Ludwika Maria Gonzaga

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Abraham Bosse, Ceremonia podpisania kontraktu ślubnego Władysława IV i Ludwiki Marii Gonzagi w Fontainebleau (1645)
Bartholomäus Milwitz, Wjazd orszaku królowej Ludwiki Marii Gonzagi do Gdańska (1646)
Willem Hondius, Władysław IV Waza i Ludwika Maria Gonzaga (1646)
Jean Petitot, Miniatura Ludwiki Marii Gonzagi
Sebastian Dadler, Medal Ludwiki Marii Gonzagi (1646)
Merkuriusz Polski Ordynaryjny polskojęzyczna gazeta zainicjowana w 1661 roku przez królową.
Maska pośmiertna Ludwiki Marii Gonzagi (1667)

Ludwika Maria Gonzaga de Nevers (ur. 18 sierpnia 1611 w Nevers lub Paryżu, zm. 10 maja 1667 w Warszawie) – królowa Polski, żona dwóch polskich królów: Władysława IV i Jana II Kazimierza, posiadaczka starostwa grudziądzkiego w latach 1660–1667, posiadaczka starostwa lubomelskiego, posiadaczka starostwa wiślickiego.

Fryderyk II Wielki, Friedrich II von Hohenzollern (ur. 24 stycznia 1712 w Berlinie, zm. 17 sierpnia 1786 w Poczdamie) – król Prus w latach 1740-1786. Pod jego rządami Prusy stały się jednym z najpotężniejszych państw europejskich.Vivente rege – łacińskie określenie odnoszące się do elekcji i koronacji królewskiej dokonanej za życia poprzedniego króla. W przypadku wyboru na tron cesarski, mówi się czasem o elekcji vivente imperatore (za życia cesarza). Zazwyczaj dokonywano jej na wniosek samego władcy, który dążył do zapewnienia sukcesji swym potomkom.

Była księżniczką mantuańską, córką księcia Karola Gonzagi i Katarzyny de Guise, księżnej Maine.

Życiorys[ | edytuj kod]

Przyszła żona dwóch ostatnich Wazów polskich urodziła się 8 lub 18 sierpnia 1611 roku w jednej z najświetniejszych i najlepiej skoligaconych rodzin arystokratycznych siedemnastowiecznej Francji. Ojciec Ludwiki Karol I Gonzaga, diuk de Nevers, był po mieczu potomkiem Ludwika – młodszego syna księcia Mantui, Fryderyka, który w połowie XVI stulecia osiadł we Francji, po kądzieli zaś prawnukiem ostatniego cesarza Bizancjum, w związku z czym uważał się za jego dziedzica.

Jan I (Hanusz) Raciborski (ur. ok. 1332 - zm. pomiędzy 1380 a 1382) książę opawski, karniowski i raciborski w latach 1365-1377, od 1377 roku w wyniku podziału w Raciborzu, Karniowie i Bruntalu, do 1375 w Pszczynie i Mikołowie (sprzedane książętom opolskim), 1378 - 1382 strata Żor (zastawione książętom cieszyńskim). Pochodził z dynastii Przemyślidów. Przemek (Przemysław) I Opawski (ur. ok. 1365, zm. 28 września 1433) – książę opawski, w latach 1377-ok. 1381 współrządca z bratem Wacławem nad częścią księstwa opawskiego, potem samodzielnie, 1383-1394 utrata Hradca nad Morawicą, od 1394 do ok. 1420 w Głubczycach.

Matka, Katarzyna de Guise, księżna de Longueville, pochodziła z bocznej linii panującej dynastii lotaryńskiej. Maria Ludwika (imienia Ludwika Maria zaczęła używać po poślubieniu króla Polski), pochodziła z wielodzietnej rodziny, gdzie była trzecim z sześciorga dzieci i najstarszą córką książęcej pary. Na rodziców chrzestnych córki księstwo de Nevers wybrali króla Francji Ludwika XIII i jego matkę, Marię Medycejską, sprawującą regencję w imieniu dziesięcioletniego monarchy. Daje to pewne wyobrażenie o dumie rodowej francuskiej linii Gonzagów, ich ambicjach i aspiracjach, uważali się za równych głowom koronowanym i zapewne już wówczas myśleli o wydaniu Marii za któregoś z panujących lub co najmniej książąt krwi.

