Mandolina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Mandolina (wł. mandolino, skrót: mn. lub mno.) – strunowy instrument muzyczny z rodziny chordofonów szarpanych mający cztery pary strun strojonych w kwintach. Skala mandoliny (zakres dźwięków muzycznych) wynosi od g do fis³.

Thomas Alva Edison (ur. 11 lutego 1847, zm. 18 października 1931) – jeden z najbardziej znanych i twórczych wynalazców na świecie, przedsiębiorca. Dorobek założonych i administrowanych przez niego laboratoriów to około 5000 patentów, z których wystawionych na jego nazwisko jest w Stanach Zjednoczonych 1093, a poza nimi 1239. Założyciel prestiżowego czasopisma naukowego Science (1880).Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Współczesna mandolina jest niewielkim instrumentem z krótkim gryfem i płytkim, okrągłym pudłem rezonansowym. Na mandolinie od drugiej połowy XIX wieku (Raffaele Callace) w wolnym tempo gra się tremolo.

Nazwa[ | edytuj kod]

Jej nazwa prawdopodobnie wywodzi się z perskiego pandura i dalej arabskiego dambura. Zwłoszczona nazwa łacińskiego mandora brzmi mandola, w zdrobnieniu mandolina.

Historia[ | edytuj kod]

Mandolina elektryczna

Mandolina wywodzi się z miniaturowej lutni. W jednej z galerii w Waszyngtonie znajduje się obraz pędzla Agnola Gaddiego (13501396, mal. od 1369) przedstawiający anioła grającego na miniaturowej lutni nazwanej mandora. Obecnie znanej jako mandolina barokowa.

The Hooters – amerykański zespół rockowy z Filadelfii, działający w latach 1980-1995, reaktywowany w 2001. Znany z przebojów takich jak "All You Zombies", "Johnny B", "And We Danced", "500 Miles" i "Satellite".R.E.M. – amerykańska grupa rockowa powstała w Athens w 1980 roku. 21 września 2011 roku grupa podjęła decyzję o zakończeniu działalności po 31 latach istnienia zespołu.

Mandolina była instrumentem typowym dla wiejskiego i miejskiego folkloru Europy południowej i wschodniej. Wraz z napływem imigrantów z tych regionów do USA mandolina stała się w Ameryce popularnym instrumentem. Była też jednym z pierwszych instrumentów, którego dźwięk zapisano na cylindrach wynalezionych przez Edisona. Mandolina szybko stała się popularnym instrumentem muzyki bluesowej, country i folk.

Interwał (z łac. intervallum, dosłownie "miejsce pomiędzy szańcami") – w teorii muzyki jest to odległość między dwoma dźwiękami.Muzyka folkowa – gatunek muzyki popularnej wywodzący się z muzyki ludowej. Często muzyka folkowa jest określana jako europejska muzyka ludowa.

Twórcą współczesnego standardu mandoliny, opartego na konstrukcji skrzypiec, był Orville H. Gibson, który w 1898 zdobył patent na swoją konstrukcję mandoliny, a ta wkrótce stałą się dominująca. Charakterystyczną dla niej jest obłe, przypominające kroplę, płaskodenne pudło rezonansowe z charakterystycznymi dla instrumentów smyczkowych otworami w kształcie litery f. W latach pięćdziesiątych zaczęto produkować mandoliny elektryczne na wzór gitar elektrycznych.

Waszyngton, D.C., formalnie Dystrykt Kolumbii (ang. Washington, D.C. /ˈwɒʃɪŋtən ˌdiːˈsiː/, District of Columbia), potocznie nazywany Waszyngtonem lub D.C. – założona 16 lipca 1790 stolica Stanów Zjednoczonych. Chordofony, strunowe instrumenty muzyczne − grupa instrumentów muzycznych w systematyce instrumentologicznej opracowanej przez Curta Sachsa oraz Ericha M. von Hornbostela, w których wibratorem (źródłem dźwięku) jest drgająca struna.

