Lew Landau

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Lew Dawidowicz Landau (ros. Лев Давидович Ландау, ur. 9 stycznia/ 22 stycznia 1908 w Baku, Gubernia bakijska, Cesarstwo Rosyjskie – zm. 1 kwietnia 1968 w Moskwie, ZSRR) – radziecki fizyk teoretyczny, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki (1962) za sformułowanie teorii przemiany lambda helu, przejścia ze stanu płynnego w nadciekły. Znany również ze znaczącego wkładu do teorii nadprzewodnictwa, elektrodynamiki kwantowej, fizyki jądrowej, fizyki cząstek elementarnych, teorii grawitacji.

Dyktatura (łac. dictare – dyktować) – forma sprawowania rządów, którą najczęściej utożsamia się z reżimem autorytarnym, bądź totalitaryzmem. Znaczenie tego terminu zmieniało się przez wieki.Nagroda Nobla w dziedzinie fizyki, to uznawane za najbardziej prestiżowe wyróżnienie za wybitne osiągnięcia naukowe. Przyznawana jest ona od 1901 roku przez Fundację Noblowską.

Życiorys[ | edytuj kod]

Lew Landau jako dziecko z ojcem, matką i siostrą (rok 1910)

Urodzony w Baku, w żydowskiej rodzinie rodem z białoruskiego Mohylewa. Ojciec Dawid Landau był inżynierem pracującym na polach naftowych w Baku, matka Ljubow Garkawi (Harkavy-Landau) była fizjologiem i farmakologiem, pracowała jako lekarz i nauczyciel, m.in. w 1-szym Leningradzkim Instytucie Medycznym imienia Iwana Pawłowa. Od 1916 roku uczęszczał do gimnazjum żydowskiego w Baku, w którym jego matka wykładała nauki przyrodnicze, wcześnie wykazywał zdolności matematyczne połączone z uporem i samodzielnością, mając 12 lat opanował różniczkowanie a rok później całkowanie. W 1922 roku rozpoczął studia na wydziałach chemii oraz fizyko-matematycznym Bakijskiego Uniwersytetu Państwowego, za wybitne wyniki w nauce w 1924 roku został przeniesiony na wydział fizyko-matematyczny Leningradzkiego Uniwersytetu Państwowego. Pierwsze publikacje naukowe wydał w latach 1926-1927, w 1927 roku, równolegle z matematykiem Johnem von Neumannem wówczas przebywającym na Uniwersytecie Humboldtów w Berlinie, wprowadził do mechaniki kwantowej pojęcie macierzy gęstości, ukończył studia na katedrze fizyki Uniwersytetu Leningradzkiego, rozpoczął pracę naukową w Leningradzkim Instytucie Fizyko-Technicznym Akademii Nauk ZSRR, wówczas kierowanym przez jego twórcę akademika Abrama Joffe. W latach 1929-1931 podróżował, na Uniwersytecie w Getyndze uczęszczał na seminaria Maksa Borna, na Uniwersytecie Humboldtów w Berlinie spotkał Alberta Einsteina, w niemieckim Lipsku spotkał Wernera Heisenberga, w Cambridge poznał Piotra Kapicę. W Kopenhadze pracował z Nielsem Bohrem, dzięki któremu Fundacja Rockefellera wsparła go po upłynięciu sześciomiesięcznego wsparcia Ludowego Komisariatu Oświaty Rosyjskiej FSRR. W 1931 roku wrócił do Leningradu, tam nie zagrzał miejsca przez nieporozumienia z Abramem Joffe. Rok później przeniósł się do Charkowa, wówczas stolicy radzieckiej Ukrainy, tam kierował działem teoretycznym Ukraińskiego Instytutu Fizyko-Technicznego (UFTI) i katedrą fizyki teoretycznej Charkowskiego Instytutu Inżynierii Mechanicznej, w 1934 roku otrzymał stopień doktora nauk nie mając stopnia kandydata nauk, od 1935 roku wykładał fizykę teoretyczną na Charkowskim Uniwersytecie Państwowym. W 1937 roku przeniósł się do Moskwy, na zaproszenie Piotra Kapicy kierował działem teoretycznym Instytutu Problemów Fizycznych Akademii Nauk ZSRR.

Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.Teorie pól kwantowych (ang. QFT – Quantum Field Theory) – współczesne teorie fizyczne tłumaczące oddziaływania podstawowe. Są one rozwinięciem mechaniki kwantowej zapewniającym jej zgodność ze szczególną teorią względności.

