Leukopoeza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Hematopoeza w rozwoju ontogenetycznym człowieka

Leukopoeza – proces powstawania leukocytów, u których występują ziarnistości w cytoplazmie czyli granulocytów, w skład których wchodzą neutrofile (granulocyty obojętnochłonne), eozynofile (granulocyty kwasochłonne) oraz bazofile (granulocyty zasadochłonne).

Erytropoeza (również erytrocytopoeza) – proces namnażania i różnicowania erytrocytów (czerwonych krwinek krwi), z komórek macierzystych w szpiku kostnym kości płaskich i nasadach kości długich. Proces ten jest regulowany przez stężenie erytropoetyny we krwi.Metamielocyty – jeszcze nie w pełni dojrzałe komórki szeregu granulocytarnego, rozwijające się z mielocytów. U człowieka mają średnicę 10-14 μm , a stosunek objętości jądra komórkowego do cytoplazmy wynosi 1:1. Metamielocyty posiadają charakterystyczne dla poszczególnych rodzajów granulocytów ziarnistości pierwszo- i drugorzędowe, dlatego wśród metamielocytów można rozróżnić komórki będące prekursorami neutrofilów, bazofilów oraz eozynofilów .

Zachodzi on w narządach krwiotwórczych czyli w szpiku kostnym. Tam z niezróżnicowanej komórki łącznotkankowej powstaje mieloblast, który przekształca się kolejno w promielocyt, metamielocyt, a następnie w dany granulocyt.

Leukocyty te są w pewnych ilościach przechowywane w szpiku kostnym i pod wpływem danych czynników uwalniane do krwiobiegu. Procesy zapalne czy martwicze, spożycie pokarmu oraz noradrenalina powodują uwalnianie neutrofilów, a pasożyty czy alergie – eozynofilów.

Do prawidłowego przebiegu procesu leukopoezy potrzebne są witaminy z grupy B.

Mieloblasty są pierwszymi rozróżnialnymi morfologicznie stadiami rozwojowymi granulocytów. Komórki te są podobne do innych komórek występujących w szpiku kostnym. Mają one kształt kulisty i średnicę w zakresie 15-20 mikrometrów.Bazofile, granulocyty zasadochłonne – morfotyczne składniki krwi z grupy leukocytów (białych krwinek), których cytoplazma zawiera ziarnistości barwiące się barwnikami zasadowymi na kolor niebieski. Komórki te mają około 10 μm średnicy, kulisty kształt oraz wydłużone jądro z dwoma lub więcej przewężeniami (jądro segmentowane). Swoją fizjologią przypominają komórki tuczne (mastocyty). Stanowią do 1% wszystkich leukocytów oraz około 2% wszystkich granulocytów. Podwyższoną liczbę bazofili we krwi nazywa się bazofilią.

Omówienie poszczególnych linii rozwojowych układu białokrwinkowego[ | edytuj kod]

Ogólne uwagi[ | edytuj kod]

Wszystkie komórki typu CFU (ang. Colony Forming Unit - komórka formująca kolonie) są do siebie podobne morfologicznie. Dotyczy to także stadiów pośrednich w erytropoezie i trombopoezie.

Neutrofile, granulocyty obojętnochłonne – komórki układu odpornościowego należące do granulocytów. Pełnią zasadniczą rolę w odpowiedzi odpornościowej przeciwko bakteriom, ale nie pozostają obojętne również względem innych patogenów. Ich znaczenie wynika głównie z faktu szybkiego reagowania na obce organizmowi substancje. Jest ono możliwe dzięki obecności odpowiednich receptorów na powierzchni komórki z jednej strony, z drugiej zaś dzięki możliwości wytwarzania wolnych rodników oraz użycia całej gamy białek o właściwościach bakteriobójczych i bakteriostatycznych.Witaminy – grupa organicznych związków chemicznych o różnorodnej budowie, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu żywego. Mogą być pochodzenia naturalnego lub otrzymywane syntetycznie. Dla człowieka witaminy są egzogenne (ludzki organizm ich nie syntezuje), w związku z czym muszą być dostarczane z pokarmem (najczęściej w postaci prowitamin). Przeciwne działanie do witamin wykazują antywitaminy.

