Lizel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Lizel na wytykach
USS Monongahela z postawionymi lizelami

Lizel, żagiel wytykowy – dodatkowy żagiel, rozwijany na żaglowcach obok żagli rejowych, przy pełnych wiatrach (baksztagach, fordewindzie). Jego wynalezienie przypisuje się sir Waltherowi Raleightowi ok. 1588 r. Lizele mocowane były na wytykach, ruchomych drzewcach przedłużających reje, zwanych lizelrejkami. Dla każdego lizela potrzebne są dwie lizelrejki - górna i dolna. Na współczesnych żaglowcach stosowane rzadko (np. SV Europa). Przykładem współczesnego polskiego żaglowca podnoszącego lizle był STS Kapitan Głowacki (obecnie lizeli nie używa).

Omasztowanie – część osprzętu żaglowego służąca do podnoszenia, rozpinania i ustawiania żagli. Przez całe wieki drzewca były wykonywane z drewna. Obecnie produkowane są ze stopów metali lekkich (głównie glinu), oraz (rzadziej) materiałów kompozytowych, takich jak laminaty i włókna węglowe, oferujące dużą wytrzymałość przy jednoczesnej redukcji masy. Początkowo przekrój masztu był okrągły, obecnie stosuje się przekroje obłe, przypominające symetryczne profile lotnicze, które zapewniają większą sprawność układu maszt-żagiel. Z tego powodu w żeglarstwie regatowym używa się także masztów obrotowych.Fordewind, pełny wiatr – wiatr wiejący na żaglowcu prosto od strony rufy. Wbrew pozorom, nie jest to najkorzystniejszy kierunek dla żaglowca, gdyż przy tej samej prędkości wiatru, jednostka może rozwinąć większą prędkość płynąc pod kątem do wiatru (najlepiej baksztagiem), co wynika z iloczynu wektorów ruchu wiatru i ruchu jednostki. Ponadto przy wietrze prosto od rufy tylne żagle w osi jednostki zasłaniają żagle bliższe dziobowi, zabierając im wiatr, co jest szczególnie niekorzystne przy ożaglowaniu rejowym. Przy ożaglowaniu skośnym można wtedy ustawić żagle na dwóch kolejnych masztach w odwróconej pozycji (czyli na halsie prawym i lewym), a na jednostkach jednomasztowych ustawić w odwróconych pozycjach foka i grota (stąd żeglarskie "płynąć motylkiem"). Podczas płynięcia fordewindem korzysta się zwykle ze spinakera na jednostkach wyposażonych w ten typ żagla.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. kolokwialna forma mianownika liczby mnogiej lizle nie występuje w słowniku ortograficznym PWN: Słownik Ortograficzny (pol.). [dostęp 3 kwietnia 2009]. E. Polański: Wielki słownik ortograficzny - PWN 2006 (pol.). [dostęp 3 kwietnia 2009].
  2. Jerzy W. Dziewulski: Wiadomości o jachtach żaglowych. Warszawa: Alma-Press, 2008, s. 331. ISBN 978-83-7020-358-0.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Jacek Czajewski: Manewrowanie dużymi żaglowcami. Warszawa: Alma-press, 1997, s. 36. ISBN 83-7020-235-7.
  • Drzewce – element omasztowania w żeglarstwie. Służą do utrzymywania oraz manewrowania ożaglowaniem jednostki pływającej. To m. in.: maszt, bom, gafel, reja, salingi, bukszpryt, wystrzał. Wykonywane są ze stopów aluminium, stali, wbrew nazwie coraz rzadziej z drewna. Można wyróżnić dwie kategorie drzewc: stałe oraz ruchome.Mianownik (łac. nominativus) – przypadek, w którym rzeczownik występuje w roli podmiotu. W mianowniku występuje zazwyczaj forma słownikowa.




    Warto wiedzieć że... beta

    Wytyk – ruchome drzewce pomocnicze na jednostce żaglowej pełniące różne funkcje w zależności od miejsca zamontowania oraz konstrukcji.
    STS Kapitan Głowacki - żaglowiec flagowy Polskiego Związku Żeglarskiego. Nazwany tak na cześć jednego z największych popularyzatorów żeglarstwa w Polsce - Włodzimierza Głowackiego (do 1997 STS "Henryk Rutkowski" na cześć działacza komunistycznego Henryka Rutkowskiego).
    Reja – poziome drzewce na jednostce żaglowej przytwierdzone do masztu, do której przymocowany jest górny lik prostokątnego żagla rejowego. Współcześnie spotykane rzadko, w większości na żaglowcach szkoleniowych (np. STS Dar Młodzieży, STS Pogoria). W miejscu łączenia rei i masztu występuje okucie zwane rakiem, które umożliwia obracanie (brasowanie) rei wokół masztu w celu ustawienia żagla do optymalnej pracy zgodnie z kursem względem wiatru. Reja może być opuszczana lub podnoszona przy pomocy bejwutu.
    Baksztag – lina olinowania stałego stabilizująca maszt, biegnąca od jego topu do okucia na burcie umieszczonego na odcinku między masztem a rufą bądź nazwa kursu względem wiatru.

    Reklama