Lotniskowiec lekki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
USS "Independence" (CVL-22)

Lotniskowiec lekki – wyróżniana niekiedy odmiana lotniskowców o mniejszej wyporności i wymiarach od standardowych lotniskowców używanych w danym okresie. Zazwyczaj przenoszą one od 1/3 do 2/3 liczby samolotów zabieranych na pokład przez lotniskowce o pełnych wymiarach. Klasa ta wyróżniana była oficjalnie tylko w niektórych krajach, przede wszystkim w USA. Opisowo natomiast lotniskowcami lekkimi nazywa się niektóre lotniskowce na podstawie ich cech w porównaniu z innymi, przede wszystkim mniejszej liczebności grupy lotniczej, bądź typu przenoszonych samolotów. Terminologia ta jednak nie jest stosowana powszechnie i brak jest jednoznacznych kryteriów rozgraniczających. Lotniskowców lekkich nie należy mylić z inną odmianą okrętów, która była używana w okresie II wojny światowej - mniejszymi od nich lotniskowcami eskortowymi.

Lotniskowce typu Saipan – lotniskowce lekkie floty amerykańskiej podczas II wojny światowej. Ogółem wprowadzono do służby tylko 2 jednostki tego typu. Bazowały na kadłubach ciężkich krążowników typu Baltimore. Po wojnie zostały zmodernizowane. USS „Saipan” został przemianowany na okręt komunikacji radiowej Arlington (AGMR-2), natomiast USS „Wright” – na okręt dowodzenia Wright (CC-2). W tych rolach okręty służyły do 1970 roku, a następnie zostały wycofane z eksploatacji i oddane na złom w 1980 roku.USS Enterprise (CVN-65) – amerykański lotniskowiec, pierwsza na świecie jednostka tej klasy z napędem jądrowym oraz jedyny przedstawiciel swojego typu. Wyposażony w osiem reaktorów jądrowych, pozostawał w służbie United States Navy przez pół wieku, uczestnicząc w większości kryzysów i konfliktów czasów zimnej wojny oraz po jej zakończeniu, w które zaangażowana była amerykańska marynarka wojenna. USS Enterprise (CVN-65) był ósmą jednostka w historii US Navy noszącą nazwę Enterprise.

W środkowym okresie II wojny światowej Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych wcieliła do służby szereg okrętów tej klasy poczynając od typu Independence bazującego na kadłubach lekkich krążowników typu Cleveland. W odróżnieniu od zwykłych lotniskowców o symbolu CV, zaklasyfikowano je jako lekkie lotniskowce o symbolu CVL (L od light - lekki). Były one jednak konstrukcjami uważanymi za nieudane, z krótkim, wąskim pokładem lotniczym i wysokim, "ostrym" kształtem kadłuba. Nie miały one dobrych właściwości morskich i powstałe w tym samym okresie lotniskowce eskortowe były dużo bardziej udane. W późniejszym okresie wojny powstał ulepszony typ tych okrętów Saipan, ale dwa okręty tego typu, "Saipan" i "Wright" zostały zbudowane dopiero po wojnie i po krótkiej służbie jako lotniskowce zostały przebudowane na okręty dowodzenia.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.„Chitose” (jap. 千歳) – transportowiec wodnosamolotów, a następnie lekki lotniskowiec japońskiej Cesarskiej Marynarki Wojennej, z okresu II wojny światowej.

Podczas II wojny światowej Wielka Brytania zbudowała jeden lekki lotniskowiec "Unicorn" i podjęła budowę kilkunastu jednostek typów Colossus i Majestic, zaprojektowanych na podstawie doświadczeń wojennych, lecz jedynie kilka z nich weszło do służby przed zakończeniem wojny. Na etapie projektu określone były jako lekkie lotniskowce floty (light fleet carrier). Po wojnie część z nich została sprzedana za granicę, do kilku państw i służyła aż do początku XXI wieku.

