Magia sympatyczna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Magia sympatyczna (ang. sympathetic magic) – pojęcie z zakresu antropologii kulturowej, wprowadzone przez Jamesa Frazera, według którego jest to podstawowy typ magii polegający na przekonaniu, że działanie analogiczne wywołać powinno analogiczny efekt.

Metoda ewolucyjno-porównawcza to jedna z historycznych metod badań empirycznych stosowana bardzo często w innych (poza historią) naukach o człowieku: antropologii kulturowej, archeologii.Magia, czary, czarostwo – ogół wierzeń i praktyk opartych na przekonaniu o istnieniu sił nadprzyrodzonych, które można opanować za pomocą odpowiednich zaklęć i czynności.

Koncepcja magii sympatycznej Frazera, przedstawiona przede wszystkim w trzecim rozdziale Złotej gałęzi stanowi nie tylko ewolucjonistyczną teorię pierwotności magii wobec religii i nauki. Jest także autonomiczną teorią samej magii, wykazującą podobieństwa i różnice między religią i nauką a nią.

Przekonanie - w logice i filozofii: X jest przekonany, że p dokładnie wtedy, gdy X uznaje treść zdania stwierdzającego to, że p za prawdziwą lub co najmniej wysoce prawdopodobną.Magia homeopatyczna (naśladowcza) – w ujęciu Jamesa Frazera to typ myślenia magicznego oraz praktyk magicznych polegających na przekonaniu, że podobne działanie wywołać powinno podobny efekt (podobne powoduje podobne). Jest gałęzią magii sympatycznej, czyli fałszywego systemu praw przyrody.

W obrębie magii sympatycznej Frazer wyróżnia:

  • magię homeopatyczną, opartą na prawie podobieństwa ("podobne powoduje podobne");
  • magię przenośną, opartą na prawie styczności ("rzeczy, które kiedyś pozostawały w styczności ze sobą działają na siebie nawet wtedy, gdy kontakt fizyczny przestał istnieć").
  • Obie gałęzie magii sympatycznej łączą się, w szczególności magia oparta na prawie styczności niemal zawsze opiera się również na magii opartej na prawie podobieństwa. Obie gałęzie magii sympatycznej opierają się też na jednakowym sposobie myślenia, zakładają bowiem, że rzeczy wpływają na siebie inaczej niż przez oddziaływania fizyczne – na skutek tajemniczego powinowactwa, które je łączy.

    Złota Gałąź: Studia z magii i religii to publikacja, w której zawarte jest szerokie studium nad mitologią i religią, stworzona przez szkockiego antropologa, Sir James George Frazera (1854-1941).Pseudonauka – rodzaj nieakceptowanego powszechnie przez środowisko naukowe zbioru twierdzeń, które aspirują do miana nauki, lecz nie spełniają jej podstawowych reguł, a w szczególności nie są oparte na metodzie naukowej i nie są intersubiektywnie weryfikowalne (nie mają oparcia w sprawdzalnych i możliwych do powtórzenia doświadczeniach).

    Frazerowska koncepcja magii poddana została ostrej krytyce przez późniejszych badaczy. Krytyka ta opierała się przede wszystkim na wykazywaniu niedoskonałości zastosowanej przez Frazera metody ewolucyjno-porównawczej, głównie jej schematyzm i nonszalancję w gromadzeniu i interpretacji podobieństw międzykulturowych. Krytykowano opierający się na myśli E. B. Taylora wyrażonej w dziele Cywilizacja pierwotna zbyt ostre przeciwstawienie magii i religii, wskazywano na niesłuszność traktowania magii jako specyficznego rodzaju pseudonauki, wskazywano na niedostateczne przedstawienie społecznych funkcji magii przez Frazera. Krytykowano czasem także podział magii sympatycznej na homeopatyczną i przenośną, który jednak ostatecznie został dość szeroko przyjęty w badaniach.

    Antropologia kulturowa (antropologia społeczna) – dyscyplina nauk społecznych badająca organizację kultury, rządzące nią prawa, historyczną zmienność i etniczną różnorodność kultur w celu skonstruowania ogólnej teorii kultury. Jest to jeden z głównych działów szeroko rozumianej antropologii, zajmuje się badaniem kultury we wszystkich jej przejawach.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • James George Frazer, Złota gałąź, Warszawa 1962, ze wstępem Jana Lutyńskiego.
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Według Jana Lutyńskiego przekład tego terminu nastręczył dużych trudności tłumaczom – zdecydowali się oni go przyjąć dlatego, że już w czasie powstawania przekładu był szeroko przyjęty w polskiej i obcojęzycznej literaturze przedmiotu. W języku polskim termin "sympatyczny" budzi niewłaściwe skojarzenia z czymś miłym, przyjemnym. "Sympatia" u Frazera jest to natomiast – zgodnie ze znaczeniem w języku angielskim i sensem etymologicznym – ukryty związek między przedmiotami, który sprawia, że przedmioty oddziałują na siebie.




    Reklama