Magdalena Samozwaniec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Portret Magdaleny Samozwaniec autorstwa Wojciecha Kossaka (1923)
Nagrobek Magdaleny Samozwaniec na warszawskich Powązkach Wojskowych

Magdalena Anna Samozwaniec, de domo Kossak, primo voto Starzewska, secundo voto Niewidowska (ur. 26 lipca 1894 w Krakowie, zm. 20 października 1972 w Warszawie) – polska pisarka satyryczna. Nazywana „pierwszą damą polskiej satyry”.

Litewska Biblioteka Narodowa im. Martynasa Mažvydasa (lit. Lietuvos nacionalinė Martyno Mažvydo biblioteka) – litewska biblioteka narodowa założona w 1919 roku w Kownie, przeniesiona w 1963 roku i działająca do dziś w Wilnie. Przekrój – tygodnik społeczno-kulturalny, wydawany w latach 1945-2002 w Krakowie, następnie w Warszawie (2002-2009). Po kolejnej sprzedaży ponownie wydawany był w Krakowie, a jego ostatni numer ukazał się 30 września 2013. Obecnym właścicielem pisma jest Tomasz Niewiadomski.

Życiorys[ | edytuj kod]

Była wnuczką Juliusza Kossaka, córką Wojciecha Kossaka i Marii Kisielnickiej, siostrą Jerzego Kossaka oraz Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, o której napisała książkę Zalotnica niebieska, i z którą tworzyła przez całe życie intelektualno-emocjonalny duet. Była stryjeczną siostrą Zofii Kossak-Szczuckiej. W latach 1921–1928 jej mężem był Jan Starzewski, z którym miała jedyną córkę Teresę (ur. w 1922 r., 1o voto hrabina Plater-Zyberk, 2o voto Burignat). W listopadzie 1945 r. wyszła za mąż za Zygmunta Niewidowskiego.

Cmentarz Wojskowy w Warszawie (określany też potocznie jako "Powązki Wojskowe") – warszawski cmentarz komunalny przy ul. Powązkowskiej 43/45.Jerzy Kossak, herbu Kos (ur. 11 września 1886 w Krakowie, zm. tamże 11 maja 1955), polski malarz, syn Wojciecha Kossaka, brat Magdaleny Samozwaniec i Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, wnuk Juliusza Kossaka.

Uczyła się wyłącznie w domu, biegle władała językami obcymi – niemieckim, angielskim i francuskim. Jej debiutem literackim była humoreska Wyjazd mamy do miasta, opublikowana w 1912 r. w „Nowinach Krakowskich”. W latach 1917–1919 uczęszczała do Szkoły Sztuk Pięknych Marii Niedzielskiej w Krakowie. Od 1919 do 1921 r. prowadziła pracownię batikarstwa.

Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

Jej pierwszym sukcesem literackim była wydana w 1922 r. w Krakowie purnonsensowa, satyryczna parodia Trędowatej pod tytułem Na ustach grzechu, napisana wspólnie z siostrą i jej mężem Janem Gwalbertem Henrykiem Pawlikowskim.

Od 1926 r. publikowała liczne utwory satyryczne w takich czasopismach jak: „Cyrulik Warszawski”, „Bluszcz”, „Tygodnik Ilustrowany”, „Naokoło Świata” i „Tęcza”. Stała się prekursorką wyjazdowych spotkań z czytelnikami (wieczorów autorskich), jeździła na takie spotkania po całej Polsce aż do śmierci, preferując ten rodzaj kontaktu z czytelnikami.

Polacy – naród zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, a poza granicami Polski tworzący Polonię.International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

W 1933 r. wydała kolejny swój bestseller Wielki Szlem, zyskując miano „jedynej satyryczki w Polsce”. W latach 1934–1936 występowała w kabaretach poznańskich. II wojna światowa przyniosła pisarce rozłąkę z ukochaną siostrą oraz śmierć obojga rodziców. W 1944 r. opublikowała konspiracyjnie Fraszki Magdaleny Samozwaniec.