Henryk Juliusz de Burbon (fr. Henri Jules de Bourbon) (ur. 29 lipca 1643 w Paryżu, zm. 1 kwietnia 1709 tamże) – francuski arystokrata, piąty książę Condé od 1686, par Francji, pierwszy książę krwi. Giovanni Francesco de Rossi, zw. La Vecchietta (ur. w I-ej ćwierci XVII wieku w Rzymie, zm. po 1680 w Rzymie) – rzeźbiarz włoski.

Prawie całe dzieciństwo i młodość spędziła w rodowym zamku Nevers. Po bardzo wczesnej śmierci jej matki Katarzyny de Guise w 1618 roku, wychowaniem dzieci zajęła się ich ciotka. Dwie młodsze siostry zostały oddane do klasztoru. Reszcie rodzeństwa zapewniono staranną edukację. Dużo wagę przywiązywano do przedmiotów ścisłych i znajomości języków obcych. W roku 1626 naukę Marii przerwała ciężka choroba. Rok później zmarł ostatni potomek mantuańskiej linii Gonzagów – Wincenty II. Ojciec Marii, książę Karol I Gonzaga ogłosił się księciem Mantui i margrabią Montferrat i aby dochodzić swoich praw ruszył do Włoch ze swoim najmłodszym synem. Wyprawa ta okazała się czasochłonna i kosztowna. Książę popadł w kłopoty finansowe, które zmusiły go do likwidacji dworu w Nevers. Maria, jedyna z rodu, która nie opuściła Francji, przeniosła się wówczas do stołecznej rezydencji ciotki Hôtel d’Alençon.

Ludwik Burbon, zwany Kondeuszem Wielkim (ur. 8 września 1621 w Paryżu, zm. 11 grudnia 1686 w Fontainebleau) – książę de Condé, marszałek Francji, jeden z największych dowódców wojskowych w historii.Stefania Ochmann-Staniszewska (ur. 1940) – polska historyk, specjalizująca się w zagadnieniach historii nowożytnej i parlamentaryzmu, profesor nauk humanistycznych.

Pierwszy raz miała wyjść za mąż za Gastona Orleańskiego w 1627, jednak król Francji nie wyraził zgody na małżeństwo, a Marię uwięził w twierdzy Vincennes, a następnie w klasztorze. Spędziła tam trzy lata, po czym pozwolono jej osiąść z powrotem w Nevers. Zdania są podzielone co do przyczyn powrotu Marii w rodzinne strony, jedni twierdzą iż powrót na prowincję był spowodowany żądaniem króla, inni wskazywali na coraz dotkliwsze kłopoty finansowe, ponieważ wojna o mantuańskie dziedzictwo mocno nadszarpnęła fortunę Gonzagów. Maria mimo wszystko utrzymywała skromny dwór, na którym obowiązywała etykieta godna córki suwerennego władcy.

Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Ferdinand Bol (ur. przed 24 czerwca 1616 w Dordrechcie, zm. przed 24 lipca 1680 w Amsterdamie) – holenderski malarz, rysownik i grafik epoki baroku, naśladowca Rembrandta.

W 1634 pojawiła się propozycja mariażu z Władysławem IV. Poślubił on jednak w 1637 Cecylię Renatę Habsburżankę. W tym samym roku zmarł Karol I Gonzaga. Mantua i Montferrat przeszły na jego wnuka Karola, ale francuskie dobra Gonzagów wraz z tytułem księżnej de Nevers przejęła Maria – wbrew panującej we Francji zasadzie primogenitury. Pozycja Marii zyskała na znaczeniu, poprawił się jej stan materialny i zaczęto uważać ją równą książętom krwi.