Gdy NKWD aresztowało i rozstrzelało jego kolegów z UFTI w ramach stalinowskiej Wielkiej Czystki, w 1938 roku Landau, w ramach działania zorganizowanego przez profesora fizyki w Instytucie Problemów Fizycznych Jurija B. Rumera, zredagował ulotkę napisaną przez docenta fizyki Moskiewskiego Państwowego Instytutu Pedagogicznego imienia Andrieja Bubnowa Mojsieja Koreca, potępiającą zbrodnie NKWD i Stalinizm oraz nazywającą ówczesnego przywódcę radzieckiego Józefa Stalina faszystowskim dyktatorem nienawidzącym socjalizm. Uczeni zostali aresztowani przez radzieckie służby bezpieczeństwa pod zarzutem agitacji antyradzieckiej i osadzeni w moskiewskim więzieniu NKWD Butyrki, wszyscy trzej stracili pracę, w szczególności Landaua usunięto z listy pracowników Instytutu Problemów Fizycznych. Podczas zeznań w NKWD, prawdopodobnie wymuszonych torturami lub ich groźbą, Landau oprócz Koreca i Rumera wskazał też swego przełożonego Kapicę i akademika Nikołaja Siemionowa jako uczestników spisku. Ostatni dwaj uczeni nie zostali pociągnięci do odpowiedzialności, natomiast Korec musiał odbyć pełny wyrok więzienia w Butyrkach a Rumer wykonywać prace przymusowe w państwowej fabryce budowy maszyn Ludowego Komisariatu Przemysłu Ciężkiego ZSRR w Moskwie. Dzięki poparciu Nielsa Bohra i listom Piotra Kapicy do kierownika NKWD Ławrentija Berii, proszącymi o zwolnienie Landaua w zamian za poręczenie o zaprzestaniu przez niego działań kontrrewolucyjnych w Instytucie Problemów Fizycznych i poza jego murami, komisarz Beria osobiście a za nim kierownictwo NKWD uznali Landaua za wybitnego specjalistę w dziedzinie fizyki teoretycznej mogącego później być przydatnym nauce radzieckiej, wskutek czego po roku osadzenia Landau opuścił Butyrki i otrzymał posadę w Instytucie Problemów Fizycznych.

Mechanika klasyczna – dział mechaniki w fizyce opisujący ruch ciał (kinematyka), wpływ oddziaływań na ruch ciał (dynamika) oraz badaniem równowagi ciał materialnych (statyka). Mechanika klasyczna oparta jest na prawach ruchu (zasadach dynamiki) sformułowanych przez Isaaca Newtona, dlatego też jest ona nazywana „mechaniką Newtona” (Principia). Mechanika klasyczna wyjaśnia poprawnie zachowanie się większości ciał w naszym otoczeniu.Postępowanie karne (proces karny) – zespół norm prawnych regulujących czynności procesowe zmierzające do realizacji prawa karnego materialnego. Jego głównym celem jest ustalenie, czy zaistniał czyn zabroniony mający postać przestępstwa, a następnie wykrycie jego sprawcy i pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej.

Świadom ówczesnej sytuacji w ZSRR i realnych zagrożeń, Landau poprawnie i bez przejawu własnej inicjatywy wykonywał zlecone mu zadania. W 1941 roku Kapica wraz z akademikiem Władimirem Fockiem złożyli prośbę do oddziału nauk fizyko-matematycznych Akademii Nauk ZSRR o nadanie Landauowi tytułu członka korespondenta, lecz ten zwyczajowo wymagany staż pominięto i w 1946 roku nadano mu tytuł członka rzeczywistego Akademii Nauk ZSRR. W latach 1943-1947 Landau był profesorem katedry fizyki niskich temperatur wydziału fizycznego Uniwersytetu Moskiewskiego, w latach 1945-1953 był czynnym pracownikiem radzieckiego programu nuklearnego. W 1955 roku podpisał tzw. "List trzystu", który oceniał stan radzieckiej biologii do połowy lat 1950. i krytykował jej ówczesnego lidera Trofima Łysenkę oraz jego pseudonaukę zwaną łysenkizmem, w latach 1955-1968 był profesorem katedry teorii kwantowej i elektrodynamiki wydziału fizycznego Uniwersytetu Moskiewskiego. Został nagrodzony Orderem "Znak Honoru" (1943), Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy (1945), nagrodą Stalinowską (1946, 1949, 1953), nagrodą Leninowską (1949, 1962, 1968), tytułem Bohatera Pracy Socjalistycznej (1954), doktoratem honoris causa Uniwersytetu Oksfordzkiego (1956), medalem Maxa Plancka (1960), oraz nagrodą pamięci Fritza Londona (1960). Uzyskał członkostwo Królewskiej Duńskiej Akademii Nauk i Literatury (1951), Królewskiej Holenderskiej Akademii Sztuk i Nauk (1956), Towarzystwa Królewskiego w Londynie (1960), Narodowej Akademii Nauk (1960), Amerykańskiej Akademii Sztuk i Nauk (1960), oraz Niemieckiej Akademii Przyrodników Leopoldina (1964).

