Luigi Tenco

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Luigi Tenco (ur. 21 marca 1938 w Cassine, Piemont, zm. 27 stycznia 1967 w San Remo) – włoski kompozytor, autor tekstów, piosenkarz.

Joni Mitchell, właśc. Roberta Joan Anderson (ur. 7 listopada 1943 w Fort Macleod) – kanadyjska piosenkarka folk rockowa, popowa i jazz rockowa oraz wokalistka jazzowa. Zaczynała swoją karierę muzyczną w małych klubach nocnych w Zachodniej Kanadzie, później grając na ulicach Toronto. W 1965 Mitchell przeprowadziła się do Kalifornii, gdzie nagrała swój pierwszy album w 1968. Przeboje takie jak "Big Yellow Taxi" i "Woodstock" z jej następnego albumu, Ladies of Canyon, uznane były za definiujące dla całego pokolenia. Jej najbardziej osobisty album Blue wydany w 1971 nazwany był jednym z najlepszych albumów w historii. Zawsze poszukująca nowych inspiracji, Mitchell eksperymentowała z różnymi gatunkami – wczęśniejsze albumy wpisywały się w stylistykę folk rock, późniejsze albumy były inspirowane jazzem i muzyką elektroniczną, jej największy komercyjny sukces Court and Spark z 1974 ma popowe brzmienie.Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.

Luigi Tenco razem z takimi piosenkarzami jak Umberto Bindi, Fabrizio De André, Bruno Lauzi i Gino Paoli był reprezentantem tzw. genueńskiej szkoły śpiewających autorów, ugrupowania artystów, którzy postawili sobie za cel gruntowne odnowienie włoskiej muzyki popularnej na przełomie lat 50. i 60.

Życiorys[ | edytuj kod]

Lata 50.[ | edytuj kod]

Luigi Tenco był nieślubnym synem Teresy Zoccola i niejakiego Giuseppe, który zmarł przed jego urodzeniem. Dzieciństwo spędził w Cassine i Ricaldone (skąd pochodziła jego matka). W 1948 przeprowadzili się oboje do Ligurii, gdzie osiedli, najpierw w Nervi, a potem w Genui. Tam matka otworzyła sklep winiarski. Tenco chodził do szkoły średniej uzyskując niezłe oceny. Wtedy też założył swój pierwszy zespół muzyczny Jerry Roll Boys Jazz band w składzie: Danilo Dègipo – perkusja, Bruno Lauzibanjo, Alfred Gerard – gitara i on sam – klarnet. Następnym jego zespołem był I Diavoli del Rock z Royem Grassim i Gino Paolim w składzie.

Piemont (wł. Piemonte) – kraina historyczna i region administracyjny w północno-zachodnich Włoszech. Od zachodu graniczy z Francją, od północy ze Szwajcarią i regionem Dolina Aosty, od wschodu z Lombardią i Emilią-Romanią, a od południa z Ligurią.Festiwal Piosenki Włoskiej w San Remo (w skrócie: Festiwal w San Remo; wł. Festival della Canzone Italiana di Sanremo) – jeden z najstarszych w Europie festiwali piosenki, odbywający się corocznie od 1951 w mieście San Remo. Na jego wzór powstały inne międzynarodowe konkursy: Konkurs Piosenki Eurowizji oraz Sopot Festival.

Po ukończeniu szkoły Tenco zapisał się na studia wyższe (inżynieria, a potem nauki polityczne), kontynuując jednocześnie działalność muzyczną – wszedł w skład grupy Modern Jazz Group Mario De Sanctisa. Następnie wraz z Marcello Minerbim i Luigi Coppolą założył trio, nazwane żartobliwie Trio Garibaldi, które zakończyło działalność po zaledwie 3 tygodniach. W 1959 zadebiutował na rynku fonograficznym z grupą I Cavalieri. Grupa, w skład której weszli Gianfranco Reverberi, Paolo Tomelleri, Enzo Jannacci i Nando De Luca, nagrała singel Mai, a następnie Mi chiedi solo amore. Luigi występował w tym czasie pod pseudonimem Gigi Mai.

Gianfranco Reverberi (ur. w 1934) – w Genui – włoski muzyk i kompozytor, brat Gian Piero Reverberiego, również kompozytora a także aranżera.Genueńska szkoła śpiewających autorów ((wł. scuola genovese dei cantautori), ugrupowania artystów, którzy postawili sobie za cel gruntowne odnowienie włoskiej muzyki popularnej na przełomie lat 50. i 60.