Henri Coiffier de Ruzé, markiz de Cinq-Mars (ur. 1620, zm. 12 września 1642) – faworyt Ludwika XIII Burbona, króla Francji. Zawiązał i stanął na czele ostatniego i najbliższego osiągnięcia sukcesu, spisku przeciw wszechmogącemu ministrowi króla kardynałowi Richelieu.Mikołaj III Głubczycki (Opawski, Przemyślida) (ur. ok. 1339, zm. 9 lipca 1394), książę opawski, w wyniku podziału 1377 pan na Głubczycach, od ok. 1385 zastawienie księstwa Piastom Oleśnickim.

W 1640 poznała brata Władysława IV, Jana Kazimierza, który po prawie dwóch latach spędzonych w więzieniu francuskim jako oskarżony za szpiegostwo, bawił właśnie w Paryżu. „Można przypuszczać, że tylko przez przypadek nie został jej pierwszym mężem, ponieważ Richelieu rozważał ich małżeństwo. Plany spełzły na niczym i już miesiąc później Jan Kazimierz ruszył w drogę do Polski. Natomiast Paryż huczał o domniemanym romansie”.

Zgromadzenie Misji (nazwy potoczne: Zgromadzenie Księży Misjonarzy, Misjonarze Wincentego à Paulo, lazaryści - czasem mylone z zakonem rycerskim o podobnej nazwie potocznej) - zgromadzenie zakonne, założone 17 kwietnia 1625 roku przez św. Wincentego à Paulo.Zofia Libiszowska z domu Gołuchowska (ur. 18 lutego 1918 w Krakowie, zm. 6 marca 2000 w Łodzi) – polski historyk, profesor Uniwersytetu Łódzkiego.

W tymże roku Maria zaczęła również prowadzić w Paryżu salon literacki. Tęskniąc za Janem, zabijając pustkę egzystencjalną i bawiąc się wzorem swej przyjaciółki pani de Rambouillet mecenatem literackim, przeżyła słynny romans z Henrykiem d’Effiat, markizem de Cinq-Mars. Według biografów księżnej była to jedyna jej prawdziwa miłość. O mało nie doprowadziło to do tragedii, ponieważ markiz stanął na czele antykrólewskiego spisku. Aresztowany z rozkazu kardynała Richelieu arystokrata 12 września 1642 został ścięty. Maria przypłaciła to niełaską i koniecznością opuszczenia Paryża. Po śmierci kardynała Richelieu i Ludwika XIII znów stała się częstym gościem na dworze.

Habsburgowie – dynastia niemiecka (von Habsburg). Założycielem dynastii był Guntram Bogaty (X wiek). Nazwa rodziny wywodzi się od pierwszej posiadłości rodu, zamku Habsburg (od staro-wysoko-niemieckiego hab lub haw – przejście, przeprawa przez rzekę; legendarna etymologia od niem. Habichtsburg – Jastrzębi Zamek) położonego w kantonie Aargau w Szwajcarii. Przedstawiciele dynastii panowali m.in. w krajach niemieckich i włoskich, Świętym Cesarstwie Rzymskim, Czechach, Hiszpanii, Portugalii, Burgundii, na Węgrzech (a co za tym idzie także w Chorwacji) i w Siedmiogrodzie, w Niderlandach, na Śląsku oraz hiszpańskich i portugalskich koloniach w Azji i obu Amerykach. Dynastia w linii męskiej wygasła w 1740. Ostatnia z rodu Maria Teresa Habsburg wraz z mężem cesarzem Franciszkiem I Lotaryńskim założyła nową dynastię Habsbursko-Lotaryńską.Cecylia Renata Habsburżanka (ur. 16 lipca 1611 w Grazu, zm. 24 marca 1644 w Wilnie) – królowa Polski, żona króla polskiego Władysława IV, córka cesarza Ferdynanda II i Marii Anny Wittelsbach.