Pierwszymi znanymi wirtuozami mandoliny byli w większości emigranci do USA Bernardo Dapace, Samuel Siegel, Dave Apollon i Giduanni Giuuale, którzy w latach 40. koncertowali z repertuarem popularnym i transkrypcjami muzyki poważnej na ten instrument. Najwięcej jednak dla popularności instrumentu zrobił twórca stylu bluegrass, Bill Monroe, doprowadzając brzmienie mandoliny do perfekcji.

Muzyka bluegrass (lub bluegrass) to amerykański styl muzyki rozrywkowej z lat 50. XX wieku, wywodzący się z muzyki country, wzbogaconej wirtuozowską improwizacją (banjo, mandolina, fiddle – ludowe skrzypce, gitara, kontrabas).Lutnia – nazwa odnosząca się do rodziny instrumentów zalicznych do instrumentów strunowych szarpanych. Jej przyswojenie przez kulturę europejską nastąpiło na styku z kulturą arabską. Pochodzi z arabskiej Hiszpanii (arab al-ud) lub z Sycylii, gdzie mogła trafić też za pośrednictwem muzyków bizantyjskich. W Europie grali na niej średniowieczni minstrele. Odgrywała pierwszoplanową rolę w muzyce renesansu (lutnia renesansowa) i wczesnego baroku (lutnia barokowa), dopóki nie wyparł jej klawesyn. Istniały jednak pewne odmiany lutni używane jeszcze pod koniec XVIII i w XIX wieku (zobacz. teorban, gallichon i lutnia romantyczna)

Mandolina znalazła zastosowanie, choć dość ograniczone w muzyce rockowej. Dźwięk mandoliny słychać w wielu sentymentalnych piosenkach Roda Stewarta. Na mandolinach często grali muzycy z grupy Jethro Tull: Ian Anderson, Martin Barre i Dave Pegg oraz Eric Bazilian z zespołu The Hooters. Sporadycznie na mandolinie grał John Paul Jones z Led Zeppelin, Steve Howe z Yes, Chris Cornell z Soundgarden i Peter Buck z R.E.M.

Język perski, nowoperski (per. فارسی fārsī) – język z grupy irańskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ponad 50 mln mówiących, zamieszkujących głównie Iran (40 mln), Afganistan (7 mln) i Irak (200 tys.). Jest on jednocześnie lingua franca dla blisko 80 mln mieszkańców Środkowego Wschodu.Martin Barre, czasem występuje jako Martin Lancelot Barre (ur. 17 listopada 1946 w Birmingham) – brytyjski gitarzysta zespołu rockowego Jethro Tull (od grudnia 1968 roku).

Na mandolinie zagrał także Paul McCartney w swoim przeboju „Dance Tonight”.

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • mandora
  • mandolina barokowa
  • mandola
  • Orkiestra Mandolinistów Edwarda Ciukszy
  • Rock (ang. skała, kołysać się) – ogólna nazwa całego szeregu stylów muzycznych, wywodzących się z rock and rolla oraz rhythm and bluesa i bluesa. Sama nazwa "rock" jest właściwie skrótem od "rock and roll", choć można uznawać owe dwa pojęcia za odmienne od siebie gatunki muzyczne. Wszystkie style rockowe charakteryzują się brzmieniem opartym na różnego rodzaju gitarach (zwykle elektrycznych, elektrycznych basowych) i perkusji, z wyraźnie zarysowanym rytmem i śpiewem, wywodzącym się z bluesa, oraz sposobem wolnej improwizacji w trakcie grania utworów, wywodzącym się z jazzu. Ważną cechą muzyki rockowej, nieobecną w muzyce poważnej, jest zespołowość w procesie tworzenia; muzyka jest bowiem tworzona zespołowo i trudna do odtworzenia, gdy nie jest grana przez oryginalny zespół (zob. tribute band), często jest też zespołowo komponowana. Niekiedy w sposób dynamiczny, kiedy to zainicjowany motyw muzyczny w serii jamów przetwarzany jest w utwór, który w swej końcowej fazie rzadko przypomina swą wyjściową formę. W muzyce rockowej, podobnie jak w jazzie, kompozytor i wykonawca to najczęściej ta sama osoba lub grupa osób, a komponowanie i wykonywanie muzyki są często jednym procesem.Muzyka country, utożsamiana mylnie z filmową country and western music – odmiana muzyki rozrywkowej, powstała w USA w pierwszym dziesięcioleciu XX wieku z ballad kowbojskich i traperskich, śpiewanych przez wędrownych grajków, wyposażonych w bardzo skromne instrumentarium - banjo, gitara, skrzypce itp.




