Ludwisarnia krakowska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dzwon Zygmunt

Ludwisarnia miejska w Krakowie – nieistniejący już zakład rzemieślniczy, w którym odlewano i obrabiano przedmioty z brązu, spiżu, miedzi i mosiądzu, głównie odlewano działa. Była zlokalizowana w pobliżu Bramy Sławkowskiej, dokładnie na terenie międzymurza w ciągu fortyfikacji miejskich.

Norymberga (niem. Nürnberg) – miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Bawaria, w rejencji Środkowa Frankonia, siedziba regionu Industrieregion Mittelfranken oraz powiatu Norymberga. Położone nad rzeką Pegnitz (nieco powyżej jej ujścia do rzeki Regnitz), gospodarcza i kulturalna stolica Frankonii, drugie co do wielkości miasto w Bawarii. Liczy 510 602 mieszkańców (31 grudnia 2011). Najbliżej położone duże miasta: Monachium – ok. 150 km na południowy wschód, Stuttgart – ok. 156 km na południowy zachód i Frankfurt nad Menem – ok. 186 km na północny zachód. Miasto zniszczone podczas II wojny światowej, odbudowane.Miedź (Cu, łac. cuprum) – pierwiastek chemiczny, z grupy metali przejściowych układu okresowego. Nazwa miedzi po łacinie (a za nią także w wielu innych językach, w tym angielskim) pochodzi od Cypru, gdzie w starożytności wydobywano ten metal. Początkowo nazywano go metalem cypryjskim (łac. cyprum aes), a następnie cuprum. Posiada 26 izotopów z przedziału mas 55-80. Trwałe są dwa: 63 i 65.

Ludwisarnia miejska w Krakowie powstała najprawdopodobniej na przełomie XIII–XIV w., przy czym Kraków w XV wieku był już głównym ośrodkiem ludwisarstwa w Polsce. Stąd w 1520 w krakowskiej ludwisarni norymberski ludwisarz Hans Beham odlał słynny krakowski dzwon Zygmunt – przez wiele wieków największy w Polsce.

Międzymurze (od gr. μεσοτοιχον) - w średniowieczu teren, położony pomiędzy wewnętrznym a zewnętrznym pierścieniem umocnień murowych miast i zamków. Od epoki baroku wykorzystywany był także jako miejsce uroczystości i zabaw dziecięcych.Spiż – stop miedzi z cyną, cynkiem i ołowiem, czasem zaliczany do brązów. Zawiera więcej cyny (11%) niż brąz cynowy (do 9%). Zawartości cynku i ołowiu są odpowiednio w granicach 2-7% i 2-6%. Jest odporny na korozję i ścieranie.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • M. Rożek, Przewodnik po zabytkach Krakowa, Wydawnictwo WAM, Kraków 2010, s. 97 (​ISBN 978-83-7505-661-7​).
  • Z. Glober, Encyklopedia staropolska, t. III – hasło: ludwisarnia (dostęp: 2011-03-02)
  • Brązy – stopy miedzi z cyną lub innymi metalami i ewentualnie innymi pierwiastkami, w których zawartość miedzi zawiera się w granicach 80-90% wagowych (stopy miedzi, które nie noszą nazwy "brąz", to mosiądze – stopy miedzi i cynku oraz miedzionikiel – stop miedzi z niklem). Składy brązów specyfikuje Polska Norma PN-xx/H-87050.Mosiądz – stop miedzi i cynku, zawierający do 40% cynku. Może zawierać dodatki innych metali, takich jak ołów, aluminium, cyna, mangan, żelazo, chrom oraz krzem. Topi się w temp. poniżej 1000 °C (zależnie od gatunku). Powyżej temperatury 907 °C główny składnik stopowy mosiądzu tj. cynk zaczyna parować powodując tworzenie się zgaru.




    Warto wiedzieć że... beta

    Dzwon Zygmunt – najsłynniejszy polski dzwon, powszechnie, acz nieprawidłowo nazywany Dzwonem Zygmunta. Znajduje się na Wieży Zygmuntowskiej w północnej części katedry wawelskiej w Krakowie. Ufundowany przez Zygmunta I Starego, nazwany jego imieniem.
    Mury miejskie w Krakowie – ciąg murów miejskich wraz z budowlami o charakterze obronnym (m.in. bramami i basztami), otaczający niegdyś obszar całego Krakowa (obecnie Stare Miasto), a którego niewielki odcinek zachowany został do dziś.
    Brama Sławkowska (Krawców) – nieistniejąca już brama w Krakowie. Jedna z ośmiu krakowskich bram obronnych obok floriańskiej, grodzkiej, wiślnej, mikołajskiej-rzeźniczej (Brama na Gródku), szewskiej, nowej, pobocznej. Była częścią fortyfikacji miejskich, których budowa rozpoczęła się po lokacji miasta w 1286 roku. Budynek Bramy Sławkowskiej wzniesiony został na przełomie wieków XIII i XIV, we wczesnym okresie fortyfikowania miasta. Bramę i sąsiadujące z nią baszty rozebrano na początku XIX wieku. Obok Bramy Floriańskiej, był to drugi co do ważności wjazd do miasta.

    Reklama