HMS Venerable (R63) – brytyjski lotniskowiec lekki typu Colossus, który wszedł do służby w Royal Navy w styczniu 1945. W 1948 sprzedany do Holandii, gdzie od maja 1949 służył jako HNLMS "Karel Doorman". W 1969 trafił do Argentyny, gdzie służył jako ARA "Veinticinco de Mayo".Lotniskowiec eskortowy – jednostka pływająca, stosunkowo niewielki lotniskowiec z okresu II wojny światowej. Okręty tego typu używane były przez Marynarkę Wojenną Stanów Zjednoczonych i Królewską Marynarkę Wojenną. Na teatrze działań na Atlantyku były zazwyczaj używane do eskortowania konwojów i walki z okrętami podwodnymi, na Pacyfiku służyły zazwyczaj w czasie operacji desantowych, zapewniając wsparcie lotnicze jednostkom lądowym, a także do transportu samolotów ze Stanów Zjednoczonych na lotniska położone bliżej linii frontu.

Za lekkie lotniskowce w okresie II wojny światowej można było uznać jednostki o wyporności standardowej poniżej 15 000 ton i zabierające poniżej 40 samolotów, jednakże liczne lotniskowce "pełnowymiarowe", zwłaszcza starsze, zabierały podobną lub mniejszą liczbę samolotów, a z kolei istniały lotniskowce tej wielkości przenoszące ponad 40-50 samolotów.

Lotniskowce typu Independence – podstawowe lekkie lotniskowce floty amerykańskiej podczas II wojny światowej. Ogółem wprowadzono do służby 9 jednostek tego typu. Bazowały na kadłubach lekkich krążowników typu Cleveland.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

Za lekkie można uznać liczne lotniskowce japońskie okresu II wojny światowej (aczkolwiek nie klasyfikowane w ten sposób): "Hōshō", "Ryūjō", "Zuihō", "Shōhō", "Ryuho", "Chitose", "Chiyoda", należące do różnych typów, zwykle przebudowane z innych okrętów, i przenoszące po ok. 30 samolotów. Podobnie, za lekki można uznać pierwszy brytyjski okręt budowany specjalnie jako lotniskowiec "Hermes".

Foch (R 99) - francuski lotniskowiec typu Clemenceau, który wszedł do służby w lipcu 1963 roku. Był drugim okrętem w historii Francuskiej Marynarki Wojennej nazwanym imieniem marszałka Francji, Wielkiej Brytanii i Polski Ferdinanda Focha (pierwszą jednostką był ciężki krążownik, w służbie w latach 1932-1942). W 2000 roku został sprzedany Brazylii i kontynuuje tam służbę jako São Paulo.Lotniskowce typu Colossus – brytyjskie lotniskowce lekkie, które zaczęły wchodzić do służby w grudniu 1944 roku. Planowano zbudować 16 jednostek tego typu, jednak do służby ostatecznie weszło tylko 10.

Do lotniskowców lekkich zalicza się na ogół powojenne lotniskowce przystosowane do bazowania samolotów krótkiego i pionowego startu i lądowania (V/STOL), poczynając od brytyjskich typu Invincible.

Niektóre opracowania za lekki uważają współczesny francuski lotniskowiec "Charles de Gaulle", choć jest to nieuzasadnione, gdyż mający 40 000 ton wyporności okręt o napędzie atomowym jest większy od wszystkich ówczesnych okrętów na świecie z wyjątkiem amerykańskich "super-lotniskowców" (jak Nimitz czy Enterprise i rosyjskiego krążownika lotniczego "Admirał Fłota Sowietskogo Sojuza Kuzniecow", a nadto bazują na nim samoloty przenoszące broń atomową.

Krążownik lekki – klasa dużych okrętów artyleryjskich, podklasa krążowników, powstała na początku XX wieku. Intensywnie używane podczas obu wojen światowych. Obecnie, podobnie jak i inne okręty artyleryjskie, klasa zanikła. Do tej klasy należały też krążowniki przeciwlotnicze.Cavour (numer burtowy 550) – włoski lekki lotniskowiec wielozadaniowy, w służbie od 2009 roku. Flagowy okręt włoskiej marynarki wojennej (Marina Militare).