Lata 60.[ | edytuj kod]

W 1961 został wydany pierwszy samodzielny singiel Luigiego Tenco, firmowany już własnym nazwiskiem, zatytułowany I miei giorni perduti. W 1962 w filmie La cuccagna Luciano Salce zaśpiewał piosenkę La ballata dell’eroe, skomponowaną przez przyjaciela Fabrizio De André. Zawarł też ważną przyjaźń z anarchizującym poetą z Genui Riccardo Mannerinim. W tym samym 1962 został wydany jego pierwszy, samodzielny LP, zatytułowany po prostu Luigi Tenco; zawierał on takie przeboje jak: Mi sono innamorato di te czy Angela, oraz (pierwotnie) Cara maestra (zdjęty następnie przez cenzurę i zakazany w RAI na dwa lata).

Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.Gino Paoli (ur. 23 września 1934 w Monfalcone, Gorycja, Friuli-Wenecja Julijska) – włoski piosenkarz, kompozytor i autor tekstów piosenek.

W 1963 Tenco zerwał przyjaźń z Gino Paolim z powodu związków tego ostatniego z młodziutką aktorką Stefanią Sandrelli, czego Tenco nie aprobował. We wrześniu tego samego roku kolejne jego piosenki Io sì i Una brava ragazza znów zostały wstrzymane przez cenzurę. Tenco tuż przedtem rozstał się z wytwórnią Ricordi na rzecz Jolly (Joker).

Liguria – region administracyjny w zachodnich Włoszech, o powierzchni 5416 km², 1,7 miliona mieszkańców i ze stolicą w Genui (727000 mieszkańców). Gęstość zaludnienia 325 osób na km². Od południa oblana jest przez wody Morza Liguryjskiego, od zachodu graniczy z Francją, od północy z Piemontem, a od wschodu z regionami: Emilia-Romania i Toskania.Laurie Anderson, właśc. Laura Phillips Anderson (ur. 5 czerwca 1947 w Glen Ellyn, Illinois) – amerykańska artystka eksperymentalna, piosenkarka, plastyczka, reżyserka, pisarka, rzeźbiarka, kompozytorka i performerka.

W 1965, po kilku odroczeniach, rozpoczął służbę wojskową, którą spędził głównie na leczeniu szpitalnym.

W roku następnym podpisał umowę z RCA i nagrał piosenkę Un giorno dopo l’altro, która stała się motywem przewodnim sztuki telewizyjnej Il commissario Maigret. Kolejne przeboje Tenco z tego okresu to: Lontano lontano, Uno di questi giorni ti sposerò, E se ci diranno, Ognuno è libero. W Rzymie poznał włosko-francuską piosenkarkę Dalidę i nawiązał z nią romans. W tym samym roku współpracował też z beatową grupą The Primitives, prowadzoną przez Mala, dla której napisał, we współpracy z Sergio Bardottim, włoskie teksty do dwóch piosenek: I ain’t gonna eat my heart anymore, która stała się wielkim przebojem pt. Yeeeeeeh!, i Thunder’n lightnin, przetłumaczoną jako Johnny no!, zawartą na albumie grupy Blow Up.

Radiotelevisione Italiana, RAI (od 2000 stylizowane na Rai; do 1954 Radio Audizioni Italiane) – włoski publiczny nadawca radiowo-telewizyjny. Rozpoczął działanie w 1954 roku. International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

Tragiczna noc w San Remo[ | edytuj kod]

W 1967 Luigi Tenco wystąpił (podobno niechętnie) na Festiwalu w San Remo z piosenką Ciao amore ciao, wykonywaną również przez Dalidę (zgodnie z wymogami konkursu każda piosenka była wykonywana niezależnie przez 2 wykonawców). Tenco podobno nie cenił szczególnie akurat tej piosenki, ale Dalidzie udało się przekonać go do występu na festiwalu. Ten szczegół rzuca pewien cień ironii na tragiczne wydarzenia, jakie rozegrały się potem. Piosenka bowiem nie przeszła do finału, zajmując po głosowaniu telewidzów dopiero 12 miejsce. Wydaje się, że uporczywe rozmyślania, dlaczego to piosenka La rivoluzione Gianniego Pettenati przeszła dalej, wpędziły Luigiego w ponury nastrój. Zamknął się on następnie w swoim pokoju w hotelu „Savoy”, po czym został znaleziony martwy przez Dalidę. W głowie piosenkarza widoczny był ślad po kuli, a w jego dłoni tkwił skrawek zapisanego papieru; późniejsze ekspertyzy grafologiczne pozwoliły na stwierdzenie, że to sam Luigi był autorem tych zapisków. W zapiskach tych artysta wyraził rozczarowanie gustami muzycznymi publiczności włoskiej, stwierdzając, iż niepotrzebnie poświęcił jej 5 lat swojego życia, a własne samobójstwo z kolei określił jako akt protestu wobec takich, a nie innych rozstrzygnięć jury.

