Literatura wagonowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dziewiętnastowieczna literatura wagonowa

Literatura wagonowa (z fr. Littérature de la gare, także literatura groszowa, trywialna, brukowa, dla kucharek) – pierwotne, XIX-wieczne określenie wytworów literackich kultury popularnej. Nazwy, w zamyśle autorów o wydźwięku pejoratywnym, wskazywały na masowy charakter tego typu prozy literackiej, a jednocześnie na rzekome nakierowanie jej na niewyrobionego czytelnika o niewygórowanych potrzebach i niewielkich aspiracjach intelektualnych lub takiego, który czyta książki dla zabicia nudy lub wypełnienia wolnego czasu.

Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Kultura popularna (popkultura, kultura masowa) – charakterystyczny typ kultury powszechnie dostępny i praktykowany (faworyzowany, lubiany) przez "masy", "lud", czyli liczne i szerokie rzesze ludzi, przy tym zasadniczo jest to pojęcie zawężone do obszaru kultury symbolicznej, szczególnie tej związanej z działalnością intelektualną, artystyczną (estetyczną), zabawowo-rozrywkową (ludyczno-rekreacyjną). Kultura popularna oznacza więc zasadniczo tyle co egalitarnie zorientowana sztuka.

Literatura ta nie pozostawia po lekturze pytań ani refleksji o charakterze egzystencjalnym. Fabuła jest schematyczna i typowa dla reprezentowanego gatunku powieści (romans, powieść sensacyjna lub science-fiction). Powieści pisane były często na zamówienie, a wątki cieszące się większą popularnością przybierały formę serii wydawniczych.

Interlinia (światło międzywierszowe) – w DTP jedna z najważniejszych cech tekstu sformatowanego. Jest to odległość między sąsiednimi wierszami tekstu liczona jako odstęp pomiędzy dolną linią pisma w wierszu górnym i górną linią pisma w wierszu dolnym. W zecerstwie był to justunek długi w postaci wąskiej blaszki metalowej wkładanej pomiędzy wiersze tekstu złożone z czcionek lub wierszy linotypowych. Grubość takiej blaszki wynosiła od 1 do 4 punktów.Wydawnictwo, publikacja – pozycja drukowana (książka, czasopismo) bądź elektroniczna (e-book), także publikacja muzyczna (płyta, singiel) oraz dokument kartograficzny (mapa, plan). Może być zamówiona przez wydawcę, ale też publikowana nakładem własnym autora. Dłuższe publikacje tekstowe drukowane zazwyczaj ujęte są w formę kodeksu.

Nazwa wywodzi się od jednego z praktycznych zastosowań tego typu lektury – czytania w podróży. Książki zaliczane do literatury wagonowej cechuje zwykle niewielki format oraz miękka okładka z przyciągającą grafiką; jest to celowy zabieg umożliwiający zmieszczenie w kieszeni lub torbie podróżnej. Są ponadto drukowane na papierze niskiej jakości, np. na papierze gazetowym. Te cechy, w połączeniu z niską ceną i niewielką objętością, pozwalają na traktowanie książki jako wyrobu jednorazowego użytku, dzięki czemu ułatwiona jest decyzja o pozostawieniu jej w przedziale wagonu lub wyrzuceniu jej po zakończeniu podróży. Również skład książki jest opracowany z myślą o czytaniu w warunkach podróżnych: litery są zwykle w trochę większym stopniu pisma, wiersze tekstu – skrócone, a interlinia – powiększona.

Fantastyka naukowa (ang. science fiction) – gatunek literacki lub filmowy, a także gier komputerowych o fabule osnutej na przewidywanych osiągnięciach nauki i techniki oraz ukazującej ich wpływ na życie jednostki lub społeczeństwa. Razem z fantasy i horrorem, fantastyka naukowa zaliczana jest do fantastyki.Literatura popularna (ang. popular literature, fr. littérature populaire, niem. Trivialliteratur) – dziedzina twórczości literackiej obejmująca utwory adresowane do jak najszerszego kręgu odbiorców, odznaczająca się prostym językiem oraz uproszczonymi schematami fabularnymi, dostarczająca rozrywki i silnych przeżyć emocjonalnych.

W języku angielskim w XIX wieku ten typ literatury określano od książek o niskiej cenie zakupu jako dime novel. W Norwegii literatura tego typu była bardzo popularna, a nazywano ją literaturą kioskową, jej tematyka często dotyczyła sag o życiu na wiejskich farmach. W czasach współczesnych powstało analogiczne określenie airport novel (literatura lotniskowa) sugerujące lekturę w poczekalniach dla podróżnych na lotniskach.

Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.Skład – termin zecerski (dziś już historyczny) oznaczający tekst, który powstał fizycznie, czyli został ułożony z czcionek lub wierszy linotypowych (a także innych elementów, jak monotypy, linie czy justunek). Skład ma postać szpalty i będzie dopiero łamany. Składem jest także tabela, już złożona, ale jeszcze nie włamana w kolumnę.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Tadeusz Cegielski, Detektyw w krainie cudów. Powieść kryminalna i narodziny nowoczesności (1841–1941), wyd. cyfrowe, Virtualo, 22 kwietnia 2015, s. 25–26, ISBN 978-83-280-1776-4 [dostęp 2015-11-24] (pol.).
  2. Prasa, [w:] Marek Gołębiowski, Dzieje kultury Stanów Zjednoczonych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2004, ISBN 83-01-14245-6 [dostęp 2015-11-24] (pol.).
  3. Dla Polaków Norwegia jest egzotyczna, czyli o fenomenie serii powieściowych.
Książka – dokument piśmienniczy, zapis myśli ludzkiej, raczej obszerny, w postaci publikacji wielostronicowej o określonej liczbie stron, o charakterze trwałym.




Reklama