„24 marca 1644 zmarła Cecylia Renata. Władysław IV owdowiał i znowu powróciła idea, by ożenić go z księżną de Nevers”. Tym razem propagatorem tego pomysłu był następca Richelieu – Mazarini. „Tym razem nikt ani nic nie stanęło na przeszkodzie zawarciu związku. Maria nie była przepełniona entuzjazmem co do osoby przyszłego małżonka, lecz przyjęła małżeństwo z radością, ponieważ związek ten dawał jej perspektywę upragnionej korony i tytułu królewskiego”. Niektórzy znawcy jej biografii twierdzą, iż marzyła o tym od dziecka. Z kolei Władysława IV, myślącego o wojnie z Turcją, przekonać miały bizantyńskie koligacje rodzinne przyszłej małżonki.

Maria Kazimiera de La Grange d’Arquien, Marysieńka (ur. 28 czerwca 1641 lub wcześniej w Nevers, zm. 30 stycznia 1716 w Blois) – królowa Polski, żona króla Jana III Sobieskiego.Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

17 lipca 1645 roku nadzwyczajny poseł francuski Flecelles de Bregy podpisał w Warszawie intercyzę. Dwa miesiące później stanął kontrakt ślubny, na mocy którego wraz z ręką Marii Władysław miał otrzymać niebagatelną sumę 700 000 skudów tytułem posagu i odszkodowania za rezygnację z roszczeń do dziedzictwa mantuańskiego, a przyszła królowa całość sum pochodzących ze sprzedaży jej francuskich włości. Rok później, 5 listopada 1645 r. odbył się ślub per procura Władysława i Marii (króla zastępował Krzysztof Opaliński). Z tym małżeństwem wiązała się zmiana pierwszego imienia Marii na Ludwika, ponieważ w Rzeczypospolitej imię Maria uważano dość powszechnie za zarezerwowane dla Matki Boskiej. Druga uroczystość ślubna odbyła się po przyjeździe Ludwiki do Polski, do której dotarła przez Niderlandy i Niemcy. 11 lutego 1646 przyszła królowa uroczyście wjechała do Gdańska.

Matka Boża (skr. MB), Theotokos (gr. Θεοτόκος), pot. Matka Boska, Boża Rodzicielka, Bogurodzica a. Bogarodzica – jeden z dwóch (obok „Najświętsza Maryja Panna”) oficjalnych tytułów Marii z Nazaretu, matki Jezusa, używany m.in. w Kościele katolickim i Kościołach prawosławnych (cs. Boharodzica). W wersji współczesnej tytuł ten brzmiałby Matka Boga.Wacław Sobieski (ur. 26 października 1872 we Lwowie, zm. 3 kwietnia 1935 w Krakowie) – polski historyk. Ojciec historyka Jakuba Sobieskiego.

„Ostatecznie ceremonia zaślubin odbyła się w Warszawie 10 marca 1646 roku, a koronacja 15 lipca na Wawelu. W ten sposób Ludwika Maria zaspokoiła swoje monarsze ambicje. Król ożenił się z nią z celów czysto politycznych i dla pieniędzy, potrzebnych mu na mało realny plan wojny z Turcją. [...] Uroda trzydziestopięcioletniej Ludwiki Marii także nie przypadła Władysławowi do gustu. Wydaje się to trochę dziwne, ponieważ uchodziła nie tylko za kobietę inteligentną, ale także przystojną”.

Rokosz Lubomirskiego – konfederacja wojskowa zawiązana w roku 1665 przeciw Janowi II Kazimierzowi przez hetmana polnego koronnego Jerzego Sebastiana Lubomirskiego.Pokój oliwski – traktat pokojowy pomiędzy Szwecją, a Polską podpisany 3 maja 1660 w Oliwie, kończący potop szwedzki. Zawarty został na terenie Opactwa Cystersów w Oliwie.