Tygodnik Ilustrowany (kiedyś „Tygodnik Illustrowany” (zdjęcie obok)) – warszawskie ilustrowane czasopismo kulturalno-społeczne, wydawane w latach 1859–1939, założone przez Józefa Ungera. Pismo nie było związane z żadną opcją polityczną, publikowało wiele materiałów historycznych i utworów literackich, zamieszczało również reprodukcje dzieł plastycznych. Z pismem współpracowało wielu pisarzy, m.in. Wincenty Pol, Henryk Sienkiewicz i Eliza Orzeszkowa. W okresie pozytywizmu był to najpopularniejszy w Polsce tygodnik ilustrowany.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

Po wojnie zamieszczała liczne utwory satyryczne w czasopismach: „Przekrój”, „Szpilki”, „Dziennik Polski”, Trybuna Robotnicza i „Kocynder”. Od 1946 r. zamieszkała na stałe w Warszawie. W 1956 r. wydano jej trzeci bestseller, wspomnienia o siostrze, barwnie opisujące rzeczywistość dwudziestolecia międzywojennego pt. Maria i Magdalena. W 1970 r. odwiedziła w Londynie męża zmarłej siostry Stefana Jasnorzewskiego podczas zbierania materiałów do kolejnej książki Zalotnica niebieska (opublikowanej pośmiertnie w 1973 r.).

Bestseller (z ang. "najlepiej sprzedający się") – książka, film, gra lub inne wydawnictwo, które dzięki tematowi, sposobowi ujęcia, szczególnej aktualności lub innym czynnikom uzyskuje w pewnym okresie największą popularność i najwyższe nakłady, niejednokrotnie niezależnie od swej wartości artystycznej.Kocynder („Kocynder. Czasopismo wesołe – górnośląskie”) – górnośląski miesięcznik humorystyczno-satyryczny wychodzący w gwarze śląskiej oraz w języku polskim w latach 1920–1939 oraz po wojnie w latach 1946–1958. Gazeta odegrała dużą rolę w okresie plebiscytu oraz powstań śląskich zyskując dużą popularność wśród Ślązaków. Nazwa czasopisma oznacza „sytuację ciężką do ogarnięcia z powodu dużego zamieszania”.

Została pochowana na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera A33-1-3).

Twórczość[ | edytuj kod]

  1. Na ustach grzechu: powieść z życia wyższych sfer towarzyskich, Kraków 1922
  2. Czy chcesz być dowcipny? Straszliwe opowieści „na wesoło”, Warszawa 1923
  3. Malowana żona, Warszawa 1924
  4. Kartki z pamiętnika młodej mężatki, Warszawa 1926
  5. Starość musi się wyszumieć, Warszawa 1926
  6. Mężowie i mężczyźni, Warszawa 1926
  7. O kobiecie, która znalazła kochanka: powieść osnuta na tle najbliższej, nieokreślonej bliżej przyszłości. Rzecz dzieje się w Krakowie, Warszawa 1930
  8. Wielki szlem: powieść tylko dla brydżystów, Warszawa 1933
  9. O dowcipnym mężu dobrej Ludwiki: powieść, Warszawa 1933
  10. Ponura materialistka: nowele, Poznań 1934
  11. Świadome ojcostwo, Warszawa 1936
  12. Maleńkie karo karmiła mi żona, Warszawa 1937
  13. Wróg kobiet, Warszawa 1938
  14. Piękna pani i brzydki pan, Warszawa 1939
  15. Królewna Śmieszka, Kraków 1942
  16. Fraszki Magdaleny Samozwaniec. Wiek XX, Kraków 1944
  17. Tylko dla kobiet, Katowice, 1946
  18. Błękitna krew, Kraków 1954
  19. Moja wojna trzydziestoletnia, Warszawa 1954
  20. Maria i Magdalena, Kraków 1956
  21. Tylko dla mężczyzn, Katowice 1958
  22. Młodość nie radość: powieść satyryczna, Warszawa 1960
  23. Czy pani mieszka sama? Katowice 1960
  24. Pod siódmym niebem, Warszawa 1960
  25. Tylko dla dzieci: wiersze i bajki satyryczne dla młodszych i starszych, Kraków 1960
  26. Komu dziecko, komu? Powieść satyryczno-obyczajowa, Warszawa 1963
  27. Tylko dla dziewcząt, Warszawa 1966
  28. Szczypta soli, szczypta bliźnich, Warszawa 1968
  29. Krystyna i chłopy, Warszawa 1969
  30. Zalotnica niebieska, Warszawa 1973
  31. Łyżka za cholewą, a widelec na stole: mała kulinarna silva rerum, Kraków 1974
  32. Angielska choroba, Warszawa 1983
  33. Baśnie, Warszawa 1987
  34. Z pamiętnika niemłodej już mężatki, Warszawa 2009 (wstęp, wybór i oprac. Rafał Podraza)
  35. Moja siostra poetka. Wybór wierszy Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej., Warszawa 2010 (oprac. Rafał Podraza)
  36. Moich listów nie pal!: listy do rodziny i przyjaciół, Warszawa 2014 (wstęp, wybór i oprac. Rafał Podraza)
  37. Trzymajmy się! Rady dla starych i młodych, Warszawa 2017 (posłowie, wybór i oprac. Rafał Podraza)

