Malcolm X

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Malcolm X (ur. 19 maja 1925 w Omaha jako Malcolm Little, zm. 21 lutego 1965 w Nowym Jorku jako El-Hajj Malik El-Shabazz – arab. ‏الحاجّ مالك الشباز‎) – jeden z przywódców ruchu afroamerykańskiego w Stanach Zjednoczonych.

Internacjonalizm (łac. inter - między + natio - naród) – ideologia wyrażająca dążenie do równouprawnienia i współpracy wszystkich narodów.Komunizm (od łac. communis – wspólny, powszechny) – system społeczno-ekonomiczny, w którym nie istnieje własność prywatna środków produkcji, a całość wytworzonych dóbr jest w posiadaniu wspólnoty, której członkowie są równi.

Malcolm X był jedną z kluczowych postaci w okresie walki Afroamerykanów o równouprawnienie. Do dziś dla wielu młodych czarnych mieszkańców gett jest idolem i wzorem do naśladowania.

Życiorys[ | edytuj kod]

Urodził się jako Malcolm Little w Omaha. Wychowywał się wraz z siedmiorgiem rodzeństwa, jego ojciec Earl Little był ministrem Kościoła baptystów. Earl Little był zwolennikiem systemu ideologicznego głoszonego przez działacza afroamerykańskiego Marcusa Garveya. Ze względu na swoje poglądy Little i jego rodzina narażeni byli na ataki i pogróżki ze strony rasistowskiej organizacji białych zwanej Czarnym Legionem. Rasiści zmusili rodzinę Little'ów do dwóch przeprowadzek. W 1929 spłonął dom Little'ów w Lansing w Michigan. W 1931 ciało Earla Little odnaleziono na torach. Funkcjonariusze policji zakwalifikowali zarówno śmierć baptysty i podpalenie jego domu jako wypadki, ale rodzina Little'ów nie miała wątpliwości, że za te wydarzenia odpowiedzialni są aktywiści Czarnego Legionu. Po śmierci głowy rodziny, matka ośmiorga dzieci przeżyła załamanie nerwowe i znalazła się w szpitalu psychiatrycznym. Rodzeństwo rozdzielono posyłając je do domów dziecka i rodzin zastępczych.

Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Ahmad Ben Bella, Ahmad ibn Billa (arab. أحمد بن بلّة, (ur. 25 grudnia 1918 w Maghnii, zm. 11 kwietnia 2012 w Algierze) – pierwszy prezydent Algierii, przez wielu uważany za ojca państwa, urodzony w małym miasteczku Maghnia w zachodniej Algierii w sufickiej rodzinie; współtworzyciel Frontu Wyzwolenia Narodowego. W latach 1962–1965 był premierem Algierii, a od 1963 do 1965 prezydentem.

Wychowujący się w domu dziecka Malcolm trafiając do szkoły został umieszczony w klasie, gdzie był jedynym czarnoskórym uczniem. Szkołę ukończył z najlepszymi ocenami w klasie, wówczas wymarzyła mu się kariera prawnika od czego odwiódł go jego nauczyciel, który zasugerował mu, aby starał się o zawód odpowiedni dla osoby czarnoskórej. Zniechęcony do dalszej edukacji Little zrezygnował z niej i przeniósł się do Bostonu podejmując się dorywczych prac w różnych branżach. Z Bostonu trafił do nowojorskiego Harlemu. Tam poznał życie przestępcze. Wkrótce sam zaczął handlować narkotykami oraz dopuszczał się kradzieży. W 1946 roku został złapany przez policję za kradzieże i skazany na 10 lat więzienia. W trakcie odbywania kary więzienia ponownie zainteresował się nauką. Tam też za namową swojego brata Reginalda, będącego członkiem Narodu Islamu, zainteresował się islamem. Poznając nauki lidera Elijaha Muhammada z Narodu Islamu doszedł do wniosku, że biali wykorzystują czarnych do swoich celów. Jeszcze w więzieniu rozpoczął korespondowanie z Elijahem, a po warunkowym opuszczeniu zakładu w 1952 roku przystąpił do Narodu Islamu przyjmując nazwisko Malcolm X – litera „X” (X – niewiadoma) miała podkreślić, że nie zna swoich przodków pochodzących z Afryki, a jego dotychczasowe nazwisko jest narzucone przez białych właścicieli niewolników.

Minister – dawne, obecnie rzadziej używane określenie duchownych kościołów protestanckich, zwłaszcza kalwińskich.Biblioteka Narodowa Korei – biblioteka narodowa Korei Południowej znajdująca się w Seulu. Powstała w 1945 roku. Jej zbiory liczą ponad 11 milionów woluminów (2018), w tym ponad milion zagranicznych książek.

