Luzytania

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Rzymska prowincja Luzytania ok. roku 120
Orientacyjne rozmieszczenie plemion na Półwyspie Iberyjskim ok. 200 p.n.e.
Podbój Półwyspu Iberyjskiego przez Rzym

Luzytania (łac. Lusitania, także: Hispania Lusitania), starożytna prowincja rzymska, która znajdowała się na Półwyspie Iberyjskim i obejmowała obszar obecnej Portugalii na południe od Duero (Douro) i południowo-zachodnią część Hiszpanii.

Luzytanie (łac. Lusitani) – starożytny lud indoeuropejski, mówiący językiem luzytańskim, żyjący w zachodniej części Półwyspu Iberyjskiego.Luís Vaz de Camões (ok. 1524 w Lizbonie (?) – 10 czerwca 1580, tamże) – renesansowy poeta, prekursor baroku, wedle tradycji największy pisarz w literaturze portugalskiej. Wyklęty i niedoceniony za życia, w epoce romantyzmu stał się postacią legendarną, wzorem wszystkich poetów nieszczęśliwych. Wielokrotnie okrzykiwany "księciem poetów".

Za czasów republiki jej południowa część była częścią prowincji Hispania Ulterior. Powstała w 27 r. p.n.e., w okresie Cesarstwa Rzymskiego, po zdobyciu północnej części Półwyspu Iberyjskiego przez Rzymian. Po raz pierwszy Rzymianie wkroczyli na jej terytorium w II w. p.n.e. Wojny Luzytańskie toczone w latach 154-133 p.n.e. (Powstanie Luzytanów, wojna Wiriatusa, wojna numantyjska) doprowadziły do podboju tych ziem przez Rzymian.

Rumuni (rum. români, dawniej rumâni) – liczący ok. 23,5 mln osób naród wschodnioromański zamieszkujący przede wszystkim Rumunię. W większości posługują się językiem rumuńskim. Duża diaspora, głównie w Hiszpanii, USA, we Włoszech i na Ukrainie.Mérida – miasto w zachodniej Hiszpanii, stolica regionu Estremadura, 49 400 mieszkańców (2003). Położone nad rzeką Gwadianą, nazywane jest „hiszpańskim Rzymem”. Ośrodek przemysłowy, handlowy i turystyczny.

Nazwa pochodzi od plemienia Luzytanów zamieszkujących te obszary w okresie starożytnym. Ich pochodzenie nie zostało dotychczas ustalone.

Plemię to jest częstym obiektem odwołań w kulturze portugalskiej oraz ważnym elementem tożsamości narodowej Portugalczyków. Zjawisko to można porównać do rodzimego sarmatyzmu lub znaczenia, jakie przywiązują Rumuni do starożytnego ludu Daków. Tytuł narodowego eposu Portugalii autorstwa Luísa de Camões to Luzjady (Os Lusíadas).

Epos (gr. έπος, epos = słowo), także: ‘epopeja’, ‘poemat heroiczny’, czasem również ‘poemat epicki’ – jeden z głównych i najstarszych gatunków epiki.Prowincje rzymskie – jednostki administracyjne cesarstwa rzymskiego, tworzone na podbitych terytoriach (poza Italią). Liczba i rozmiary poszczególnych prowincji zmieniały się na przestrzeni dziejów Imperium w zależności od warunków zewnętrznych i polityki wewnętrznej. Pierwszą rzymską prowincją była wyspa Sycylia, podbita w 241 p.n.e. w czasie I wojny punickiej. Zasadniczo prowincje rzymskie dzieliły się na dwa rodzaje:

Stolicą była Emerita Augusta (obecnie Mérida).

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Starożytny Rzym
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Krzysztof Tomasz Witczak: Język i religia Luzytanów. Studium historyczno-porównawcze, Łódź 2005, Wydawnictwo UŁ, ​ISBN 83-7171-837-3​.




  • Warto wiedzieć że... beta

    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
    Krzysztof Tomasz Witczak (ur. 6 października 1960, Granica) – filolog klasyczny, językoznawca, z zamiłowania historyk-regionalista, nauczyciel akademicki, profesor zwyczajny, autor licznych publikacji naukowych.
    Sarmatyzm – barokowa formacja kulturowa dominująca w Rzeczypospolitej od końca XVI do drugiej połowy XVIII wieku. Opierała się na przekonaniu, że szlachta polska pochodzi od Sarmatów – starożytnego ludu zamieszkującego początkowo między Dolną Wołgą a Donem. Po Sarmatach szlachta miała odziedziczyć umiłowanie wolności, gościnność, dobroduszność, męstwo oraz odwagę.
    Powstanie Luzytanów (154-151 p.n.e.) wybuchło na terenach dzisiejszej Portugalii na południe od rzeki Duero. Zostało ono stłumione przez Rzymian.
    Portugalczycy – naród pochodzenia celtycko-romańskiego (reszta kraju), posługujący się językiem portugalskim. Zamieszkuje głównie Portugalię (około 10 mln). Ponadto od 40 do 100 mln osób pochodzenia portugalskiego skupiają kraje obu Ameryk, głównie Brazylia, Stany Zjednoczone, Kanada, a także państwa Europy Zachodniej – ponad 150 tys. w Szwajcarii oraz 150 tys. w Niemczech (emigracja zarobkowa lat 60. i 70. XX wieku). Relatywnie duże społeczności portugalskie przebywają również bądź przebywały w byłych portugalskich koloniach. Portugalczycy w przeważającej większości są katolikami.
    Starożytny Rzym – cywilizacja rozwijająca się w basenie Morza Śródziemnego i części Europy. Jej kolebką było miasto Rzym leżące w Italii, które w pewnym momencie swoich dziejów rozpoczęło ekspansję, rozszerzając swoje panowanie na znaczne obszary i wchłaniając m.in. kulturę starożytnej Grecji. Cywilizacja rzymska, nazywana też niekiedy grecko-rzymską, razem z pochodzącą z Bliskiego Wschodu religią – chrześcijaństwem, stworzyła podstawy późniejszej cywilizacji europejskiej. Miasto Rzym zaczęło kształtować się w VIII wieku p.n.e., natomiast kres stworzonego przez nie państwa nastąpił formalnie w 1453 roku n.e. (wraz z upadkiem Konstantynopola i tym samym Cesarstwa bizantyńskiego), choć dosyć często jako koniec starożytnego Rzymu przyjmuje się rok 476 n.e., w którym upadło Cesarstwo zachodniorzymskie.
    Półwysep Iberyjski (Półwysep Pirenejski, hiszp. i port. Península Ibérica, kat. Península Ibèrica, bask. Iberiar penintsula; w starożytności i średniowieczu Hiszpania) to półwysep znajdujący się w południowo-zachodniej części Europy. Od pozostałej części kontynentu oddzielają go Pireneje, od zachodu i częściowo północy otacza go Ocean Atlantycki, a od wschodu i południa Morze Śródziemne. Od Afryki oddziela go Cieśnina Gibraltarska. Powierzchnia półwyspu wynosi 583 254 km².

    Reklama