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Zuzanna Ducka-Lubas: Magdalena Samozwaniec: Pierwsza dama polskiej satyry (pol.). 2014-07-25. [dostęp 2014-09-06].
  2. Rafał Podraza (zebrał i opracował): Magdalena, córka Kossaka: wspomnienia o Magdalenie Samozwaniec. Warszawa: PIW, 2007, s. 21, 139–142. ISBN 978-83-06-03080-8.
  3. Publio, Magdalena Samozwaniec.
  4. Wyszukiwarka cmentarna. Warszawskie cmentarze.
Wojciech Horacy Kossak, herbu Kos (ur. 31 grudnia 1856 w Paryżu, zm. 29 lipca 1942 w Krakowie) – polski malarz, przedstawiciel nurtu malarstwa o tematyce historycznej i batalistycznej. Autor wielu obrazów przedstawiających wydarzenia z okresu wojen napoleońskich i powstania listopadowego, scenki rodzajowe, portrety i konie. Wraz z Janem Styką współautor Panoramy Racławickiej.WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.




Warto wiedzieć że... beta

Szpilki – ilustrowane czasopismo satyryczne założone w grudniu 1935 roku przez Zbigniewa Mitznera - jednocześnie pierwszego redaktora naczelnego, Eryka Lipińskiego i Zenona Wasilewskiego. Programowo związane ze środowiskiem lewicy (przed II wojną światową ośmieszało obóz sanacyjny, a po niej przeciwników ustroju komunistycznego).
Cyrulik Warszawski – polski tygodnik literacki o profilu satyrycznym założony w Warszawie w czerwcu 1926, wydawany do roku 1934.
Londyn (ang. London) – miasto w południowo-wschodniej części Wielkiej Brytanii, stolica tego państwa, a także stolica Anglii.
Historia Polski (1918–1939) – historia Polski w dwudziestoleciu międzywojennym, od odzyskania przez Polskę niepodległości do zakończenia regularnych działań wojennych Wojska Polskiego przeciw Wehrmachtowi i Armii Czerwonej po agresji III Rzeszy i ZSRR na Polskę i przeniesienia siedziby władz II Rzeczypospolitej poza granice kraju w związku z okupacją terytorium kraju przez agresorów.
Maria Anna Kisielnicka-Kossak herbu Topór (ur. 9 lutego 1861 w Kisielnicy, zm. 15 marca 1943 w Krakowie) – polska szlachcianka, żona malarza Wojciecha Kossaka, matka malarza Jerzego Kossaka, pisarki Magdaleny Samozwaniec oraz poetki Marii Pawlikowskej-Jasnorzewskiej.
Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
Poznań (niem. Posen, łac. Posnania, jidysz פּױזן Pojzn) – miasto na prawach powiatu w zachodniej Polsce, położone na Pojezierzu Wielkopolskim, nad Wartą, u ujścia Cybiny. Historyczna stolica Wielkopolski, od 1999 r. siedziba władz województwa wielkopolskiego i powiatu poznańskiego. Miasto jest istotnym węzłem drogowym i kolejowym, funkcjonuje tu również międzynarodowy port lotniczy.

Reklama