    Warto wiedzieć że... beta

    Bill Monroe, właśc. William Smith Monroe (ur. 13 września 1911 w Rosine w stanie Kentucky, zm. 9 września 1996) – muzyk amerykański.
    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
    Skrzypce – muzyczny instrument strunowy z grupy smyczkowych. Obecnie skrzypce są najmniejszym instrumentem z tej grupy, zarazem charakteryzują się najwyższym strojem.
    Steve Howe, właśc. Stephen James Howe (ur. 8 kwietnia 1947 w Holloway, Londyn) – gitarzysta rockowy znany z występów z grupami Tomorrow, Yes, Asia, GTR oraz z kariery solowej. Jego styl jest oryginalną wypadkową klasycznego, jazzowego i rockowego stylu gry na gitarze. Steve Howe gra na wszelkiego rodzaju gitarach i innych podobnych instrumentach strunowych. Po pięciokrotnym z rzędu wygraniu plebiscytu czasopisma "Guitar Player" na najlepszego gitarzystę roku, umieszczony w "Guitar Player Hall of Fame" (jako pierwszy gitarzysta rockowy).
    Yes – brytyjska grupa rockowa będąca przedstawicielem progresywnego rocka, lecz najczęściej ich muzykę określa się jako rock symfoniczny. Yes wypracowała bardzo charakterystyczne, głębokie brzmienie, oparte na skomplikowanych harmoniach, złożonych rytmach oraz wirtuozerii warsztatowej. Jej członkowie wykorzystują instrumenty akustyczne, elektryczne i elektroniczne. Grupa została założona w 1968 i jest aktywna do dziś.
    Soundgarden – amerykańska grupa muzyczna, założona w roku 1984 w Seattle, przez wokalistę i gitarzystę Chrisa Cornella, gitarzystę prowadzącego Kima Thayila i basistę Hiro Yamamoto, należąca wraz z Nirvaną, Pearl Jam i Alice in Chains do tzw. "Wielkiej czwórki z Seattle". Zespół identyfikowany jest z nurtem grunge, czerpiący jednak inspirację z tradycji muzycznej zespołów garażowych lat sześćdziesiątych, szeroko pojętego rocka psychodelicznego a także muzyki heavy metalowej spod znaku Black Sabbath. Pierwsze cztery płyty utrzymane są w stylu heavy metalu, na 2 ostatnich zespół pokazał łagodniejsze i melodyjniejsze oblicze, kierując się w stronę bardziej alternatywnego brzmienia. Muzyka grupy opiera się na ciężkich riffach gitarowych Kima Thayila, wysokim śpiewie Chrisa Cornella i gęstej grze sekcji rytmicznej. Grupa była jednym z kilku zespołów grunge, która podpisała kontrakt z wytwórnią Sub Pop. Soundgarden jest także pierwszym zespołem który podpisał kontrakt z wytwórnią A&M Records w 1988 roku. Zespół był jednym z największych popularyzatorów muzyki grunge na początku lat dziewięćdziesiątych. Zespół został sklasyfikowany na 14 miejscu, na liście 100 greatest hard rock artists.Ponadto, Soundgarden znalazł się na 2 miejscu w plebiscycie na "Najcięższy zespół w historii" magazynu "Revolver".
    John Paul Jones (właśc. John Baldwin, ur. 3 stycznia 1946 w Sidcup, Kent, Wielka Brytania) – producent, aranżer i multinstrumentalista (najczęściej grał jako basista i na instrumentach klawiszowych). Sławę przyniosła mu gra w zespole Led Zeppelin.

    Reklama