Powstawanie eozynofili, bazofili i neutrofili określa się zbiorczo mianem granulopoezy.

Eozynofilopoeza[ | edytuj kod]

Poszczególne stadia rozwojowe[ | edytuj kod]

  1. STEM-CELL (komórka macierzysta w szpiku)
  2. CFU-Eo (ang. CFU - Colony Forming Unit)
  3. Mieloblast kwasochłonny
  4. Promielocyt kwasochłonny
  5. Mielocyt kwasochłonny
  6. Metamielocyt kwasochłonny
  7. Eozynofil

Dodatkowe uwagi[ | edytuj kod]

Stadium nr 2 określa się jako komórka progenitorowa.

Komórka (łac. cellula) – najmniejsza strukturalna i funkcjonalna jednostka organizmów żywych zdolna do przeprowadzania wszystkich podstawowych procesów życiowych (takich jak przemiana materii, wzrost i rozmnażanie). Jest podstawową jednostką morfologiczno−czynnościową ustroju.Eozynofil, eozynocyt, granulocyt kwasochłonny, krwinka kwasochłonna, Eo – rodzaj krwinek białych, zawierające w cytoplazmie ziarnistości, które przy barwieniu eozyną barwią się na kolor ceglastoczerwony. Granulocyty kwasochłonne należą do komórek układu odpornościowego, które odgrywają zasadniczą rolę w zwalczaniu pasożytów oraz reakcjach alergicznych.

Stadia od 3 do 6 określa się jako komórki prekursorowe.

Pierwotnie eozynofil opuszcza szpik w postaci pałeczki (będąc jednak już komórką dojrzałą), potem dopiero przyjmuje postać kulistą.

Czynniki stymulujące[ | edytuj kod]

  • czynnik komórek pnia SCF
  • interleukina IL-3
  • czynnik wzrostowy granulocytów - CSF-G
  • interleukina IL-5
  • czynnik wzrostowy linii granulocytów i monocytów - CSF - GM
  • Bazofilopoeza[ | edytuj kod]

    Stadia pośrednie[ | edytuj kod]

    1. STEM-CELL (komórka macierzysta w szpiku)
    2. CFU-Ba (ang. CFU - Colony Forming Unit)
    3. Mieloblast zasadochłonny
    4. Promielocyt zasadochłonny
    5. Mielocyt zasadochłonny
    6. Metamielocyt zasadochłonny
    7. Basofil

    Uwagi dodatkowe[ | edytuj kod]

    Takie same jak przy eozynopoezie.

    Leukocyty, krwinki białe – elementy morfotyczne krwi. Są niemal bezbarwne i mniej liczne od erytrocytów, posiadają zdolność ruchu. Żyją od kilku dni (granulocyty) nawet do 20 lat (limfocyty B pamięci immunologicznej). Ich zadaniem jest ochrona organizmu przed patogenami takimi jak wirusy i bakterie. Wszystkie leukocyty wykazują ekspresję cząsteczki CD45 .Hemopoeza, hematopoeza, hemocytopoeza (ze starogreckiego αἷμα (haima) - krew, cytus - komórka, ποιεῖν (poesis) - wytwarzać) – proces wytwarzania i różnicowania się elementów morfotycznych krwi zachodzący w układzie krwiotwórczym poprzez proliferację oraz dojrzewanie komórek macierzystych hemopoezy.

    Czynniki stymulujące[ | edytuj kod]

  • czynnik komórek pnia SCF
  • interleukiny IL-3 IL-4 i IL-10
  • nerwowy czynnik wzrostowy NGF
  • Neutrofilopoeza[ | edytuj kod]

    Stadia pośrednie[ | edytuj kod]

    1. STEM-CELL
    2. CFU-GM
    3. CFU-G
    4. Mieloblast obojętnochłonny
    5. Promielocyt obojętnochłonny
    6. Mielocyt obojętnochłonny
    7. Metamielocyt obojętnochłonny
    8. Neutrofil

    Uwagi dodatkowe[ | edytuj kod]

    Linia rozwojowa neutrofili jest na początkowym etapie powiązana z linią rozwojową monocytów. Linie te rozdzielają się dopiero po stadium CFU-GM.

