To jest dobry artykuł

Lee J. Cobb

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Lee J. Cobb, właśc. Leo Jacob (ur. 8 grudnia 1911 w Nowym Jorku, zm. 11 lutego 1976 w Los Angeles) – amerykański aktor filmowy, teatralny i telewizyjny, dwukrotnie nominowany do Oscara za role drugoplanowe w filmach: Na nabrzeżach (1954) oraz Bracia Karamazow (1958); dwukrotnie nominowany do Złotego Globu dla najlepszego aktora drugoplanowego oraz trzykrotnie nominowany do nagrody Primetime Emmy.

Alfred Newman (ur. 17 marca 1901 w New Haven, Connecticut, USA - zm. 17 lutego 1970 w Hollywood, Kalifornia, USA) - jeden z najważniejszych kompozytorów filmowych w historii Hollywood.Mel Ferrer, właściwie Melchor Gaston Ferrer (ur. 25 sierpnia 1917 w Elberon w stanie New Jersey, zm. 2 czerwca 2008 w Santa Barbara), amerykański aktor, reżyser i producent filmowy.

Występował jako Johnny Friendly w Na nabrzeżach, jeden z dwunastu gniewnych ludzi, detektyw Kinderman z Egzorcysty oraz Will Loman, protagonista w sztuce Śmierć komiwojażera Arthura Millera. W swojej karierze filmowej, jak i teatralnej grał przede wszystkim znacznie starszych od siebie bohaterów drugiego planu.

Życiorys[ | edytuj kod]

Młodość[ | edytuj kod]

Urodził się jako Leo Jacob 8 grudnia 1911 roku będąc jednym z piątki dzieci Benjamina (Benziona) Jacoba i Kate Neilecht, żydowskich imigrantów z Rosji. Troje z rodzeństwa zmarło w młodym wieku; chłopiec, który urodził się przed Leo, zmarł z powodu zapalenia wyrostka robaczkowego. Drugi z braci zmarł w 1922 roku po potrąceniu przez ciężarówkę; siostra zmarła w trakcie porodu. Ostatni z rodzeństwa, Norman, urodził się 29 grudnia 1922.

Aztekowie, Mexikowie – najsilniejszy w prekolumbijskim Meksyku naród indiański, posługujący się językiem nahuatl z rodziny uto-azteckiej. W momencie konkwisty przewodzili najsilniejszej federacji państw na obszarze Mezoameryki.Otto Preminger (ur. 5 grudnia 1906 Wiedeń Austria, zm. 23 kwietnia 1986 Nowy Jork USA) - austriacki aktor i amerykański reżyser filmowy. Z jego reżyserskiego dorobku do dziś ceniony jest przede wszystkim film Anatomia morderstwa.

Benjamin, ojciec Leo, po krótkim pobycie w redakcji „The New York Times” w 1909 roku znalazł pracę jako zecer w „Jewish Daily Forward”, gdzie spędził kolejne 50 lat. Benjamin uważał siebie za Żyda w ujęciu kulturowym, nie religijnym, przez co nie spędzał czasu w lokalnych synagogach. „Nikt nie był bardziej zainteresowany żydowską tożsamością i historią niż mój ojciec”, wspominał Norman, młodszy brat Leo. W trakcie swojej kariery Benjamin napisał ponad 200 artykułów w jidysz opublikowanych przez jego gazetę. „Był intelektualistą, wciąż czytającym książki i gazety”, mówił Norman.

Irving Pichel (ur. 24 czerwca 1891 w Pittsburghu, zm. 13 lipca 1954 w Hollywood) – amerykański aktor i reżyser filmowy. Odkrył Natalie Wood i dał jej okazję zadebiutować w filmie. Na przełomie lat 40. i 50. XX wieku był oskarżany o „działalność antyamerykańską”, został wpisany na tzw. „czarną listę Hollywoodu”. Miał trzech synów.Volpone albo lis (Volpone; Or, The Fox) – sztuka elżbietańskiego dramaturga Bena Jonsona, wystawiona w latach 1605–1606 i wydana w 1607. Jest ona jedna z najlepszych komedii tego autora.

Dorastał na Wilkins Avenue we wschodnim Bronksie. Mieszkali tam głównie Żydzi, z niewielką liczbą Włochów, Niemców i Irlandczyków. Jidysz był tam czymś w rodzaju lingua franca, językiem używanym potocznie przez tamtejszych mieszkańców. Był on również podstawowym językiem Leo nawet wtedy, gdy już uczęszczał do szkoły podstawowej. Dopiero kolejne były języki angielski i hebrajski. Leo był muzycznie utalentowanym chłopcem. W młodości grał na skrzypcach i na harmonijce. W 1920 roku kilka gazet ze wschodniego wybrzeża sponsorowało konkursy na rzecz sierot, które straciły rodziców w pożarze fabryki należącej do Triangle Waist Company, 25 marca 1911 roku. 9-letni Leo Jacob wygrał jeden z takich konkursów.

Joanne Gignilliat Trimmier Woodward (ur. 27 lutego 1930 w Thomasville w stanie Georgia) – amerykańska aktorka, laureatka Oscara w 1958 roku dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej.Jane Waddington Wyatt (ur. 12 sierpnia 1910 w Campgaw, zm. 20 października 2006 w Bel Air) − amerykańska aktorka, trzykrotna laureatka nagrody Emmy za występ w serialu Father Knows Best.

Rodzice chcieli by Leo uczył się księgowości, natomiast on pragnął zostać inżynierem lotniczym. Myśląc że zawód ten wiąże się z lataniem i tym samym z niebezpieczeństwem, zabronili mu kształcenia się w tym kierunku. Kompromisem było aktorstwo; Leo zaproponował rodzicom, że wybierze się do Hollywood, a w przypadku braku osiągnięć w ciągu 6 miesięcy powróciłby do Nowego Jorku i rozpocząłby naukę księgowości – ojciec z ulgą przyjął tę propozycję. Po początkowych niepowodzeniach wrócił na krótko do Nowego Jorku gdzie uczęszczał na wieczorowe kursy księgowości, a za dnia sprzedawał lampy elektronowe. Zrezygnowany ojciec w związku z wielkimi ambicjami syna postanowił poszukać z nim nowego nazwiska scenicznego, ponieważ „Jacob brzmiało zbyt żydowsko” – wybór padł na Lee J. Cobb.

Komunizm (od łac. communis – wspólny, powszechny) – system społeczno-ekonomiczny, w którym nie istnieje własność prywatna środków produkcji, a całość wytworzonych dóbr jest w posiadaniu wspólnoty, której członkowie są równi.Bronx – jeden z pięciu okręgów (boroughs) Nowego Jorku oraz hrabstwo (county) w stanie Nowy Jork. Bronx położony jest w północnej części miasta, głównie na stałym lądzie, choć obejmuje swoim zasięgiem także parę mniejszych wysp.

Lata 30. Kariera w teatrze[ | edytuj kod]

Widok na widownię Pasadena Playhouse, gdzie występował Cobb.