Lista lekkich lotniskowców[ | edytuj kod]

Argentyna[ | edytuj kod]

  • ARA "Independencia" - jeden okręt (brytyjski typ Colossus)
  • ARA "Vienticino de Mayo" - jeden okręt (typ Colossus)
  • Australia[ | edytuj kod]

  • HMAS "Sydney" - jeden okręt (brytyjski typ Majestic)
  • HMAS "Vengeance" - jeden okręt (brytyjski typ Colossus)
  • HMAS "Melbourne" - jeden okręt (brytyjski typ Majestic)
  • Brazylia[ | edytuj kod]

    "Minas Gerais" w 1984
  • NAeL "Minas Gerais" - jeden okręt (typ Colossus)
  • NAeL "São Paulo" - jeden okręt (francuski typ Clemenceau)
  • Francja[ | edytuj kod]

  • typ La Feyette - dwa okręty (amerykański typ Independence)
  • FS "Arromanches" - jeden okręt (typ Colossus)
  • Hiszpania[ | edytuj kod]

  • Dédalo (amerykański typ Independence)
  • Principe de Asturias - jeden okręt
  • Juan Carlos I (2010) - jeden okręt
  • Holandia[ | edytuj kod]

  • HMNLS "Karel Doorman" - jeden okręt (brytyjski typ Colossus)
  • Indie[ | edytuj kod]

  • INS "Vikrant" - jeden okręt (brytyjski typ Majestic)
  • Kanada[ | edytuj kod]

  • HMCS "Warrior" - jeden okręt (brytyjski typ Colossus)
  • HMCS "Magnificent" - jeden okręt (brytyjski typ Majestic)
  • HMCS "Bonaventure" - jeden okręt (brytyjski typ Majestic)
  • Stany Zjednoczone[ | edytuj kod]

  • typ Independence - dziewięć okrętów
  • typ Saipan - dwa okręty
  • Wielka Brytania[ | edytuj kod]

  • HMS "Hermes"
  • HMS "Unicorn"
  • typ Colossus - osiem okrętów
  • typ Majestic - pięć okrętów
  • typ Centaur - cztery okręty
  • typ Invincible - trzy okręty
  • Włochy[ | edytuj kod]

  • Giuseppe Garibaldi - jeden okręt
  • Cavour - jeden okręt
  • ZSRR / Rosja[ | edytuj kod]

  • Krążowniki lotnicze projektu 1143 - trzy okręty
  • Krążowniki typu Cleveland były krążownikami lekkimi floty amerykańskiej podczas II wojny światowej. Z planowanych 39 okrętów wprowadzono do służby 27 (w latach 1942-1946), a 9 ukończono jako lekkie lotniskowce typu Independence. W latach powojennych przebudowano 6 okrętów na krążowniki rakietowe (typu Galveston i Providence). Pozostałe zostały wycofane ze służby w latach 1946-1950.Lotniskowce typu Colossus – brytyjskie lotniskowce lekkie, które zaczęły wchodzić do służby w grudniu 1944 roku. Planowano zbudować 16 jednostek tego typu, jednak do służby ostatecznie weszło tylko 10.