    Granulocyty (PMN lub PML – ang. polymorphonuclear leukocytes, polimorfojądrowe leukocyty) – rodzaj leukocytów, które w cytoplazmie zawierają liczne ziarnistości oraz posiadają podzielone na segmenty (segmentowane) jądro komórkowe.Szpik kostny (łac. medulla ossium) – miękka, silnie ukrwiona, mająca gąbczastą konsystencję tkanka znajdująca się wewnątrz jam szpikowych kości długich oraz w małych jamkach w obrębie istoty gąbczastej kości. Masa całego szpiku u osoby dorosłej wynosi około 2,5 kg.

    Reszta uwag podobna jak przy eozynofilach.

    Czynniki stymulujące[ | edytuj kod]

    Rozdzielenie linii rozwojowych monocytów i neutofili w stronę tych drugich jest stymulowane przez:

  • czynnik wzrostowy granulocytów CSF-G
  • czynnik wzrostowy granulocytów i monocytów CSF-GM
  • Monocytopoeza[ | edytuj kod]

    Stadia pośrednie[ | edytuj kod]

    1. STEM-CELL
    2. CFU-GM
    3. CFU-M
    4. Monoblast
    5. Promonocyt
    6. Monocyt
    7. Makrofag (ewentualne stadium występujące wyłącznie w tkankach)

    Uwagi dodatkowe[ | edytuj kod]

    Linia rozwojowa monocytów jest powiązana z linią rozwojową neutrofili. Obie linie rozdzielają się po stadium CSF-GM i jest to efekt ekspresji cząsteczki CD14, wyróżniającej przyszłą linię monocytów/makrofagów.

    Czynniki stymulujące[ | edytuj kod]

  • czynnik wzrostowy granulocytów i makrofagów - CSF-GM
  • czynnik wzrostowy makrofagów - CSF-M
  • interleukina - IL-6
  • Limfocytopoeza[ | edytuj kod]

    Stadia pośrednie[ | edytuj kod]

    1. STEM-CELL
    2. Macierzysta komórka limfopoezy CSF-L

    W tym miejscu rozdzielają się linie rozwojowe dla poszczególnych typów limfocytów (B, T i NK)

    Limfopoeza NK[ | edytuj kod]

    Limfocyty NK powstają bezpośrednio z CSF-L.

    Limfopoeza B[ | edytuj kod]

    1. CSF-L
    2. Limfoblast
    3. Duży limfocyt
    4. Limfocyt B
    5. Plazmocyt (stadium występujące wyłącznie w stanach zapalnych i jest istotnym elementem odpowiedzi humoralnej organizmu)

    Limfopoeza T[ | edytuj kod]

    1. CSF-L
    2. Limfoblast
    3. Duży limfocyt
    4. Limfocyt T

    Uwagi dodatkowe[ | edytuj kod]

    Dojrzewanie limfocytów T występuje w grasicy.

    Dojrzewanie limfocytów B występuje w szpiku kostnym oraz w układzie limfatycznym układu pokarmowego.

    Limfocyty NK nie podlegają dojrzewaniu w tkankach obwodowych.

    Czynniki różnicujące[ | edytuj kod]

    Są to białka błonowe, będące markerami dla poszczególnych typów limfocytów.

    Dla limfocytów T:

  • Th CD45, CD3, CD4
  • Tc CD45, CD3, CD8
  • Treg CD45, CD4, CD25
  • Dla limfocytów B:

  • CD10
  • CD19
  • CD20
  • CD34
  • Czasami występują jeszcze cząsteczki CD22, CD38 i CD40.

    Dla limfocytów NK:

  • CD16
  • CD56
  • Zobacz też[ | edytuj kod]

  • hemopoeza
  • erytropoeza
  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Mała Encyklopedia Medycyny. Wyd. piąte. T. II. Warszawa: PWN, 1989. ISBN 83-01-08835-4.
  • Cichocki T., Litwin J.A., Mirecka J., Histologia. Wyd. czwarte poprawione i uzupełnione. Kraków, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2009, ISBN 978-83-233-2752-3
  • Traczyk W.Z., Fizjologia człowieka w zarysie. Wyd. ósme, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2005. ISBN 83-200-3161-3




  • Reklama