Na deskach teatru Cobb zadebiutował 26 lipca 1932 roku w Pasadena Playhouse w Kalifornii. Wystąpił w sztuce Peer Gynt gdzie zagrał ojca Solveiga. Chociaż wtedy jako dwudziestojednolatek jeszcze tego nie wiedział, rola ta stała się wzorcem wykorzystywanym przez znaczną część jego kariery, w czasie której grał postacie o dekady starsze od siebie samego. W teatrze zagrał między innymi Cromwella w sztuce Henryk VIII, Horacego w Hamlecie, sędziego w Volpone, Heroda w Salome, Doktora Coutras’a w Księżycu i miedziaku i Jacoba Engstranda w Upiorach. Podjął się również reżyserowania sztuki Angels and Pitchforks, która nie okazała się sukcesem i o której mało kto słyszał. Ostatnim występem Cobba w Playhouse w lipcu 1934 była główna rola Trampasa w Wirgińczyku. Z pracy w teatrze wyniknęły też inne korzyści; tam dowiedział się o rekrutacji przeprowadzanej przez Universal Studios. Studio szukało aktorów do małych ról do serialu The Vanishing Shadow. Cobb otrzymał rolę kierownika robót drogowych w dwunastoodcinkowej opowieści o synu, który szukał zemsty na mordercy swojego ojca.

Alida Valli (właściwie Alida Maria Laura von Altenburger; ur. 31 maja 1921 w Puli, obecnie Chorwacja, zm. 22 kwietnia 2006 w Rzymie) - włoska aktorka.Richard Conte, właściwie Nicholas Peter Conte (ur. 24 marca 1910 w Jersey City, zm. 15 kwietnia 1975 w Los Angeles) – amerykański aktor. Wystąpił w ponad 100 filmach.

„Group Theatre”[ | edytuj kod]

Od ostatniego pobytu Cobba w Nowym Jorku w mieście zaszły duże zmiany; wielki kryzys odcisnął swoje piętno na największym mieście kraju. Po dobrych latach dla rodziny Cobba mogła się ona wyprowadzić z Wilkins Avenue do domu dwurodzinnego niedaleko Adee Avenue, a następnie do apartamentu z windą przy Second Avenue na Manhattanie. Kryzys gospodarczy zmusił jego ojca do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Dorywczą pracą Cobb pomagał spłacać rodzinne rachunki. Zdobyte doświadczenie na deskach teatru pozwoliło mu znaleźć pracę w radio. Gdy przebywał na zachodnim wybrzeżu, w rodzinnym mieście powstał szybko rozrastający się teatr. Działała tam sympatyzująca z komunistami „Group Theatre” z aktorami, reżyserami, scenarzystami i producentami kształcącymi się metodą Stanisławskiego. Cobb, jako syn wieloletniego członka związku zawodowego, idealnie do niej pasował, wkrótce będąc przez nią zrekrutowany. Jego nowojorski debiut odbył się w styczniu 1935 roku kiedy zagrał małą rolę w adaptacji „Zbrodni i karyDostojewskiego. Wystąpił również jako detektyw w Till the Day I Die Clifforda Odetsa. Mała rola faszystowskiego prawnika w Bitter Stream, adaptacji Fontamary Ignazio Silone, nie zwróciła uwagi krytyków na Cobba. Cobb był bardzo użytecznym członkiem obsady; w adaptacji powieści Przygody dobrego wojaka Szwejka zagrał trzy role, w tym lekarza i francuskiego wojskowego. Ostatnim dziełem, w którym zagrał był musical Johnny Johnson. W trakcie jego produkcji dochodziło do kłótni i podziałów między współzałożycielami: Cheryl Crawford i Lee Strasberg z jednej strony i Haroldem Clurmanem z drugiej, co z kolei doprowadziło do wyjazdu Clurmana, Clifforda Odetsa i Luthera Adlera do Hollywood.

Bosley Crowther (wym. [ˈbɑzli ˈkraʊðər], właśc. Francis Bosley Crowther Jr.; ur. 13 lipca 1905 w Lutherville, zm. 7 marca 1981 w Mount Kisco) – amerykański autor, dziennikarz i krytyk filmowy. Przez 40 lat pracował w redakcji „The New York Timesa”. Trzykrotnie wybierany był na funkcję prezesa Stowarzyszenia Nowojorskich Krytyków Filmowych (NYFCC). W 1954 został laureatem nagrody w dziedzinie krytyki filmowej przyznanej przez Amerykańską Gildię Reżyserów Filmowych (DGA). Filmy klasy B – tanie, amatorskie produkcje, kręcone (najczęściej) przez początkujących reżyserów. W obecnych czasach na skutek rozwoju kina domowego obrazy tego typu trafiają zazwyczaj jedynie na płyty DVD (nie organizuje się premier w jakichkolwiek kinach). Wiele filmów klasy B to komedie i horrory lub komedio-horrory, pełne niewybrednego humoru czy scen przemocy (często bardziej drastycznych niż te w filmach ogólnie znanych), jednak zdarzają się także bardziej ambitne obrazy, również horrory. Aktorzy grający w tego typu produkcjach to amatorzy, czasem bez szkoły aktorskiej. Znanym producentem filmów klasy B jest wytwórnia filmowa Troma.

Dalszy rozwój w teatrze i początki w filmie[ | edytuj kod]

By utrzymać finansowo grupę Crawford była zmuszona wypożyczyć aktorów do produkcji z całego kraju. Walter Wanger, który w Hollywood pracował od wczesnej ery kina niemego, ze znajomościami z gwiazdami od Rudolpha Valentino (Szejk) i Grety Garbo (Królowa Krystyna) po Braci Marx (Orzechy kokosowe), był idealnym partnerem do interesów. Pominięty przy doborze obsady do Castles in the Air (którego realizacja nie doszła do skutku), Cobb został wypożyczony przez Wangera do zagrania w dwóch westernach i komedii muzycznej. W pierwszym z filmów, North of the Rio Grande, Cobb zaprezentował się jako kierownik kolei, który potrzebuje pomocy Hopalonga Cassidy’ego z bandytami próbującymi się go pozbyć. W Rustlers’ Valley (reż. Nate Watt) zagrał czarny charakter – prawnika próbującego położyć swoje lepkie ręce na ranczo należącym do przyjaciela głównego bohatera. W komedii Kalif Bagdadu (reż. David Butler), z Eddiem Cantorem w roli głównej, Cobb został obsadzony w roli rdzennego Araba.

Uniwersytet Browna (ang. Brown University) - prywatny uniwersyt należący do Ligi Bluszczowej, zlokalizowanym w Providence w stanie Rhode Island w Stanach Zjednoczonych. Utworzony w 1764 roku, a zatem przed uzyskaniem niepodległości przez USA, jako College in the English Colony of Rhode Island and Providence Plantations podczas wczesnych lat panowania króla Jerzego III (1760-1820), Brown jest trzecią najstarszą uczelnią w Nowej Anglii i siódmą najstarszą w Stanach Zjednoczonych. Obecną nazwę nadano w roku 1804.William Schloss (ur. 24 kwietnia 1914 w Nowym Jorku, zm. 31 maja 1977 r. w Los Angeles) - amerykański producent filmowy, reżyser filmów klasy B (głównie horrorów), aktor.