The Royal Society, Towarzystwo Królewskie w Londynie, dokładniej The Royal Society of London for Improving Natural Knowledge – angielskie towarzystwo naukowe o ograniczonej liczbie członków (ok. 500 członków krajowych i ok. 50 członków zagranicznych) pełniące funkcję brytyjskiej akademii nauk. Skupia przedstawicieli nauk matematycznych i przyrodniczych.Imperium Rosyjskie, Cesarstwo Rosyjskie (ros. Российская империя) – oficjalna nazwa Rosji w latach 1721–1917. Imperium Rosyjskie u szczytu swej potęgi w 1866 roku liczyło 23,7 mln km² i było trzecim najrozleglejszym państwem w historii ludzkości, po imperium brytyjskim i Wielkim Ułusie Mongolskim. Stolicą Imperium Rosyjskiego był przez niemal cały okres jego istnienia Petersburg. W początkowym okresie historii Imperium krótkotrwałą rolę stolicy pełniła także Moskwa (1728–1730), pozostająca do 1812 roku największym miastem Rosji i miejscem koronacji carów.

W 1962 roku, podczas podróży z Moskwy do Zjednoczonego Instytutu Badań Jądrowych w Dubnej, w samochód Landaua uderzyła ciężarówka. Wskutek licznych złamań, krwotoków oraz urazów głowy zapadł w niemal dwumiesięczną śpiączkę, po powrocie świadomości zaprzestał czynnej kariery naukowej. Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki za rok 1962, pełną i niepodzieloną, uzyskaną dzięki nominacji Wernera Heisenberga, wręczył mu ambasador Szwecji w ZSRR w towarzystwie jego żony, przewodniczącego Akademii Nauk ZSRR Mstisława Kiełdysza oraz akademików radzieckich, m.in. Piotra Kapicy, Igora Tamma i Nikołaja Siemionowa. Nie wygłosił wykładu noblowskiego, podczas uroczystego bankietu w Sztokholmie w jego imieniu głos zabrał ambasador ZSRR w Szwecji. Lew Landau zmarł kilka dni po operacji przeprowadzonej w celu usunięcia niedrożności jelit, z rozpoznaniem zakrzepicy żyły wrotnej, wskutek niedrożności tętnicy z powodu odłączonego skrzepu krwi. W lipcu 1990 roku, kilka miesięcy przed rozpadem ZSRR, postępowanie karne przeciwko Landauowi zostało oddalone z powodu braku corpus delicti, a tym samym został prawnie zrehabilitowany z oskarżeń NKWD.

Moskiewski Uniwersytet Państwowy im. M.W. Łomonosowa, skrótowo Uniwersytet Moskiewski lub Uniwersytet (im.) Łomonosowa (w Moskwie); ros. Московский государственный университет имени М.В.Ломоносова, skrótowo МГУ имени М.В.Ломоносова lub МГУ – rosyjski uniwersytet publiczny w Moskwie, największy i najbardziej znany w kraju, otwarty 25 stycznia 1755. Został założony przez cesarzową Elżbietę Piotrowną, dzięki pomysłowi Michaiła Łomonosowa i aktywnym zabiegom Iwana Szuwałowa. Ciecz Fermiego – rodzaj cieczy kwantowej fermionów powstałej w specyficznych warunkach, przy zachowaniu dostatecznie niskiej temperatury. Model cieczy Fermiego zakłada istnienie oddziaływania fermion-fermion, przykładem takiej cieczy są elektrony w metalu. Fenomenologiczną teorię cieczy Fermiego przedstawił radziecki fizyk L. Landau w 1956 roku.

Lew Landau ożenił się w 1937 roku w Charkowie z Konkordią Drobańcewą, która pod pseudonimem Kora Landau-Drobańcewa w 1999 roku wydała sławne w dzisiejszej Rosji wspomnienia biograficzne wskazujące na poparcie i czynny udział jej męża w rewolucji obyczajowej w ZSRR, spowodowanej ogólnospołecznym sprzeciwem wobec oficjalnej propagandy państwowej czasów stalinowskich. Para miała syna Igora Landaua (1946-2011), również fizyka, który pracował m.in. w CERN w Genewie.