Album – wydawnictwo muzyczne zawierające nagrania muzyczne na płycie długogrającej longplay (LP) lub dysku kompaktowym (CD).Cenzura (łac. censere – osądzać) – świadome wprowadzenie w błąd poprzez selektywny dobór zazwyczaj masowo rozpowszechnianych informacji.

Luigi Tenco został pochowany na cmentarzu w Ricaldone.

Jego samobójcza śmierć, w trakcie trwania festiwalu (i w związku z festiwalem), długi czas owiana była mgłą tajemnicy. To właśnie nasuwało podejrzenia, czy samobójstwo było rzeczywiście jedynym wytłumaczeniem tej absurdalnej śmierci. Choć faktem było, że piosenkarz kupił pistolet rok wcześniej dla własnej obrony, to przez wiele lat były wątpliwości co do samobójstwa (ślad po kuli był na lewej skroni, gdy tymczasem piosenkarz nie był osobą leworęczną, poza tym nigdy nie znaleziono pocisku, który spowodował śmierć). Z tych i innych powodów, po naciskach ze strony prasy 12 grudnia 2005 prokuratura w San Remo zleciła ekshumację zwłok, aby rozstrzygnąć czy Luigi Tenco popełnił samobójstwo, czy też, jak utrzymywali inni, został zamordowany z nieznanych motywów. 15 lutego 2006 casus Tenco został definitywnie zamknięty – wykonana po ekshumacji sekcja zwłok podtrzymała tezę, iż artysta popełnił samobójstwo, i to pomimo że nie znaleziono pocisku. Ustalono też, iż otwór po kuli, pierwotnie uważany za wlotowy był w rzeczywistości otworem wylotowym.

Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.

Pamięć o artyście[ | edytuj kod]

W kilka miesięcy po śmierci Tenco Fabrizio De André uczcił pamięć tragicznie zmarłego przyjaciela piosenką Preghiera in gennaio (z albumu Volume I). Tekst utworu z czasem został włączony do kanonu lektur szkolnych.

W 1971 piosenkarz i kompozytor Nicola Di Bari, który poznał Luigiego Tenco jeszcze w okresie współpracy tego ostatniego z wytwórnią Jolly i zaprzyjaźnił się z nim, poświęcił mu swój album Nicola Di Bari canta Luigi Tenco, wykonując takie piosenki jak: Lontano lontano czy Cara maestra; ponadto umieścił tam niewydaną piosenkę Luigiego Il mondo gira (muzykę do niej napisał Gian Piero Reverberi). Również Francesco De Gregori po kilku latach przypomniał o Tenco w piosence Festival.

John Davies Cale (ur. 9 marca 1942 w Garnant w Walii) – walijski muzyk, kompozytor, piosenkarz, autor tekstów i piosenek, producent muzyczny.Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.

W 1972 Amilcare Rimbaldi powołał do życia Club Tenco aby zachować przesłanie artystyczne zmarłego piosenkarza i skoncentrować w jednym miejscu wysiłki tych wszystkich, którzy pragnęli dowartościowania piosenki autorskiej. W 1974 w Teatro Ariston w San Remo, na cześć Luigiego zostało ustanowione przez Club Tenco honorowe wyróżnienie Premio Tenco, dla corocznego uhonorowania artystów, zarówno włoskich (m.in. Sergio Endrigo, Giorgio Gaber, Domenico Modugno, Gino Paoli, Umberto Bindi, Fabrizio De André, Francesco Guccini, Enzo Jannacci, Paolo Conte, Renato Carosone, Bruno Lauzi), jak i zagranicznych (m.in. Leo Ferré, Georges Brassens, Jacques Brel, Leonard Cohen, Lluís Llach, Joan Manuel Serrat, Joni Mitchell, Charles Trenet, Nick Cave, Laurie Anderson, Donovan, Peter Hammill, John Cale), którzy wnieśli istotny wkład w rozwój piosenki autorskiej.

