Łamana Skała

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Madahora)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Łamana Skała (929 m) – drugi co do wysokości (po Czuplu) szczyt Beskidu Małego, najwyższy w Beskidzie Andrychowskim. Znajduje się w Paśmie Łamanej Skały, przez które przebiega główny grzbiet Beskidu Małego. Ma dwa wierzchołki: 929 m i 915 m. Wyższy wierzchołek wznosi się nad doliną Kocierki i Pracicy, niższy 915 m jest zwornikiem dla Pasemka Łysiny.

Pasmo Łysiny – nieduże, ale dobrze wyodrębnione pasmo górskie w Beskidzie Małym. Ciągnie się od doliny Kocierzanki na zachodzie po Łamaną Skałę i dolinę Krzywego Potoku na wschodzie. Jego północne stoki opadają do głębokiej doliny Kocierzanki, południowe do Kotliny Żywieckiej. Stanowi część dużo większego Pasma Łamanej Skały. Najwyższym szczytem jest Wielki Gibasów Groń (890 m), jedynym i niewielkim bocznym odgałęzieniem jest krótki grzbiet Pietrasowej na wschodnim krańcu pasma. Grzbietem tym biegnie dział wodny między Sołą a Skawą. Niemal całe Pasmo Łysiny znajduje się w zlewni Soły, jedynie wschodnie stoki Pietrasowej są w zlewni Skawy.Mały Szlak Beskidzki – szlak turystyczny o długości 137 km znakowany kolorem czerwonym, biegnący od Straconki w Bielsku-Białej (Beskid Mały) po Luboń Wielki (Beskid Wyspowy). Jest czwartym pod względem długości szlakiem polskich Karpat. Prowadzi przez tereny Beskidów, które omija swoim przebiegiem Główny Szlak Beskidzki – Beskid Mały, Beskid Makowski oraz Beskid Wyspowy.

Na stokach Łamanej Skały rośnie las bukowy (regiel dolny), a w partii szczytowej – świerkowy (niekonwencjonalny fragment regla górnego). Na grzbiecie rozrzucone są ostańce z piaskowca istebniańskiego. Są to kilkumetrowej wysokości skałki zwane Znaleziskiem lub Zwaliskiem. W 1961 utworzono tutaj rezerwat Madohora.

Chatka pod Potrójną – chatka studencka znajdująca się w Beskidzie Małym, na południowych stokach Beskidu między Potrójną a Łamaną Skałą.Ostaniec – wzniesienie powstałe w wyniku procesów wietrzenia i erozji (a także denudacji terenów przyległych, co powoduje odsłonięcie i pozostawienie ostańca). Ostańce występują jako wyizolowane formy terenu, często o stromych, skalistych stokach, stanowiące pozostałość większego masywu skalnego. Niekiedy ostańcami są całe wzniesienia, jak np. Szczeliniec w Górach Stołowych.

Poprawna nazwa szczytu to Łamana Skała. Nazwa ta pochodzi od licznych skał które występują w okolicach jej szczytu. Taka nazwa występuje już w dokumencie z 1445 r, który opisuje przebieg granicy między księstwem oświęcimskim i zatorskim. Pod tą nazwą szczyt ten opisany jest na mapie K. Kummersberga z 1855 r. i austriackiej z 1870 r. Nazwa ta występuje także w Słowniku Geograficznym Królestwa Polskiego (t. V, s. 578), który podaje w nawiasie obok niej również drugą nazwę – Łomna Skała. Na starszych mapach austriackich z końca XIX wieku szczyt Łamanej Skały nie został opisany, natomiast sąsiedni na wschód szczyt Mlada Hora opisano jako Madohora. Polska mapa WIG z 1934 r. powieliła ten błąd i popełniła jeszcze drugi – nazwę Madohora przeniosła na szczyt Łamanej Skały. Błąd ten został później powielony na mapach turystycznych i w przewodnikach turystycznych. Już Kazimierz Sosnowski podejrzewał, że jest to nazwa nieprawidłowa, późniejsi badacze po analizie źródeł ustalili prawidłową nazwę szczytu jako Łamana Skała. Mimo to błędna nazwa Madohora jest na mapach podawana jako synonim Łamanej Skały.

Kocierzanka – potok, dopływ Łękawki. Na niektórych mapach ma nazwę Kocierka. Najwyżej położone źródła ma na wysokości około 870 m na zachodnich stokach Łamanej Skały w Beskidzie Małym. Spływa głęboką doliną w zachodnim kierunku, w dolnym biegu zmieniając kierunek na niemal południowy. Przepływa przez miejscowości: Kocierz Rychwałdzki, Kocierz Moszczanicki i Łękawicę. W tej ostatniej uchodzi do Łękawki jako jej prawy dopływ. Następuje to na wysokości 364 m, w miejscu o współrzędnych 49°45′27″N 19°17′55″E/49,757500 19,298611. Największe jej dopływy to Cisowy Potok i Potok w Słupnem.Regiel dolny w klimacie umiarkowanie chłodnym jest to piętro lasów liściastych i mieszanych występujące powyżej piętra pogórza i poniżej regla górnego.