Po wyjściu na wolność stał się jedną z najważniejszych twarzy Narodu Islamu – pastorem w Harlemie i prawą ręką Muhammada. Działalność Malcolma X wzbudziła zainteresowanie FBI. Służby po tym, gdy jeszcze w więzieniu napisał list do prezydenta Harry'ego Trumana, umieściły go na liście tzw. potencjalnych sabotażystów komunistycznych oraz założyły jego teczkę personalną. W liście tym oprotestował zaangażowanie Stanów Zjednoczonych w wojnę koreańską i prowokacyjnie oznajmił „zawsze byłem komunistą. Podczas ostatniej wojny usiłowałem zaciągnąć się do armii japońskiej”. Inspirując się ruchami rewolucyjnymi i wyzwoleńczymi z Trzeciego Świata starał się wdrożyć w ideologię Narodu Islamu „czarny internacjonalizm” głoszący jedność wszystkich czarnoskórych. Uważał, że klęska Francji w Indochinach czy powstanie Mau Mau w Kenii są dowodem na to, że świat zachodni jest osłabiony i jest to szansa dla niezachodnich narodów na objęcie prymu na świecie.

Narkotyk – potoczna nazwa niektórych substancji odurzających działających na ośrodkowy układ nerwowy. Ze względu na poglądy społeczne, różnice kulturowe, stany prawne itp. nie ma jednoznacznej definicji słowa narkotyk. Narkotykami nazywa się:Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Postać Malcolma X wzbudziła zainteresowanie mediów, w latach 50. występował on w programach i debatach telewizyjnych głosząc tam przekaz Narodu Islamu. Coraz większa rozpoznawalność pastora przyczyniła się w głównej mierze do rozszerzenia liczby członków Narodu i jego wpływów w Stanach Zjednoczonych. W tym czasie prowadził on poprzez media polemikę z przedstawicielami ruchu na rzecz praw obywatelskich. Szczególnie mocno konkurował z Martinem Lutherem Kingiem, którego poddawał surowej krytyce. W kwietniu 1957 roku po brutalnym pobiciu i zaaresztowaniu czarnego muzułmanina przez policję zorganizował demonstrację, w trakcie której zażądano hospitalizacji aresztowanego działacza. Demonstracja ta była pierwszym takim wydarzeniem zorganizowanym przez Malcolma X. W 1958 roku poślubił Betty X również będącą wierną Narodu. W 1959 roku stał się głównym bohaterem pięcioodcinkowego serialu telewizyjnego „Nienawiść rodząca nienawiść".

Litewska Biblioteka Narodowa im. Martynasa Mažvydasa (lit. Lietuvos nacionalinė Martyno Mažvydo biblioteka) – litewska biblioteka narodowa założona w 1919 roku w Kownie, przeniesiona w 1963 roku i działająca do dziś w Wilnie. Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie. Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w niej objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.
Malcolm X i pastor Martin Luther King, marzec 1964 roku

W 1962 roku w Los Angeles wybuchły zamieszki z udziałem wyznawców Narodu Islamu. W starciach z policją postrzelonych zostało sześciu czarnych muzułmanów, a sekretarz miejscowego meczetu, Ronald X Stokes, został przez stróżów prawa zabity (strzelano do niego choć podniósł ręce do góry i nie zachowywał się agresywnie). Po zamieszkach wzmogła się akcja rządu przeciwko Narodowi, a jego działalność stanowa komisja senacka określiła jako „antyamerykańską” i uznała, że grupa prowadzi „afiliację komunistyczną”. Zabicie sekretarza skłoniło Malcolma X do próby organizacji grupy bojowej i zemsty na policji Los Angeles. Od pomysłu tego odwiódł go Elijah Muhammad. Niemniej jednak Malcolm udał się do Los Angeles, gdzie zaproponował organizacjom ruchu na rzecz praw obywatelskich utworzenie sojuszu na rzecz walki z przemocą policji. Muhammad początkowo popierał działania Malcolma X zezwalając między innymi na spotkania czarnych muzułmanów z pastorami protestanckimi działającymi na rzecz praw czarnoskórych. Współpraca ta została następnie zaniechana z inicjatywy Muhammada co uruchomiło jego spór z Malcolmem.