Utarło się zdanie, iż królowa zdobyła sobie wkrótce znaczny wpływ na małżonka. Niewątpliwą rolę odegrała tu udzielona mu przez nią pożyczka w wysokości 700 tysięcy złotych polskich, której Władysław nigdy nie oddał, a także posag. Finansowo zatem księżna de Nevers słono zapłaciła za koronę. Trudno powiedzieć, czy tytuł i królewski dwór, na którym grała pierwsze skrzypce, był wystarczającą rekompensatą. Władysław bardzo często chorował, a gdy był zdrowy czerpał radość z innych niż małżonka źródeł.

Jan V raciborski (Młodszy) (ur. ok. 1446, zm. 14 kwietnia 1493) – książę raciborski w latach 1456–1493, w latach 1473–1479 w Pszczynie, od 1483 roku w Wodzisławiu. Pochodził z dynastii Przemyślidów. Zbigniew Wójcik (ur. 29 października 1922 w Warszawie) – polski historyk, profesor doktor habilitowany. Znawca nowożytnej historii Polski XVII wieku, zwłaszcza stosunków polsko-ruskich w okresie wojen kozackich, specjalizuje się też w polityce zagranicznej I RP oraz dziejach Rosji w nowożytności. Żołnierz AK.

Szlachta nie lubiła Ludwiki Marii, bardzo gorszyło ją mieszanie się królowej do polityki. 20 maja 1648 r. Ludwika Maria została wdową.

Pół roku później Jan Kazimierz został królem, a 30 maja 1649 r. doszło do zawarcia małżeństwa Ludwiki i Kazimierza. Królowa była bardzo energiczna. Podczas potopu szwedzkiego samodzielnie potrafiła prowadzić wojska. Z jej inicjatywy dokonano 1 kwietnia 1656 roku ślubów lwowskich, oddając Królestwo Polskie pod opiekę Najświętszej Maryi Pannie. 1 grudnia 1656 roku królowa zawarła sojusz z cesarzem, który obiecał pomoc 4000 żołnierzy przeciwko Szwecji i zobowiązał się, że będzie nakłaniał elektora brandenburskiego i Kozaków do uznania polskiego zwierzchnictwa.

Zgromadzenie Sióstr Miłosierdzia św. Wincentego à Paulo (szarytki, wincentynki – fr. Filles de la Charité – siostry miłosierdzia) – żeńskie katolickie zgromadzenie zakonne, założone przez Wincentego à Paulo i Ludwikę de Marillac, najliczniejsze na świecie (18.832 siostry w 91 państwach, 1 stycznia 2010).Maine (czytaj: men) – kraina historyczna w północno-zachodniej Francji, część regionu Pays de la Loire. Głównym miastem jest Le Mans.

Tymczasem szlachta coraz bardziej za nią nie przepadała. Sprowadziła do Polski trzy zakony: księży misjonarzy w 1651, siostry miłosierdzia w 1652 oraz wizytki w 1654. Założyła w 1661 pierwszą polską gazetę „Merkuriusz Polski”. Miała ambitne plany gospodarcze i polityczne.

Postulowała wzmocnienie władzy króla i senatu, zmianę systemu głosowania w sejmie oraz elekcję vivente rege. Patrząc obiektywnie, to ona stworzyła Janowi Kazimierzowi warunki powrotu do kraju w roku 1656 i tchnęła w niego wiarę w sens dalszej walki. Odtąd do końca życia miała wpływ niekiedy decydujący na politykę dworu i wszystkie ważniejsze sprawy w państwie. Odegrała znaczną rolę w rozbiciu sojuszu szwedzko-brandenburskiego i ustaleniu ostatecznego kształtu traktatu kończącego wojnę ze Szwecją (pokój w Oliwie).