Złoty chłopiec[ | edytuj kod]

Kłopoty finansowe zmusiły do rezygnacji z kierowania grupą najpierw przez Crawford, a tydzień później przez Strasberga. Mimo to aktorzy z „Group Theatre” czekali na Clurmana, którego na Central Station przyjęto jak „bohatera wracającego z wygnania”. W 1937 roku Clurman wyreżyserował sztukę Złoty chłopiec. Cobb zagrał przyjaciela ojca głównego bohatera. Przy obsadzaniu roli głównej pojawiły się kontrowersje; początkowo rozdartego młodego mężczyznę, który musiał wybierać między karierą wiolonczelisty a profesjonalnego boksera, miał zagrać John Garfield. Ostatecznie Clurman wybrał 34-letniego Adlera, nijak fizycznością przekonującego do roli boksera. Sztuka okazała się na tyle dużym sukcesem, że była wystawiana na deskach teatru w Londynie.

Roger Joseph Ebert (ur. 18 czerwca 1942 w Urbanie, zm. 4 kwietnia 2013 w Chicago) – amerykański krytyk filmowy oraz dziennikarz, jedna z najbardziej znanych postaci w środowisku krytyki filmowej.Szejk (ang. The Sheik) – amerykański film z 1921 roku w reżyserii George’a Melforda. Adaptacja powieści E.M. Hull o tym samym tytule.
William Holden i Lee J. Cobb w Złotym chłopcu (1939).

W Europie poznał aktorkę Helen Beverley, która promowała swój film Grine Felder (reż. Edgar G. Ulmer i Jacob Ben-Ami) (para wzięła ślub 6 lutego 1940 roku). W 1938 roku grupa wróciła do Nowego Jorku a Clurman rozpoczął pracę nad sztuką Rocket to the Moon. Do grania zostali zaangażowani Luther Adler oraz Morris Carnovsky, który w sztuce Złoty chłopiec zagrał ojca głównego bohatera. Zakończyło się to wymierną korzyścią dla Cobba – przy obsadzaniu ról do kolejnej trasy ze Złotym chłopcem przydzielono mu postać ojca głównego bohatera. W międzyczasie zagrał również w niskobudżetowym Danger on the Air, odtwarzając rolę włoskiego imigranta będącego dozorcą w stacji radiowej, który jest podejrzewany o morderstwo, a ostatecznie kończy jako ofiara. Po zakończeniu trasy Złotego chłopca został członkiem obsady The Gentle People: A Brooklyn Fable Irwina Shawa. Sztuka zebrała słabe recenzje z jednym wyjątkiem: „przez cały wieczór głównie skupiał na sobie uwagę Cobb grając zupełnie niepowiązaną postać bankruta w tureckiej łaźni”, ocenił Richard Lockridge z „The New York Sun”. „New York Post” zgadza się z pozytywną oceną gry Cobba i dodaje, że jest on „donośnie wiarygodny”.

Ira Grossel (ur. 15 grudnia 1918 w Nowym Jorku, zm. 17 czerwca 1961 w Culver City) − amerykański aktor, nominowany do Oscara za rolę drugoplanową w filmie Złamana strzała.Jidyszייִדיש (dosłownie: żydowski – od pierwotnego określenia w tym języku ייִדיש־טײַטש jidisz-tajcz; żydowski niemiecki) – język Żydów aszkenazyjskich, powstały ok. X wieku w południowych Niemczech na bazie dialektu średnio-wysokoniemieckiego (Mittelhochdeutsch) z dodatkiem elementów hebrajskich, słowiańskich i romańskich.

W ekranizacji Złotego chłopca (reż. Rouben Mamoulian), ponownie został obsadzony w roli wąsatego pana Bonaparte, ojca głównego bohatera, w którego wcielił się debiutujący na ekranie William Holden. W roli Lorny wystąpiła Barbara Stanwyck. Premiera odbyła się 15 września 1939 roku z recenzjami obojętnymi, poniżej oczekiwań. W 1939 roku wystąpił w ostatniej sztuce „Group Theatre” – Thunder Rock Roberta Ardreya w reżyserii Elii Kazana. Miała ona postawić trupę na nogi. Przesłuchania rozpoczęły się w czasie rosnącego napięcia w Europie. Trupa przekonana, że od wojny dzielą ich tylko tygodnie, postanowili otworzyć sztukę tak szybko, jak tylko to było możliwe. Wypełniona politycznymi odniesieniami do rodzącego się konfliktu w Europie okazała się fiaskiem i została zdjęta z afisza po 23 występach, a niedługo później „Group Theatre” przestała istnieć.

Rex Harrison, właśc. Reginald Carey Harrison (ur. 5 marca 1908 w Huyton, zm. 2 czerwca 1990 w Nowym Jorku) – sir, angielski aktor teatralny i filmowy. Zdobywca Oscara.Dwunastu gniewnych ludzi (ang. 12 Angry Men) – amerykański dramat sądowy z 1956 roku zrealizowany w oparciu o powstałe dwa lata wcześniej teatralne przedstawienie telewizyjne Reginalda Rose’a. Film opowiada historię ławy przysięgłych obradującej po procesie młodego chłopaka oskarżonego o morderstwo. Spośród dwunastu przysięgłych tylko jeden nie jest do końca przekonany o winie oskarżonego.

W marcu 1940 roku wystąpił w sztuce Benjamina Glazera będącą adaptacją piątej kolumny Hemingwaya. Zagrał Maxa, niemieckiego wieśniaka nienawidzącego hitlerowców, u boku m.in. Franchota Tone’a i Katherine Locke. Recenzje w przeważającej części były negatywne. Kilku krytyków oceniło, że sztuka za bardzo odbiegała od książki. Mimo związania kontraktem Hemingway odcinał się od adaptacji Glazera. Alvah Bessie pozytywnie ocenił występ Cobba, pisząc na łamach lewicującego magazynu „The New Masses”, że jego występ „był nieskalany, oszałamiający, dostojny i rozdzierający serce”. Przed rozwiązaniem kontraktu z Wangerem zagrał jeszcze Jerry’ego Wilenskiego, wielkodusznego cieślę w reżyserowanej przez Strasberga sztuce Clash by Night napisanej przez Clifforda Odetsa.

Tula Ellice Finklea (ur. 8 marca 1921 w Amarillo, zm. 17 czerwca 2008 w Los Angeles) − amerykańska aktorka i tancerka. Odznaczona Narodowym Medalem Sztuki.Piraci berberyjscy byli muzułmańskimi rabusiami morskimi, którzy działali na akwenach Morza Śródziemnego i Atlantyku w oparciu o porty Afryki Północnej od końca XI do początków XIX wieku. Wyruszając z północnoafrykańskich portów jak Tunis, Trypolis, Algier, Sala, czy też innych od Maroka po Cyrenajkę, żeglowali głównie wzdłuż pasa lądu zwanego Berberią (jest to dawna nazwa Maghrebu, wywodząca się od zamieszkujących te ziemie Berberów). Napadali na statki i osady nadbrzeżne zarówno na Morzu Śródziemnym, jak i na Atlantyku wzdłuż zachodnich wybrzeży Afryki, a nawet daleko na północy, docierając aż do Islandii. Głównym celem tych rejz było chwytanie chrześcijan obojga płci, celem sprzedania ich na targach niewolników w Algierii i Maroku.
Plakat Men of Boys Town (1941).