Japonia (jap. 日本, trb. Nihon lub Nippon) – państwo wyspiarskie usytuowane na wąskim łańcuchu wysp na zachodnim Pacyfiku, u wschodnich wybrzeży Azji, o długości 3,3 tys. km. Archipelag rozciąga się niemal południkowo (Japończycy utrzymują, że ich kraj ma kształt „trzydniowego Księżyca”) pomiędzy 45°33′ a 20°25′ stopniem szerokości północnej, od Morza Ochockiego na północy do Morza Wschodniochińskiego i Tajwanu na południu. Stolica Tokio jest usytuowana prawie dokładnie na tej samej szerokości geograficznej co Ateny, Pekin, Teheran i Waszyngton.Rasizm, dyskryminacja rasowa (z fr. le racisme od la race – ród, rasa, grupa spokrewnionych) – zespół poglądów głoszących tezę o nierówności ludzi, a wynikająca z nich ideologia przyjmuje wyższość jednych ras nad innymi. Przetrwanie tych "wyższych" ras staje się wartością nadrzędną i z racji swej wyższości dążą do dominowania nad rasami "niższymi". Rasizm opiera się na przekonaniu, że różnice w wyglądzie ludzi niosą za sobą niezbywalne różnice osobowościowe i intelektualne (ten pogląd znany jest w jęz. ang. jako racialism).

Wydarzenia z Los Angeles zbliżyły go do lewicowego skrzydła ruchu na rzecz praw obywatelskich. W jego przemowach widoczny był coraz większy radykalizm utrzymany w tym duchu i coraz więcej odwołań do chęci przeprowadzenia rewolucji. Malcolm X odwoływał się przy tym do sukcesu ruchów rewolucyjnych w Azji, Afryce czy na Kubie. 2 grudnia 1963 roku Malcolm X będący wówczas krajowym, a więc najwyższym rangą pastorem Narodu Islamu, został bezterminowo (a w praktyce na stałe) zawieszony przez Elijaha Muhammada pod pretekstem pogwałcenia przez niego zakazu komentowania zamachu na Johna F. Kennedy'ego. Muhammad zapobiegł w ten sposób możliwości przejęcia władzy w Narodzie przez Malcolma.

Arabia Saudyjska (arab. السعودية As-Su’udijja), Królestwo Arabii Saudyjskiej (arab. المملكة العربيّة السّعوديّة Al-Mamlaka al-Arabijja as-Su’udijja) – państwo położone w zachodniej Azji, na Półwyspie Arabskim. Graniczy z Irakiem, Jordanią, Kuwejtem, Omanem, Katarem, Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi i Jemenem. Stolica znajduje się w Rijadzie. Arabia Saudyjska jest jednym z państw założycielskich Ligi Państw Arabskich.Kenia (Kenya, Republika Kenii, ang. Republic of Kenya, sua. Jamhuri ya Kenya) – państwo we wschodniej Afryce nad Oceanem Indyjskim. Państwo graniczy od północy z Somalią, Etiopią i Sudanem Południowym, od zachodu z Ugandą, a od południa z Tanzanią. Stolicą Kenii jest Nairobi.

W marcu 1964 roku ogłosił odejście z Narodu Islamu. Decyzję tę ogłosił po tym, gdy na światło dzienne wyszła informacja o nieślubnych dzieciach Muhammada Elijaha – informacja ta wstrząsnęła Malcolmem ze względu na to, że sam Muhammad na gruncie islamskim wprowadził w organizacji surowe zakazy obejmujące między innymi cudzołóstwo. Jeszcze w tym samym roku odbył pielgrzymkę do Mekki. Spotkanie z wyznawcami islamu innych ras zmieniło jego nastawienie i otworzyło na współpracę z osobami spoza kręgu środowisk osób czarnoskórych. Wizytę w Arabii Saudyjskiej ułatwił mu tamtejszy książę Fajsal ibn Abd al-Aziz Al Su’ud. Dostrzegając ponadrasowy charakter islamu i za namowami Fajsala porzucił doktrynę Narodu, przyjął islam w wydaniu sunnickim i zmienił nazwisko stając się El Hajj Malikiem El-Shabazzem.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.Marcus Mosiah Garvey (ur. 17 sierpnia 1887 w Saint Ann na Jamajce, zm. 10 czerwca 1940 w Londynie) – uznawany za twórcę podstawowych elementów doktryny ruchu społeczno-religijnego Rastafari, choć sam nigdy się z nim nie utożsamiał. Jego wizerunek znajduje się na jednym dolarze jamajskim.

Po powrocie do Stanów Zjednoczonych odgrodził religię od polityki. Utworzył dwie organizacje o osobnym charakterze. Za działalność religijną odpowiedzialny był Meczet Muzułmański a za polityczną Organizacja Jedności Afroamerykańskiej. Po raz pierwszy nawiązał kontakt z grupami białych. Białym sojusznikiem Organizacji Jedności Afroamerykańskiej stała się lewicowa Socjalistyczna Partia Robotnicza. Coraz wydatniej głosił hasła rewolucyjne i antykapitalistyczne. Zbliżająca się jego zdaniem rewolucja nie będzie miała oparcia w kolorze skóry, lecz będzie globalną rebelią skierowaną przez przedstawicieli wszystkich ras przeciwko wyzyskiwaczom.