Jerzy Daniel Schultz, Daniel Schultz młodszy (ur. 1615 w Gdańsku, zm. 1683 tamże) – polski malarz. Jeden z najwybitniejszych twórców barokowych w XVII wieku w Polsce.Mieszko cieszyński (ur. 1252/1256, zm. 1314 lub 1315) – od 1281/2 wspólnie z bratem Przemysławem w Cieszynie, Oświęcimiu i Raciborzu, od 1290 po podziale samodzielny książę cieszyńsko-oświęcimski, sojusznik (być może także lennik w latach 1292-1305) króla Czech Wacława II. Założyciel linii Piastów cieszyńskich.

Podczas 18-letniego małżeństwa z Janem Kazimierzem urodziła dwójkę dzieci (Marię Annę Teresę 1 VII 1650 – 1 VIII 1651 oraz Jana Zygmunta 6 I 1652 – 20 II 1652), które zmarły w niemowlęctwie.

Błyskotliwa, oczytana i ambitna, prowadziła pierwszy polski salon literacki, w którym bywał m.in. Jan Andrzej Morsztyn. Damą dworu Ludwiki Marii była Maria Kazimiera d’Arquien, późniejsza Marysieńka Sobieska. Wśród współczesnych Polaków pojawiła się plotka przypisująca królowej nieślubne macierzyństwo Marii Kazimiery (z Kondeuszem lub markizem de Cinq-Mars). Podsycali je przeciwnicy polityczni królowej (donos tej treści trafił także do Władysława IV). Jedyną poszlaką mogącą za tym świadczyć, to zabranie czteroletniej dziewczynki w daleką i trudną podróż w środku zimy do Polski, prawdopodobnie jednak była to również jedyna przesłanka dla ówczesnych, stąd też informacja ta uznawana jest za niewiarygodną.

Mikołaj II opawski (Przemyślida) (ur. ok. 1288, zm. 8 grudnia 1365), od 1318 książę opawski, od 1337 raciborski, 1318-1336 i od 1361 prudnicki.Abraham Bosse (ur. 1604 w Tours, zm. 1676 w Paryżu) – francuski grawer, malarz i teoretyk sztuki, członek i wykładowca Królewskiej Akademii Malarstwa i Rzeźby.

Zmarła w Warszawie 10 maja 1667. Obrady sejmowe przerwano tylko na jeden dzień, tronu i ław nie obito czarnym suknem i nie zorganizowano większych uroczystości żałobnych. Przez trzy dni trumna z ciałem królowej pozostawała na Zamku Królewskim, skąd została przeniesiona do kościoła Wizytek, gdzie oczekiwała na przewiezienie do Krakowa. Została pochowana na Wawelu, z wyjątkiem serca, które zgodnie z wolą zmarłej zostało przekazane warszawskim wizytkom. Tam też znajduje się jej maska pośmiertna wykonana z wosku.

Maria Teresa Habsburg (ur. 13 maja 1717 w Wiedniu, zm. 29 listopada 1780 tamże) – córka cesarza Karola VI Habsburga i księżniczki Elżbiety von Braunschweig-Wolfenbüttel, córki Ludwika Rudolfa, księcia brunszwickiego na Lüneburgu, królowa Czech i Węgier, niekoronowana cesarzowa od 1745.Umowa majątkowa małżeńska (potocznie intercyza) – umowa zawierana pomiędzy małżonkami lub osobami zamierzającymi wstąpić w związek małżeński, prowadząca do wprowadzenia odmiennego aniżeli ustawowy majątkowego ustroju małżeńskiego. Jej zasady regulują Rozdziały II (Umowne ustroje majątkowe) i III (Przymusowy ustrój majątkowy) Działu III (Małżeńskie ustroje majątkowe) Tytułu I (Małżeństwo) ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy – artykuły od 47 do 54. Ustawowy majątkowy ustrój małżeński zdefiniowany jest w Tytule I Dziale III Rozdziale I Ustawowy ustrój majątkowy (artykuły od 31 do 46) KRiO. Umowa majątkowa małżeńska spisywana jest w formie aktu notarialnego przez notariusza, przed lub po zawarciu małżeństwa. W interesie małżonka leży poinformowanie wierzycieli o fakcie zawarcia umowy oraz jej rodzaju, zgodnie bowiem z art. 47 ustawy Małżonek może powoływać się względem innych osób na umowę majątkową małżeńską, gdy jej zawarcie oraz rodzaj były tym osobom wiadome. Ważną okolicznością umowy jest termin jej podpisania, a to dlatego, że nie może ona mieć mocy wstecznej. W konsekwencji sporządzenie intercyzy nie wyklucza wspólnej odpowiedzialności małżonków za zobowiązania powstałe przed dniem jej podpisania.