Lata 40. Hollywood[ | edytuj kod]

Jako wolny agent Cobb przeprowadził się wraz z Beverley do Los Angeles. W czasie odgrywania sztuk piątej kolumny i Clash by Night aktor wystąpił też w 3 filmach dla 3 różnych wytwórni filmowych. W pierwszym z nich zagrał dla Columbia Pictures w produkcji zatytułowanej This Thing Called Love (reż. Alexander Hall). Wcielił się w będącego etnicznym stereotypem Peruwiańczyka Julio, obciążonego gromadą dzieci. Drugim dziełem był Men of Boys Town (reż. Norman Taurog), sequel nagrodzonego dwiema nagrodami Akademii Filmowej Miasta chłopców. Cobb odegrał rolę Dave’a Morrisa, właściciela lombardu i przyjaciela ojca Flanagana (Spencer Tracy). Najlepszym z trzech filmów była produkcja Universal Pictures zatytułowana Paris Calling (reż. Edwin L. Marin), pierwszy z kilku dramatów wojennych, w których w następnych kilku latach wystąpi Cobb. Wcielił się w rolę nazistowskiego generała próbującego pozbyć się francuskiego podziemia. Obraz zebrał głównie pozytywne recenzje.

Anne Baxter (ur. 7 maja 1923 w Michigan City w stanie Indiana, zm. 12 grudnia 1985 w Nowym Jorku) − amerykańska aktorka sceniczna, filmowa i telewizyjna, laureatka Oscara za rolę drugoplanową w filmie Ostrze brzytwy.John Wayne, właśc. Marion Mitchell Morrison (ur. 26 maja 1907 w Winterset, zm. 11 czerwca 1979 w Los Angeles) – amerykański aktor, reżyser i producent filmowy, który zdobył popularność głównie dzięki rolom w westernach, jedna z największych legend Hollywood. Symbol amerykańskiego indywidualizmu i patriotyzmu. Odznaczony Złotym Medalem Kongresu i Prezydenckim Medalem Wolności.

„Actors’ Laboratory Theatre”[ | edytuj kod]

Od zakończenia działalności przez „Group Theatre” byli członkowie kilkakrotnie próbowali odtworzyć zespół teatralny. Najbardziej obiecującą próbą był „Dollar Top” z Nowego Jorku, jednak braki finansowe zmusiły do porzucenia inicjatywy jeszcze przed rozpoczęciem jakiejkolwiek produkcji. Znacznie większym sukcesem mógł się pochwalić „Actors' Laboratory Theatre” z Los Angeles, założony m.in. przez Romana Bohnena, Morrisa Carnovsky’ego, J. Edwarda Bromberga oraz innych artystów, którzy przenieśli się na zachód w poszukiwaniu pracy. Było to pierwsze ważne centrum rozpowszechniania nauki Stanisławskiego w Kalifornii.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Egzorcysta (ang. The Exorcist) – filmowy horror wyprodukowany w USA w roku 1973, uznawany jest za jeden z najlepszych filmów grozy w historii kina.

Po miesiącach prywatnych lekcji latania, Cobb w 1943 roku zgłosił się na ochotnika do United States Army Air Corps by zdobyć licencję pilota. 13 kwietnia 1943 po raz pierwszy został ojcem, gdy urodził się Vincent. W tym roku wystąpił również w 4 produkcjach filmowych, z czego w trzech odgrywał rolę Europejczyka, a jeden był westernem. W pierwszym z czterech obrazów, Tonight We Raid Calais (reż. John Brahm), Cobb zagrał chłopa we Francji pomagającego brytyjskiemu agentowi oznaczyć nazistowską fabrykę aby ułatwić jej zniszczenie przez RAF. W Buckskin Frontier (reż. Lesley Selander) został właścicielem wagonów towarowych próbującym powstrzymać kolejarza (w tej roli Richard Dix) w walce o kluczowy odcinek kolejowy. W The Moon Is Down (reż. Irving Pichel), będącym adaptacją powieści Księżyc zaszedł Johna Steinbecka, wcielił się w rolę norweskiego lekarza w kolejnej opowieści o walce z nazistowskim okupantem. Według Bosleya Crowthera z „The New York Times”, film ten „może być prawdziwym obrazem Norwegii i jej mieszkańców, ale nie udaje mu się wzniecić ognia, zrodzić pasji. Pozostawia uczucie dumy, ale też smutku”. Ostatnim filmem Cobba w 1943 roku był dramat biograficzny Pieśń o Bernadette (reż. Henry King), wokół którego zrobiono wrzawę tak przesadnie dużą, z jaką do tamtej pory Cobb się jeszcze nie spotkał. Bazujący na bestsellerowej powieści Franza Werfela o tej samej nazwie obraz otrzymał 4 nagrody Akademii Filmowej. Pod koniec 1943 roku najpierw zagrał w sztuce Winged Victory Mossa Harta, a w 1944 w jej ekranizacji. Sztuka przedstawiała aspekty życia w lotnictwie, mając na celu podniesienie morale Amerykanów oraz zebranie pieniędzy na fundusz Army Emergency Relief. Nawet mundur nie pozwolił zagrać Cobbowi roli innej, niż dla niego typowa – wcielił się w rolę doktora, ponownie starszego od siebie samego. Zarówno sztuka, jak i film były kasowymi sukcesami.

Jack London, właśc. John Griffith Chaney (ur. 12 stycznia 1876 w San Francisco, zm. 22 listopada 1916 w Glen Ellen) – amerykański pisarz.Złote Globy dla najlepszego aktora drugoplanowego jest to kategoria Złotych Globów, przyznawana od 1944 roku przez Hollywoodzkie Stowarzyszenie Prasy Zagranicznej.
Cobb jako Juan Garcia w Szpadzie Kastylii (1947).

Po honorowym zwolnieniu ze służby w United States Army Air Corps Cobb przedłużył kontrakt ze studiem 20th Century Fox na kilka kolejnych produkcji, lecz nie na wyłączność. Pierwsze trzy filmy po wojnie powstały przy współpracy z reżyserami będącymi przedmiotem w antykomunistycznych „polowaniach na czarownice”, które przytłoczyły Hollywood pod koniec lat 40. i przez lata 50. Współpraca Cobba z Johnem Cromwellem, dobrym przyjacielem Elii Kazana, nie przeszła niezauważona przez polityków zdeterminowanych do oczyszczenia Kalifornii z lewicowców – niezależnie od tego, czy byli komunistami, czy nie. Pierwszy z obrazów, Anna i król Syjamu (reż. John Cromwell), był adaptacją powieści Margaret Landon o tej samej nazwie. Cobb ponownie musiał mieć nałożony mocny makijaż, tym razem jako syjamski pełnomocnik króla. Bosley Crowther z „The New York Times” recenzując obraz pisze, że Lee J. Cobb, Mikhail Rasumny i Rex Harrison „wnoszą jakość, która sprawia, że film ten jest wart obejrzenia”. Drugim z filmów był kryminał Bumerang w reżyserii Elii Kazana. Fabuła filmu opierała się na prawdziwych wydarzeniach – morderstwie popularnego księdza w małym miasteczku w Connecticut. Rola upartego komendanta policji była najbardziej przekonywającą w dotychczasowej karierze Cobba. U jego boku wystąpili m.in. Arthur Kennedy, Karl Malden, Jane Wyatt i Dana Andrews w roli głównej. Według krytyka filmowego Philipa Frencha Bumerang „przygotował drogę” do stworzenia Dwunastu gniewnych ludzi. Kolejnym obrazem Lee z 1947 roku był film noir Johnny O'Clock Roberta Rossena. Według krytyka filmowego Bosleya Crowthera, Cobb „ponownie w zręczny sposób zagrał zmęczonego policjanta, któremu ostatecznie udaje się zamknąć sprawę”.