Bliski Wschód (arab. الشرق الأوسط; hebr. המזרח התיכון; per. خاورمیانه, Xâvar-e Miyâne; przestarzałe Lewant) – region geograficzny leżący na styku Azji, Europy i Afryki.Mekka (pełna nazwa: Makkat ul-Mukarramah, znana również jako Makka; ar. مكة) – święte miasto islamu, miasto w zachodniej części Arabii Saudyjskiej, stolica prowincji Al-Hidżaz, położona u podnóża masywu górskiego (277 m n.p.m.) Dżabal al-Karnajt, w wąskiej i piaszczystej Dolinie Abrahama. Zamieszkuje ją ok. 1,7 mln ludzi. Trzecie co do wielkości miasto kraju.

Jeszcze w 1964 roku po raz kolejny odbył podróż na Bliski Wschód, a także do Afryki. W trakcie trwającej prawie pół roku wizyty ochoczo przyjmowany był przez tamtejszych oficjeli. W grudniu 1964 roku uczestniczył w debacie na Uniwersytecie Oksfordzkim. Korzystając ze zdobytych w Trzecim Świecie koneksji przygotowywał potępienie rządu amerykańskiego za rasizm na seminarium afroazjatyckim mającym odbyć się w Algierii. Na spotkanie osobiście zaprosił go prezydent Ahmed Ben Bella. Na konferencji miał się też spotkać z Ernesto Guevarą (z którym prawdopodobnie spotkał się już grudniu 1964 roku, gdy ten przyleciał do USA na sesję Zgromadzenia Ogólnego ONZ). Tuż przed wyjazdem do Algierii, 21 lutego 1965 roku, Malcolm X został zastrzelony na wiecu w Harlemie, na którym miał przedstawić status Organizacji Jedności Afroamerykańskiej. Za zamachem stali członkowie Narodu Islamu, którzy nie pogodzili się z opuszczeniem przez Malcolma tejże organizacji. Zabójstwo kilka dni wcześniej poprzedził zamach bombowy na dom przywódcy. Niektóre źródła wskazują na to, że zamachowcy byli opłacani lub byli tajnymi współpracownikami FBI.

Wojna koreańska (kor. 한국전쟁) – wojna tocząca się w latach 1950–1953 na terytorium Półwyspu Koreańskiego między komunistycznymi siłami KRLD (północnokoreańskimi) i wspierającymi je wojskami ChRL, a siłami ONZ (głównie amerykańskimi) wspierającymi wojska Republiki Korei (południowokoreańskie).Serial (ang. serial = seryjny) – periodyczna publikacja (np. komiks w odcinkach), program telewizyjny, wieloodcinkowy film, audycja radiowa (np. słuchowisko). Istotą serialu jest udostępnianie go odbiorcom w odcinkach, w regularnych odstępach czasu. Termin ten najczęściej odnosi się do seriali telewizyjnych.

W 1965 roku ukazała się w Nowym Jorku ceniona do dziś The Autobiography of Malcolm X, napisana z pomocą Aleksa Haleya.

Podstrony: 1 [2] [3]




Warto wiedzieć że... beta

International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.
Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.
Protestantyzm – jedna z głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok katolicyzmu i prawosławia, na którą składają się wyznania religijne powstałe na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych wystąpieniem Marcina Lutra w XVI wieku oraz ruchów przebudzeniowych w łonie macierzystych wyznań protestanckich w kolejnych stuleciach.
Indochiny – dawna nazwa regionu w południowo-wschodniej Azji, który pochodzi z okresu, gdy był kolonią Francji pod pełną nazwą francuskich Indochin. Nazwa stosowana również dla określenia wschodniej części Półwyspu Indochińskiego (Azja Południowo-Wschodnia), obejmującej współcześnie państwa Laos, Kambodża i Wietnam. Nazwa ta została nadana przez Europejczyków, którzy zwrócili uwagę na wpływ kultury chińskiej i hinduskiej na kulturę rodzimą tego obszaru.
Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
Powstanie Mau Mau (ang. Mau Mau Rebellion lub Mau Mau Revolt) – nazwa nadana zbrojnym walkom tubylców w Kenii przeciwko kolonialnej administracji Wielkiej Brytanii w latach 1952 do 1955.
WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.

Reklama