Biegun Landaua – skala pędu (lub energii), przy której stała sprzężenia (siła oddziaływania) w kwantowej teorii pola staje się nieskończona. Taką możliwość wskazał fizyk Lew Landau i jego współpracownicy. Fakt, że stała sprzężenia zależy od skali pędów (lub odległości) jest podstawową ideą grup renormalizacji.Inaczej tensor energii-pędu jest tensorem wymiaru 4x4, będącym w ogólnej teorii względności źródłem zakrzywienia czasoprzestrzeni odczuwanego jako grawitacja. Każda jego składowa określa strumień czteropędu przez (trójwymiarową) hiperpowierzchnię przecinającą czterowymiarową czasoprzestrzeń fizyczną. Aby obliczyć składową [a,b] tego tensora w danym punkcie, bierzemy średnią (całkę) składowej a wektora czteropędu i dzielimy przez element hiperpowierzchni prostopadłej do wektora bazowego odpowiadającego wymiarowi b. Element [0,0] tego tensora to zwyczajna gęstość masy, składowe [0,a], gdzie 1 ≤ a ≤ 3 to gęstość pędu (średnia wartość pędu w jakimś obszarze, dzielona przez objętość tego obszaru), a część [a,b], gdzie a i b przyjmują wartości 1 do 3, to znany z techniki tensor napięć. Składowe diagonalne tego tensora to ciśnienie, a pozadiagonalne, to tzw. napięcie (albo naprężenie).


Podstrony: 1 [2] [3]




Warto wiedzieć że... beta

Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.
Czernogołowka - miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim, 43 km na północny wschód od Moskwy. W 2009 liczyło 20 517 mieszkańców.
Mstisław Wsiewołodowicz Kiełdysz (ros. Мстисла́в Все́володович Ке́лдыш; ur. 28 stycznia (kal.jul.) 10 lutego (kal.greg.) 1911 w Rydze, zm. 24 czerwca 1978 w Moskwie) – radziecki matematyk, mechanik i aerohydrodynamik, profesor Uniwersytetu im. Łomonosowa w Moskwie, członek Akademii Nauk ZSRR, także PAN, doktor honoris causa Uniwersytetu Wrocławskiego.
Narodowy Techniczny Uniwersytet Politechnika Charkowska (ukr. Національний технічний університет «Харківський політехнічний інститут», НТУ ХПІ) – ukraińska techniczna szkoła wyższa w Charkowie, największy centrum edukacyjny Wschodniej Ukrainy i w mieście, drugi instytut o profilu technologicznym w Imperium Rosyjskim po Petersburgskim oraz drugi na Ukrainie po Lwowskiej Akademii Technicznej (1844). Kształcenie prowadzone jest w 96 specjalnościach na 24 fakultetach podstawowych. Instytut został uroczyście otwarty 14 (27) września 1885 jako Instytut Technologii Praktycznych (ukr. практичний технологічний інститут) z dwoma oddziałami - mechanicznym i chemicznym, na które zostało przyjęto tylko 125 osób. W 1898 uczelnia w związku z pogłębieniem edukacji teoretycznej został przemianowany na Instytut Technologiczny cesarza Aleksandra III (ukr. технологічний інститут імператора Олександра III). W 1923 roku nadano mu imię Lenina, w 1929 roku Instytut Technologiczny im. Lenina przekształcony w Politechnikę Charkowską im. Lenina (Харківський політехнічний інститут імені Леніна). W 1930 roku na podstawie poszczególnych wydziałów Instytutu powstało pięć niezależnych instytutów. W 1949 roku cztery instytuty: mechaniczno-maszynoinżynierski, chemiczno-technologiczny, elektrotechniczny i przemysłu cementowego połączono w odrodzoną Politechnikę Charkowską im. Lenina. W kwietniu 1994 uczelnia została reorganizowana w Państwową Politechnikę Charkowską (ukr. Харківський державний політехнічний інститут). Dopiero w 2000 otrzymał obecną nazwę.
Aleksiej Aleksiejewicz Abrikosow, ros. Алексей Алексеевич Абрикосов (ur. 25 czerwca 1928 w Moskwie, zm. 29 marca 2017 w Palo Alto) – rosyjski fizyk teoretyczny, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki z 2003.
Uniwersytet Humboldta w Berlinie (niem. Humboldt-Universität zu Berlin, HU Berlin) – najstarszy, założony przez Wilhelma von Humboldta w 1809, uniwersytet w Berlinie, w latach 1828-1946 funkcjonował pod nazwą Friedrich-Wilhelms-Universität, od 1949 pod imieniem braci von Humboldt: Wilhelma i Aleksandra.
Biblioteka Narodowa Korei – biblioteka narodowa Korei Południowej znajdująca się w Seulu. Powstała w 1945 roku. Jej zbiory liczą ponad 11 milionów woluminów (2018), w tym ponad milion zagranicznych książek.

Reklama