James Maitland "Jimmy" Stewart (ur. 20 maja 1908 w Indianie, zm. 2 lipca 1997 w Beverly Hills) – amerykański aktor filmowy i teatralny. Weteran II wojny światowej i wojny w Wietnamie, który czynną służbę wojskową w US Air Force zakończył w randze generała brygady (ang. Brigadier General).Arthur Asher Miller (ur. 17 października 1915 w Nowym Jorku, zm. 10 lutego 2005 w Roxbury) – amerykański dramaturg, scenarzysta, eseista i autor słuchowisk radiowych, zdobywca Nagrody Pulitzera.

Ostatnim filmem Cobba w 1947 roku była adaptacja powieści historycznej Samuela Shellabargera Szpada Kastylii (reż. Henry King) o podboju Królestwa Azteków przez Hernána Cortésa. Cobb zagrał pirata Juana Garcię, a jego grę Bosley Crowther z „The New York Times” nazwał „niepoważną”, nie szczędząc gorzkich słów pozostałym członkom obsady. Wiele scen nakręcono w Meksyku. Erupcja wulkanu Popocatépetl, która również została uwieczniona na filmie, znacząco przyczyniła się do opóźnień w produkcji. Ekipa filmowa spędziła na planie ponad 106 dni, z czego 83 w Meksyku. Za triumfalną ścieżkę dźwiękową pasującą do przepychu i otoczenia odpowiadał Alfred Newman. Wszystko to pociągnęło za sobą duże koszty realizacji Szpady Kastylii, które wyniosły około 4,5 miliona dolarów, co „Variety” określiło jako „widoczne na każdym calu materiału”. Krytyk filmowy Emanuel Levy nazywa go „rozrzutnym, ale nudnym historycznym filmem przygodowym”. W filmie wystąpili również m.in. Tyrone Power, John Sutton i Cesar Romero.

Red Buttons, właściwie Aaron Chwatt (ur. 5 lutego 1919 w Nowym Jorku, zm. 13 lipca 2006 w Los Angeles) - aktor amerykański, laureat Oscara.James Harrison Coburn III (ur. 31 sierpnia 1928 w Laurel, zm. 18 listopada 2002 w Los Angeles) – amerykański aktor filmowy i telewizyjny, znany m.in. z legendarnych westernów: Siedmiu wspaniałych, Garść dynamitu czy Pat Garrett i Billy Kid. W 1999 otrzymał Oscara za drugoplanową rolę w filmie Prywatne piekło (1998; reż. Paul Schrader).

Już w 1948 roku kolejny projekt Cobba nie był w najmniejszym stopniu tak uciążliwy jak jego ostatnia produkcja. W opartym na faktach filmie noir Dzwonić Northside 777 (reż. Henry Hathaway) został obsadzony w roli Briana Kelly’ego, redaktora „Chicago Times”, który zatrudnia dziennikarza P.J. McNeala (w tej roli James Stewart) by ten zbadał sprawę morderstwa policjanta sprzed 10 lat. Był to jeden z niewielu filmów, w którym Cobb został przyćmiony w swoich scenach przez kreację innego aktora, w tym przypadku Jamesa Stewarta. W tym samym roku zagrał jeszcze u boku Freda MacMurraya, Alidy Valli i Franka Sinatry w The Miracle of the Bells w reżyserii Irvinga Pichela, oraz w komedii fantasy The Luck of the Irish (reż. Henry Koster) u boku m.in. Tyrone’a Powera, Anne Baxter i Cecila Kellawaya.

Protagonista (z greckiego (πρωταγωνιστής) – główny aktor w teatrze starożytnej Grecji, najwybitniejszy aktor w teatrze, który prowadził dialog z chórem i innymi aktorami występującymi w sztuce. W teatrze późniejszych epok określano tym mianem osobę, wokół której toczy się akcja, która jest jej głównym motorem, a także której przemiana jest opisywana. Protagonista w tym ujęciu nie musi być osobą graną przez jakiegokolwiek aktora w dramacie. Protagonistą jest obecnie nazywany również odtwórca głównej roli w filmie lub główny bohater książki. Pojęcie jest stosowane również w odniesieniu do innych sytuacji pozateatralnych, np. do „sceny naszego życia”, na której:Irwin Shaw, właściwie Irwin Gilbert Shamforoff (ur. 27 lutego 1913, zm. 16 maja 1984) – amerykański dramatopisarz, scenarzysta i autor powieści.

Złodziejski trakt[ | edytuj kod]

Cobb i Mildred Dunnock w ekranizacji Śmierci komiwojażera (1966).

Przy apogeum czerwonej paniki w Stanach Zjednoczonych Cobbowi zaproponowano rolę w propagandowym antykomunistycznym thrillerze Żelazna kurtyna. Gdy ten odmówił, został zawieszony. Po rozmowie z producentem Darrylem F. Zanuckiem stronom udało się dojść do porozumienia – w efekcie Cobb miał zagrać w jeszcze jednym filmie dla 20th Century Fox by jego zobowiązania wobec studia zostały zniesione. Tym filmem był wyprodukowany w 1949 roku Złodziejski trakt w reżyserii Jules’a Dassin’a na podstawie powieści Thieves’ Market Bezzeridesa. Jeszcze przed wypełnieniem kontraktu dla 20th Century Fox, Cobb ponownie zagrał u boku Williama Holdena w thrillerze psychologicznym The Dark Past (reż. Rudolph Maté) dla wytwórni Columbia Pictures. Obaj aktorzy zdobyli uznanie wśród krytyków „The New York Times”. Złodziejski trakt był jedną z najbardziej udanych produkcji 1949 roku. Bosley Crowther wychwala film; według niego jest to „pierwszorzędny melodramat, który tylko przemija – tak, przemija – będąc genialnym”. „A ten Figlia to prawdziwa perła – grany przez Lee J. Cobba dorasta się na ekranie do pełnowymiarowego, wiarygodnego łotra biznesowego świata” – dodaje krytyk. Nick Schager ze „Slant Magazine” dodaje, że Dassin „owija chłopców z Thieves’ Higway w klaustrofobiczną formę i niebezpieczny mrok, wzmacniając tym samym poczucie grozy”. W filmie Cobb miał okazję zagrać u boku Richarda Conte i Valentiny Cortese.

Burt Lancaster; właściwie Burton Stephen Lancaster (ur. 2 listopada 1913 w Nowym Jorku, zm. 20 października 1994 w Los Angeles) – amerykański aktor filmowy. Laureat Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego za rolę w filmie Elmer Gantry (1960; reż. Richard Brooks).Jack Klugman, właśc. Jacob Joachim Klugman (ur. 27 kwietnia 1922 w Filadelfii, zm. 24 grudnia 2012 w Los Angeles) – amerykański aktor teatralny, filmowy i telewizyjny.