Jej śmierć zniechęciła Jana Kazimierza do polskiej korony i skłoniła go do rychłej abdykacji w roku następnym. Sejm elekcyjny 1669 r. postanowił by odtąd „Królowa Jejmość się in negotia Status (do spraw państwowych) nie mięszała”.

Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Justus van Egmont (ur. 22 września 1601 w Lejdzie, zm. 8 stycznia 1674 w Antwerpii) – flamandzki malarz epoki baroku.
Wizerunki książąt i królów polskich – książka Józefa Ignacego Kraszewskiego oraz cykl rysunków Ksawerego Pillatiego z 1888, przedstawiający postacie królów i książąt polskich.
Starosta niegrodowy, tenutariusz (łac. capitaneus sine iurisdictione) – dzierżawca zamków lub dóbr królewskich tzw. królewszczyzn, bez uprawnień starosty grodowego. Starostwa niegrodowe były łac. panis bene merentium (chlebem dobrze zasłużonych), rozdawanym przez króla. Wobec niekontrolowanej kumulacji tych starostw w jednym ręku, stały się one przyczyną wzrostu niejednej fortuny magnackiej. Od 1775 starostwa te były dożywotnie i rozdawane de facto za zgodą Katarzyny II, co tylko zwiększyło apetyty magnatów na wydarcie "co smakowitszych kąsków" Rzeczypospolitej.
Jan Andrzej Morsztyn herbu Leliwa (ur. 24 czerwca 1621, zm. 8 stycznia 1693 w Paryżu) – polityk, poeta, podskarbi wielki koronny, starosta tucholski, przywódca stronnictwa profrancuskiego, czołowy przedstawiciel polskiego baroku dworskiego, marinista, pradziad Stanisława Augusta Poniatowskiego, ostatniego króla Polski oraz Michała Jerzego Poniatowskiego, ostatniego prymasa I Rzeczypospolitej.
International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.
Książę Franciszek I Albrecht von Ratibor, właściwie Franz Albrecht Maximilian Wolfgang Josef Thaddäus Maria Metternich-Sándor 4. Herzog von Ratibor und 4. Fűrst von Corvey, Prinz zu Hohenlohe-Schillingfűrst-Breunner-Enkervoith (ur. 5 listopada 1920 w Raciborzu – zm. 25 czerwca 2009 w Cetonie, Włochy) – książę raciborski (Herzog von Ratibor) i książę Corvey (Prinz zum Corvey).
Volumina Legum (łac. Volumina Legum. Leges, statua, constitutiones et privilegia Regni Poloniae, Magni Ducatus Lithuaniae. Omniumque provinciarum annexarum, a commitiis visliciae anno 1347 celebratis usque ad ultima regni comitia - Prawa, konstytucye y przywileie Królestwa Polskiego, Wielkiego Xięstwa Litewskiego y wszystkich prowincyi należących na walnych seymiech koronnych od seymu wiślickiego roku pańskiego 1347 aż do ostatniego seymu) – pierwszy polski zbiór prawa stanowionego, zawierający zapis wszystkich przywilejów królewskich i konstytucji sejmowych od roku 1347 do 1793 (obrady sejmu grodzieńskiego).

Reklama