Klarnet (klarynet, wł. clarinetto) – instrument dęty drewniany z grupy aerofonów stroikowych z pojedynczym stroikiem. Do tej samej rodziny należą także saksofony.Genua (wł. Genova, lig. Zena) – miasto w północno-zachodniej części Włoch nad Morzem Liguryjskim, nad Zatoką Genueńską, u stóp Apeninu Liguryjskiego; jest stolicą prowincji o takiej samej nazwie i regionu Ligurii. Antyczna etymologia nazwy tego miasta (Jenua, czy też Janua) wskazuje na pochodzenie celtyckie, gdzie wyraz podobny miał oznaczać "wejście".

W Ricaldone Luigi Tenco jest corocznie upamiętniany przez organizowanie koncertu „L’Isola in collina”, z udziałem mniej lub bardziej znanych artystów. Również w Ricaldone 20 lipca 2006 założono il Centro di Documentazione Permanente Luigi Tenco, pierwszą tego typu placówkę muzealną we Włoszech, poświęconą śpiewającemu autorowi.

Umberto Bindi (ur. 12 maja 1932 w Bogliasco koło Genui, zm. 23 maja 2002 w Rzymie) – włoski piosenkarz i kompozytor. San Remo, włos. Sanremo (Sanremu w języku liguryjskim) – miejscowość położona nad Morzem Śródziemnym, w zachodniej części Ligurii, w północno-zachodnich Włoszech. Została ona założona przez starożytnych Rzymian i jest najlepiej znanym ośrodkiem kulturalnym prowincji Imperia, a także najpowszechniejszym celem turystycznym włoskiej Riwiery. Miasto jest gospodarzem takich wydarzeń jak Festiwal Piosenki Włoskiej, wyścig kolarski Mediolan – San Remo czy podzielony na sekcje tańca, teatru i muzyki GEF Festival Mondiale di Creativita nella scuola (The World Festival of Creativity in Schools).

Ciepłe słowa poświęcił Luigiemu Tenco w swojej autobiografii również Bruno Lauzi.

Club Tenco upamiętnił 40. rocznicę tragicznej śmierci swego patrona, wydając w listopadzie 2007 przegląd poświęcony Luigiemu Tenco, zatytułowany Premio Tenco, oraz wydawnictwo Il mio posto nel mondo. Luigi Tenco, cantautore. Ricordi, appunti, frammenti (BUR) pod redakcją Enrico de Angelisa, Enrico Deregibusa i Sergio Secondiano Sacchiego.

Francesco Guccini (ur. 14 czerwca 1940 w Modenie) – włoski piosenkarz, aktor, tekściarz. Karierę rozpoczął w 1960, pierwszą płytę Folk Beat n.1 wydał w 1967.Charles Trenet, właściwie Louis Charles Auguste Claude Trénet (ur. 18 maja 1913 roku w Narbonne, Francja – zm. 19 lutego 2001 roku w Créteil) – francuski piosenkarz, kompozytor i autor tekstów około pół tysiąca piosenek, które śpiewała przez ponad pół wieku cała Francja.


Podstrony: 1 [2] [3]




Warto wiedzieć że... beta

Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.
Bruno Lauzi (ur. 8 sierpnia 1937 w Asmarze, zm. 24 października 2006 w Peschiera Borromeo) – włoski piosenkarz, kompozytor, poeta, artysta kabaretowy i autor tekstów piosenek.
Pseudonim (z stgr. ψευδώνυμος pseudonymos, dosł. "pod fałszywym imieniem") – indywidualna nazwa danej osoby, inna niż oficjalne imię i nazwisko.
Domenico Modugno (ur. 9 stycznia 1928 w Polignano a Mare, zm. 6 sierpnia 1994 w Lampedusie) – włoski piosenkarz, kompozytor i aktor, a także członek włoskiego parlamentu.
SUDOC (fr. Système Universitaire de Documentation, pol. Uniwersytecki System Dokumentacji) – centralny katalog informacji bibliograficznej francuskiego szkolnictwa wyższego.
Gian Piero Reverberi (ur. 29 lipca 1939 w Genui, Włochy) – włoski muzyk, kompozytor i aranżer, młodszy brat Gianfranco Reverberiego, również kompozytora i aranżera.
RCA Records (pierwotnie The Victor Talking Machine Company, potem RCA Victor) – wytwórnia płytowa założona w 1901 roku, będąca oddziałem Sony BMG Music Entertainment.

Reklama