Lata 50.[ | edytuj kod]

Śmierć komiwojażera[ | edytuj kod]

W 1950 roku wrócił na deski teatru w roli Willa Lomana, protagonisty w sztuce Śmierć komiwojażera Arthura Millera. Reżyserem został Elia Kazan, automatyczny wybór Millera po ich wcześniejszym sukcesie, jakim była sztuka All My Sons z 1947 roku – produkcja zdobyła dwie Tony Award. Początkowo rolę głównego bohatera mieli zagrać James Cagney, Fredric March, Walter Huston lub Roman Bohnen. Pierwszy z nich był pomysłem Millera, ale ten wybór nie ekscytował Kazana. Reżyser planował na to miejsce zatrudnić Fredrica Marcha, jednak ten odmówił z powodu zmęczenia po kilkumiesięcznym kręceniu Krzysztofa Kolumba (reż. David MacDonald). W próbach z Houstonem Kazan i Miller nie dostrzegli lęku, który uważali za niezbędny dla postaci Lomana. Bohnenowi na przeszkodzie do otrzymania angażu stanęła jego wątła sylwetka, która nie pasowała Kazanowi i Millerowi do ich wyobrażenia o Lomanie. Czym Kazan nie podzielił się z nikim, poza swoją żoną, był fakt, że kopię scenariusza przesłał również Cobbowi, wiedząc jak bardzo jego osoba uosabiająca niepokój którego szukali pasuje charakterem i wyglądem do roli Lomana. Zafascynowany scenariuszem Cobb nie tracąc czasu wyruszył do Nowego Jorku. Tam oznajmił Millerowi: „to moja rola. Nikt inny nie może jej zagrać. Ja znam tego człowieka”. Miller nie był przekonany do czasu, gdy zaobserwował Cobba próbującego bawić się z jego synem: „smutek w jego śmiechu uderzył we mnie, dotknął mnie; to było głęboko przygnębiające i jednocześnie radosne, wszystko to płynące zachwycająco piskliwym barytonem [...] człowiek udający zupełnie swobodnego w świecie, do którego w oczywisty sposób nie pasował, może być poruszający”. W efekcie otrzymał upragnioną rolę. „Arthur Miller napisał znakomity dramat. Z każdego punktu widzenia Śmierć komiwojażera to wspaniały i niezapomniany dramat. Jego styl jest tak prosty a temat tak pewny, że prawie nie wygląda jakby został napisany i zagrany” – Brooks Atkinson z „The New York Times”. Krytyk dodał również, że „pod mistrzowskim kierownictwem Elii Kazana, Lee J. Cobb daje heroiczny występ, a każdy z członków obsady gra jak zainspirowany”.

William Friedkin (ur. 29 sierpnia 1935 w Chicago) – amerykański reżyser, scenarzysta i producent filmowy. Laureat Oscara.Saloon (fr. salon, z łac. sala) – termin używany dla określenia pomieszczenia, gdzie sprzedawany jest w USA alkohol z przeznaczeniem do spożycia na miejscu.

Kolejnymi produkcjami na wielkim ekranie były: The Man Who Cheated Himself (reż. Felix E. Feist), gdzie Cobb zagrał tytułowego policyjnego detektywa pomagającego uwodzicielskiej kobiecie (Jane Wyatt) zatuszować rzekomo przypadkową zbrodnie jej męża i stara się odsunąć od sprawy jego młodszego brata, niedoświadczonego detektywa (John Dall); chłodno przyjęty Sirocco (reż. Curtis Bernhardt) z Humphreyem Bogartem w roli głównej i Cobbem w roli szlachetnego francuskiego pułkownika; The Family Secret (reż. Henry Levin) z Cobbem w roli prawnika i ojca, którego niedojrzały syn popełnia morderstwo; nakręcony w niecałe 3 tygodnie The Fighter (reż. Herbert Kline) bazujący na opowiadaniu The Mexican Jacka Londona, z Cobbem w roli Durango, przywódcy rewolucji walczącym z armią i western The Tall Texan (reż. Elmo Williams). W przygodowym Yankee Pasha (reż. Joseph Pevney) wcielił się w rolę marokańskiego sułtana, który utrudniał podróżnikowi (Jeff Chandler) ratowanie narzeczonej (Rhonda Fleming) z rąk berberyjskich piratów, a w trójwymiarowym Goryl atakuje (reż. Harmon Jones) został policyjnym detektywem badającym sprawę morderstwa w parku rozrywki, w którym główną atrakcją jest Goliath, największy na świecie goryl.

Richard Dix (właśc. Ernst Carlton Brimmer; ur. 18 lipca 1893 w Saint Paul, zm. 20 września 1949 w Los Angeles) – amerykański aktor filmowy. Luis Antonio Dámaso de Alonso (ur. 11 grudnia 1905 w Juárez, zm. 15 maja 1994 w Beverly Hills) − amerykański aktor meksykańskiego pochodzenia, dwukrotnie nominowany do Złotego Globu.

Zeznania przed Komisją ds. Badania Działalności Antyamerykańskiej[ | edytuj kod]

Pod koniec lat 40. Komisja ds. Działalności Antyamerykańskiej pod przewodnictwem Johna Parnella Thomasa posądzała część środowiska aktorskiego o sympatyzowanie i sprzyjanie poglądom komunistycznym. 21 marca 1951 roku przed komisją zeznawał Larry Parks – z jego ust padło nazwisko Cobba jako komunisty. Cobb opierał się jej wezwaniom przez 2 lata. W tym okresie liczba występów na wielkim ekranie zdecydowanie zmalała, przez co pojawiły się problemy finansowe. 2 czerwca 1953 roku stawił się przed komisją, potwierdzając że był członkiem Komunistycznej Partii Stanów Zjednoczonych. Cobb podał nazwiska 20 osób jako byłych członków partii.

New York Post – amerykański tabloid wydawany codziennie w Nowym Jorku, od 1976 r. w posiadaniu milionera Ruperta Murdocha (część korporację News Corporation). Jedna z dziesięciu największych gazet codziennych w Stanach Zjednoczonych.American Broadcasting Company (krócej ABC lub ABC Network) − jedna z trzech głównych amerykańskich sieci telewizyjnych w USA, powstała w 1932 jako radio NBC Blue Network. Obecnie należy ona do The Walt Disney Company.

Na nabrzeżach[ | edytuj kod]

 Główny artykuł: Na nabrzeżach.
Cobb w Na nabrzeżach (1954).

Współpraca Cobba z Kazanem nie była usłana różami, ale Lee wiedział, że nie mógł sobie pozwolić na odrzucenie roli, która – jak się później okaże – będzie jedną z najważniejszych w jego karierze. Cobb potrzebował pieniędzy i uwagi opinii publicznej, a te mógł mu zapewnić film Kazana – aktor nie brał udziału w wielkiej produkcji od czasów współpracy z Powerem i Stewartem tuż po wojnie i przed wyjazdem na Brodway. W roli głównej wystąpił gwiazdor Hollywood Marlon Brando. Zagrał Terry’ego Malloya, byłego boksera wagi średniej, obecnie portowego tragarza. Cobb wystąpił w roli Johnny’ego Friendly’ego, skorumpowanego szefa związku zawodowego dokerów w nowojorskim porcie, przeciwko któremu sprzeciwia się Malloy. W czasie produkcji członkowie ekipy otrzymywali pogróżki od zorganizowanych grup bandytów chcących powstrzymać film pokazujący korupcję w nowojorskich dokach. Nikt nie był narażony na nie bardziej, niż Cobb i jego odwzorowanie postaci Joe Ryana, ówczesnego prezesa International Longshoremen’s Association. „Zaletą było to, że większość jego scen była wewnątrz, przez co nie musiał przebywać w Hoboken tak często jak Brando i inni […] mimo to Kazan dał mu dodatkową ochronę”, wspominał Tony DiNicola, jeden z dokerów zatrudnionych przy filmie. Dodatkową ochroną Cobba, którzy wystąpili obok niego w większości scen, byli bokserzy Tony Galento, Tami Mauriello i Abe Simon. Czwartym był Roger Donahue, który raz zabił przeciwnika w ringu. Z wyjątkiem Brando, który za angaż miał zarobić 100 tys. dol., zatrudnienie pozostałej obsady nie wiązało się z dużymi kosztami dla producentów: desperacko potrzebujący pracy Cobb (który za film miał otrzymać 5 tys. dol.), początkujący na dużym ekranie Steiger i Saint oraz Malden – solidny, ale nieszczególnie popularny aktor drugoplanowy.

