксизм-ленинизм) lub bolszewizm, to doktryna polityczna i ekonomiczna, powstała na bazie wcześniej istniejącego marksizmu, którego filozoficznym źródłem był materializm dialektyczny opracowany przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa.
Chińska Republika Rad (chiń. upr.: 中华苏维埃共和国; chiń. trad.: 中華蘇維埃共和國; pinyin: Zhōnghuá Sūwéi’āi Gònghēguó) – krótko istniejące państwo komunistów chińskich.
Samir Amin (ur. 3 października 1931 w Kairze) - egipski socjolog i politolog, marksista. Zajmuje się teorią systemu światowego, nierównomiernego rozwoju i kapitalizmu peryferyjnego, krytyką europocentryzmu i globalizacji neoliberalnej. Autor wielu prac wydanych na całym świecie (m.in. w Polsce - Zmurszały kapitalizm, wyd. Dialog, Warszawa 2004, Wirus liberalizmu, Instytut Wydawniczy Książka i Prasa, Warszawa 2007). Współpracownik polskiego półrocznika Lewą Nogą. Obecnie mieszka w stolicy Senegalu - Dakarze.
Chińska wojna domowa (1927-1950) – wojna domowa między chińskimi komunistami i narodowcami z Kuomintangu, która trwała od kwietnia 1927 do maja 1950 roku.
Długi Marsz – przegrupowanie Chińskiej Robotniczo-Chłopskiej Armii Czerwonej z prowincji Jiangxi w południowo-wschodnich Chinach do Chin północno-zachodnich w okresie od października 1934 do października 1935.
Yao Wenyuan (chiń.: 姚文元; pinyin: Yáo Wényuán; ur. 1931, zm. 23 grudnia 2005) – chiński krytyk literacki i działacz partyjny, członek bandy czworga.
Komunistyczna Partia Indii ( hindi भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी , ang. Communist Party of India ) - partia komunistyczna w Indiach. Partia została założona w 1920 roku. Sekretarzem generalnym partii jest A.B. Bardhan. Partia publikuje pismo New Age. Młodzieżówką partii jest All India Youth Federation. W wyborach parlamentarnych w 2004 roku partia uzyskała 5 434 738 głosów (1.4%, 10 mandatów).

Reklama