    Warto wiedzieć że... beta

    Lotniskowce typu Centaur – brytyjskie lotniskowce lekkie, ostatnie okręty tej klasy zaprojektowane w trakcie trwania II wojny światowej (po typie Colossus i Majestic). Ze znacznym opóźnieniem ukończono cztery okręty, przy których prace rozpoczęto przed końcem wojny: Albion, Bulwark, Centaur, Hermes (ex-Elephant), dalsze cztery (Monmouth, Polyphemus, Arrogant, Hermes) anulowano. Okręty brały udział w brytyjskiej interwencji w Egipcie w czasie kryzysu sueskiego w 1956 i wojnie falklandzkiej w 1982. W czasie służby w Royal Navy wykorzystywano je często jako śmigłowcowce, jeden zmodyfikowany okręt nadal służy w Indiach, obecnie najstarszy czynny lotniskowiec, przewidziany do wycofania około 2019 roku.
    Lotniskowce typu Invincible – brytyjskie lekkie lotniskowce, które zaczęły wchodzić do służby w 1980. Dla Royal Navy zbudowano trzy okręty tego typy, które przeznaczone są głównie dla samolotów pionowego i krótkiego startu i lądowania (V/STOL). Były to najnowsze brytyjskie lotniskowce, z których obecnie w służbie pozostaje tylko HMS "Illustrious" (wykorzystywany jako śmigłowcowiec). Główny okręt – HMS "Invincible" został w 2005 wycofany do rezerwy i zezłomowany w 2011 w Turcji, natomiast HMS "Ark Royal" wycofano ze służby 11 marca 2011 i rok później sprzedano na złom za kwotę 3 milionów funtów.
    Admirał Kuzniecow, pełna nazwa: Admirał Fłota Sowietskogo Sojuza Kuzniecow, ros. Адмирал флота Советского Союза Кузнецов – radziecki, następnie rosyjski lotniskowiec, znajdujący się w służbie od 1991 do chwili obecnej; klasyfikowany w ZSRR i Rosji jako ciężki krążownik lotniczy (z uwagi na formalny zakaz przepływania lotniskowców przez Dardanele). W toku budowy nosił kolejno nazwy: Riga, Leonid Brieżniew i Tbilisi. Jest to jedyny klasyczny lotniskowiec ukończony dla marynarki ZSRR lub Rosji i największy lotniskowiec zbudowany w Europie. "Admirał Kuzniecow" przenosi do 30 samolotów i śmigłowców i wyróżnia się tym, że jako jedyny zbudowany lotniskowiec przystosowany jest do operowania z niego samolotów odrzutowych konwencjonalnego startu bez użycia katapulty. Mimo dużych rozmiarów - długość 306,45 m i wyporność maksymalna 61 390 t, okręt ten dysponuje umiarkowaną siłą bojową, znacznie mniejszą od amerykańskich lotniskowców, porównywalną w praktyce z lekkimi lotniskowcami dla samolotów pionowego startu i lądowania, co wynikło głównie z braku konsekwencji w trakcie jego projektowania i rezygnacji z zastosowania katapult dla samolotów.
    Lotniskowce typu Majestic – lotniskowce lekkie zbudowane w Wielkiej Brytanii, oryginalnie należące do serii sześciu finalnych lotniskowców typu Colossus.
    Krążowniki lotnicze projektu 1143 (typu Krieczet lub Kijew, w kodzie NATO: Kiev) – seria radzieckich okrętów klasy krążowników lotniczych, przenoszących samoloty pionowego startu i lądowania, klasyfikowanych też poza ZSRR jako lekkie lotniskowce. Projekt 1143 składał się z dwóch jednostek: "Kijew" i "Mińsk", lecz do tego typu zalicza się także zmodyfikowany okręt "Noworosyjsk" (proj. 11433). Dalszym rozwinięciem, opisanym osobno, był okręt "Admirał Gorszkow" projektu 11434. Od momentu wejścia do służby pierwszego "Kijewa" w 1975, prawie aż do końca istnienia ZSRR jednostki te były największymi okrętami marynarki radzieckiej (miano to odebrał im dopiero lotniskowiec "Admirał Kuzniecow" w 1991). Projekt otrzymał w ZSRR kryptonim Krieczet, lecz powszechnie jest znany pod nazwą typu Kijew pochodzącą od pierwszego okrętu (w kodzie NATO: Kiev).
    MM Giuseppe Garibaldi (C551) – włoski współczesny lekki lotniskowiec przystosowany do transportu samolotów i śmigłowców, flagowy okręt włoskiej marynarki wojennej (wł. Marina Militare) w latach 1985 - 2009.
    Hōshō (jap. 鳳翔, "Lecący Feniks") – japoński lekki lotniskowiec. Był to pierwszy okręt tego typu wchodzący w skład Cesarskiej Floty Japonii.

    Reklama