Henryk VIII (ang. The Famous History of the Life of King Henry the Eighth) – kronika, napisana przez Williama Shakespeare’a przed 1603 rokiem. Opisuje losy króla Henryka VIII. Ze względu na jej styl, uważa się, że współautorem był John Fletcher. Wystrzał z działa, użyty w tej sztuce w 29 czerwca 1613 roku jako efekt specjalny doprowadził do spłonięcia Globe Theatre. Anthony Perkins (ur. 4 kwietnia 1932 w Nowym Jorku, zm. 12 września 1992 w Hollywood) – amerykański aktor filmowy i teatralny.

Według Rogera Eberta „Na nabrzeżach było między innymi usprawiedliwieniem decyzji Elii Kazana o zeznawaniu [przed komisją]. W filmie, kiedy szef związku wykrzykuje «doniosłeś na nas, Terry», postać Brando odkrzykuje: «Może stamtąd tak to wygląda, ale teraz stoję tutaj. Przez te wszystkie lata donosiłem na siebie, nawet o tym nie wiedząc». To odzwierciedla przekonanie Kazana, że komunizm był złem, które tymczasowo go uwiodło i musiało zostać powstrzymane”. Według „Variety” Cobb „jako boss doków jest wszechwładny. Wygląda i odgrywa swoją partię szorstko, z arogancją i autorytetem”. Za rolę Johnny’ego Friendly’ego Lee J. Cobb został nominowany do Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego. Według Donalda Deweya dzięki Na nabrzeżach ponownie zostały uchylone przed nim drzwi, które wcześniej zamknęła czarna lista Hollywood. W tym samym roku wystąpił też w kilku produkcjach telewizyjnych.

Oscar dla najlepszego aktora drugoplanowego jest to kategoria nagrody Oscara przyznawanej przez Amerykańską Akademię Sztuki i Wiedzy Filmowej dla aktora, który wyróżniał się grą w drugim planie. Nagroda w tej kategorii po raz pierwszy została przyznana 4 marca 1937 roku podczas 9. ceremonii wręczenia Oscarów i nieprzerwanie przyznawana jest do dziś. Rozdanie nagród poprzedza głosowanie w którym uczestniczą tylko sami aktorzy. Po głosowaniu liczone są głosy których większość wskazuje zwycięzcę.Robert Rossen (ur. 16 marca 1908 w Nowym Jorku, zm. 18 lutego 1966 tamże) – amerykański reżyser, scenarzysta i producent filmowy.

Kolejne filmy były jednak mniej znane. Zagrał m.in. u boku Kirka Douglasa i Gilberta Rolanda w The Racers (reż. Henry Hathaway). W westernie The Road to Denver (reż. Joseph Kane) został właścicielem saloonu. W 1955 roku zagrał też chińskiego dygnitarza wojennego w Lewej ręce Pana Boga Edwarda Dmytryka, u boku Humphreya Bogarta i Gene Tierney. Film zebrał mieszane recenzje. W tym czasie Arthur Miller zaproponował mu główną rolę w brodwayowskiej sztuce A View from the Bridge. W związku z odmawianiem przez Millera współpracy z komisją, Cobb, obawiając się ponownego stygmatyzowania przez opinię publiczną, nie przyjął oferty.

20th Century Fox (pełna nazwa Twentieth Century Fox Film Corporation) – jedna z głównych amerykańskich wytwórni filmowych, położona w Century City w obszarze hrabstwa Los Angeles na zachód od Beverly Hills, własność News Corporation.Greta Garbo, właśc. Greta Lovisa Gustafsson (ur. 18 września 1905 w Sztokholmie, zm. 15 kwietnia 1990 w Nowym Jorku) – szwedzka aktorka, gwiazda filmowa, czterokrotnie nominowana do Oscara.

Podczas kręcenia The Houston Story (reż. William Castle) przywiązywanie niewielkiej uwagi do swojego trybu życia dało o sobie znać Cobbowi. „Houston w sierpniu jest nie do zniesienia – zwłaszcza podczas zdjęć na polu naftowym. Wilgotność była uciążliwa. Nawet bez wyczerpanej gwiazdy ujęcie walki na polu naftowym było wystarczająco trudne. Cobb był blady i wymizerowany. Coś było nie tak. Zmartwiła mnie scena, w której miał podnieść człowieka i rzucić go na ziemię” – wspominał reżyser William Castle. Tego samego dnia wieczorem został wezwany do pokoju hotelowego Cobba. „Leżał na podłodze i ściskał klatkę piersiową, zwijając się z bólu. «Moja klatka», jęknął. «Zadzwoń do mojego ojca»”. Zamiast tego reżyser wezwał pogotowie. Problemy z sercem aktora były dopiero początkiem. Po dwóch tygodniach od wylotu Cobba do Los Angeles jasnym było, że w najbliższym czasie nie będzie w stanie wrócić do pracy. W roli głównej zastąpił go Gene Barry.

Nagroda Emmy (ang. Emmy Award) – amerykańska nagroda przyznawana za produkcję telewizyjną, między innymi dla najlepszego aktora i aktorki dramatycznego, komediowego, drugoplanowego, za najlepszy serial, film telewizyjny, scenariusz itp.John Dall Thompson (ur. 26 maja 1918 w Nowym Jorku, zm. 15 stycznia 1971 w Hollywood) − amerykański aktor, nominowany do Oscara za rolę drugoplanową w filmie Lina, a także za występ w filmie The Corn is Green.

Dwunastu gniewnych ludzi[ | edytuj kod]

 Główny artykuł: Dwunastu gniewnych ludzi.

Po problemach zdrowotnych aktor wrócił na plan Człowieka w szarym garniturze (reż. Nunnally Johnson). Ze względu na niedawne problemy zdrowotne, w filmie zagrał głównie rolę siedzącą sędziego Bernsteina. W bazującym na powieści Sloana Wilsona obrazie w rolach głównych wystąpili: Gregory Peck, Jennifer Jones i Fredric March. Film otrzymał w większości pozytywne recenzje. Bosley Crowther określił go „dojrzałym, czułym i wzruszającym”, a grę Cobba ocenił pozytywnie. Chcąc wypełnić zobowiązanie, które jak uważał Cobb wciąż istniało, wobec producentów The Houston Story, zagrał w ich filmie kryminalnym Miami Exposé (reż. Fred F. Sears).

Bumerang (ang. Boomerang!) – amerykański film fabularny z 1947 roku w reżyserii Elii Kazana, zrealizowany na podstawie powieści Fultona Ourslera pod tym samym tytułem. Valentina Cortese (ur. 1 stycznia 1923 w Mediolanie) — włoska aktorka nominowana do Oscara za drugoplanową rolę w filmie Noc amerykańska (1973) François Truffaut.