Przez Łamaną Skałę prowadzą dwa szlaki turystyczne (czerwony i żółty). Omijają jej wierzchołek trawersem po północnej stronie. W niedalekiej odległości po wschodniej stronie Łamanej Skały (przez tzw. Anulę) prowadzą jeszcze dwa inne szlaki (niebieski i zielony). Szlaki turystyczne szlak turystyczny czerwony Mały Szlak Beskidzki na odcinku przełęcz KocierskaGroń Jana Pawła II:

  • z przełęczy Kocierskiej – 7,4 km; 370 m przewyższenia. Czas przejścia ok. 2:30 h
  • z Gronia Jana Pawła II – 5 km; 140 m przewyższenia; ok. 1:30 h
  • szlak turystyczny żółty TarganiceJawornicaPotrójnaPrzełęcz ZakocierskaChatka pod PotrójnąPrzełęcz na Przykrej – Łamana Skała – Anula – Rzyki-Pracica szlak turystyczny zielony na odcinku ŁysinaKrzeszów (przebiega ok. 300 m na południowy wschód od szczytu):
  • z Łysiny – 8,4 km; 270 m przewyższenia; ok. 2:25 h
  • z Krzeszowa – 6,1 km; 360 m przewyższenia; ok. 2:05 h
  • szlak turystyczny niebieski początek/koniec – zmierza w kierunku Ślemienia (ok. 300 m na południowy wschód od szczytu):
  • ze Ślemienia – 7,2 km; 480 m przewyższenia; ok. 2:20 h
  • Galeria zdjęć[ | edytuj kod]

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Geoportal. Mapa topograficzna i satelitarna. [dostęp 2015-04-01].
    2. Radosław Truś: Beskid Mały. Przewodnik. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2008. ISBN 978-83-89188-77-9.
    3. Nazewnictwo w Beskidzie Małym. [dostęp 2015-09-23].
    4. Beskid Mały; mapa turystyczna; skala 1:50 000. Wyd. IV. Kraków: Compass, 2006. ISBN 978-83-89165-85-5.

    Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Łamana Skała, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. V: Kutowa Wola – Malczyce, Warszawa 1884, s. 578.
  • Beskid Mały (513.47) – pasmo górskie w Polsce, stanowiące część Beskidów Zachodnich, mające charakter wyspy górskiej o długości ok. 35 km i szerokości ok. 10-15 km.Rezerwat Madohora - rezerwat przyrody znajdujący się na terenie Parku Krajobrazowego Beskidu Małego, obejmuje partie szczytowe oraz zbocza Łamanej Skały (Madahora). Rezerwat leży na terenie gmin: Ślemień (województwo śląskie) i Andrychów (województwo małopolskie).




    Warto wiedzieć że... beta

    Jawornica (830 m) – szczyt w Beskidzie Andrychowskim (wschodnia część Beskidu Małego). Znajduje się w północno-zachodnim grzbiecie Potrójnej, oddzielającym dolinę Taganiczanki od doliny Bolęcinianki.
    Zwornik, punkt zwornikowy – miejsce zbiegu przynajmniej trzech wypukłych form ukształtowania terenu jak: grzbiet, grań, żebro czy też filar. Najczęściej jest to wierzchołek, choć może to być też przełęcz.
    Świerk (Picea A. Dietr.) – rodzaj wiecznie zielonych drzew z rodziny sosnowatych (Pinaceae), który obejmuje około 35 gatunków. Występuje na obszarach chłodnych i umiarkowanych półkuli północnej. Gatunkiem typowym jest Picea rubra A. Dietrich.
    Szlak turystyczny – trasa wycieczkowa oznaczona specjalnymi symbolami wyznaczającymi jej przebieg i ułatwiającymi odnalezienie właściwej drogi.
    Czupel (933 m n.p.m.) – najwyższy szczyt Beskidu Małego w Beskidach Zachodnich. Leży w zachodniej części Beskidu Małego (położonej na zachód od doliny Soły), w jej południowej części (na południe od Przełęczy Przegibek), zwanej pasmem Magurki Wilkowickiej.
    Kazimierz Ignacy Sosnowski (ur. 15 września 1875 w Niepołomicach - zm. 15 grudnia 1954 w Krakowie) – profesor Akademii Handlowej w Krakowie, jeden z najwybitniejszych polskich propagatorów turystyki pieszej, krajoznawca, założyciel schronisk turystycznych, twórca szlaków oraz autor licznych przewodników i artykułów krajoznawczych.
    Regiel górny - piętro roślinne usytuowane powyżej regla dolnego a poniżej piętra kosodrzewiny, czyli poniżej górnej granicy lasu.

    Reklama