Bazujący na przedstawieniu telewizyjnym Reginalda Rose’a dramat sądowy 12 gniewnych ludzi umieszcza dwunastu nowojorskich przysięgłych w jednej sali, by zdecydowali o losie portorykańskiego nastolatka podejrzanego o morderstwo. U boku Lee zagrali uznani aktorzy jak: Henry Fonda, E.G. Marshall, Jack Warden, Ed Begley, Martin Balsam i Jack Klugman. Cobb, grający przysięgłego nr 3 (nazwiska bohaterów nie były ujawnione do ostatniej sceny), to awanturnik przyzwyczajony do dopinania swego, jest ostatnią osobą niepozwalającą na podjęcie jednogłośnej decyzji o uniewinnieniu chłopaka. „Jego kulminacyjna skrucha, gdy okazuje się, że w myślach prześladuje syna, z którym się poróżnił, tak jak podejrzanego o morderstwo, przywodzi na myśl sądową tyradę przeciwko Brando w Na nabrzeżach. W obu przypadkach jego postać stopniowo poddaje swój gniew na rzecz bezładnego, emocjonalnego wybuchu”. Za rolę przysięgłego w 1958 roku otrzymał nominację do Złotego Globu dla najlepszego aktora drugoplanowego (nagroda trafiła do Reda Buttonsa za Sayonarę).

Pieśń o Bernadette (ang. The Song of Bernadette, 1943) − amerykański dramat biograficzny w reżyserii Henry’ego Kinga, opowiadający historię życia Bernadette Soubirous, świętej Kościoła katolickiego.Włosi – naród zamieszkujący Włochy. We Włoszech jest ich około 56 mln, z czego prawie połowa wszystkich osób pochodzenia włoskiego mieszka poza Włochami, a najwięcej w Brazylii, Argentynie i w USA. Mówią językiem włoskim. Religią większości Włochów jest katolicyzm.

W The Garment Jungle (reż. Robert Aldrich, Vincent Sherman) Cobb został obsadzony w roli nieugiętego, sprzeciwiającego się włączeniu do związku przemysłowca. Kolejnym filmem był dramat Trzy oblicza Ewy (reż. Nunnally Johnson). W roli głównej wystąpiła Joanne Woodward, zdobywczyni Oscara dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej. Film zebrał dobre recenzje, a Cobb w roli psychiatry został oceniony pozytywnie. Przy trzech kolejnych produkcjach Cobb wrócił do pełni sił. Najbardziej rozrzutną z nich była adaptacja Braci Karamazow Fiodora Dostojewskiego w reżyserii Richarda Brooksa. Cobb jako patriarcha rodziny, ojciec czterech synów, nigdy wcześniej nie był tak rozrzutny jak lubieżny i diaboliczny Fiodor Karamazow, który porzucał picie i kobiety tylko po to, by się upewnić że wciąż trzyma rękę na spuściźnie po martwych matkach jego synów. W tych rolach wystąpili Yul Brynner, Richard Basehart, William Shatner i Albert Salmi. Aktor po raz pierwszy od Hopalong Cassidy został namówiony do zagrania bez peruki. „Lee J. Cobb jako łysawy i brodaty ojciec jest monstrum pociesznych zbereźników, łapczywości i nieufności”, a jego postać jest „niezmiernie nikczemnym człowiekiem”, ocenia Crowther. Za tę rolę Cobb otrzymał swoją drugą nominację do Oscara za rolę drugoplanową. Sam film otrzymał mieszane recenzje.

The Racers – amerykański dramat filmowy w reżyserii Henry’ego Hathaway’a, którego premiera odbyła się w styczniu 1955 roku. Robert Aldrich (ur. 9 sierpnia 1918 w Cranston, zm. 5 grudnia 1983 w Los Angeles) - amerykański reżyser i producent filmowy, który przeszedł do historii kina takimi filmami jak: Ostatnia walka Apacza (1954), Vera Cruz (1954), Ostatni zachód słońca (1961), Co się zdarzyło Baby Jane? (1962) i Parszywa dwunastka (1967).

Drugą okazją do współpracy Cobba z Reginaldem Rose’em, twórcą przedstawienia telewizyjnego Dwunastu gniewnych ludzi, był Człowiek z Zachodu (reż. Anthony Mann). W 1958 roku aktor wcielił się jeszcze w rolę króla chicagowskiego półświatka w dramacie Party Girl (reż. Nicholas Ray), grając u boku m.in. Roberta Taylora i Cyd Charisse. W kręconym głównie na kalifornijskiej pustyni The Trap (reż. Norman Panama) został zbiegłym gangsterem, któremu w ucieczce pomaga skorumpowany prawnik (Richard Widmark). Romans Zielone domostwa (reż. Mel Ferrer) powstawał w otoczeniu bujnej roślinności Wenezueli i Kolumbii. W będącym adaptacją powieści Williama Hudsona filmie aktor zagrał u boku Audrey Hepburn i Anthony’ego Perkinsa. Gra Cobba została negatywnie oceniona, m.in. przez „The New York Times” a sam film był finansową porażką. Za role na małym ekranie pod koniec lat 50. był dwukrotnie nominowany do nagrody Primetime Emmy; w 1958 roku za dramat No Deadly Medicine, a w 1960 za dramat Project Immortality.

Universal Pictures – amerykańska wytwórnia filmowa założona 30 kwietnia 1912 roku przez Carla Laemmle. Obecnie należy do NBCUniversal, części koncernu Comcast. Razem z Paramount oraz Warner Brothers należy do najstarszych i największych wytwórni filmowych w USA. Od początku istnienia studia do 1 stycznia 2010 roku marką Universal opatrzono łącznie około 3400 filmów.Czterech jeźdźców Apokalipsy – amerykański dramat wojenny z 1962 roku na podstawie powieści Vicente Blasco Ibáñeza.

Lata 60.[ | edytuj kod]

Cobb i James Drury w serialu telewizyjnym Wirgińczyk.

Exodus[ | edytuj kod]

Exodus Otto Premingera z 1960 roku, będący adaptacją powieści Leona Urisa o tej samej nazwie, od samego począktu miał swoich krytyków. Z drugiej strony Cobb nigdy nie ukrywał swojego poparcia dla narodzin Izraela i jego pogardy dla antysemityzmu. Początkowo jednak nie był entuzjastycznie nastawiony do ekranizacji, jak i samej powieści. Co więcej, reżyserem filmu był Otto Preminger, którego reputacja despotycznego filmowca nie miała sobie wielu równych. Do wzięcia udziału w produkcji skłoniło Cobba wyrozumiałe podejście Premingera do produkcji filmu, co pozwoliło aktorowi poznać i zaspokoić ciekawość o nowym państwie. Dodatkowym bodźcem by zagrać konserwatywnego izraelskiego pioniera była niespotykana dotąd przez Cobba pensja w wysokości 95 tys. dolarów. Przy ujęciu, w którym Cobb przemawia do 40-tysięcznego tłumu statystów, doszło do najpoważniejszej sprzeczki między Premingerem a aktorem. Zdaniem reżysera Cobb nie potrafił zapamiętać tekstu. Według generalnego menedżera Martina Schute’a, „aktor znał swoją kwestię, ale nie wypowiadał jej w taki sposób, jakiego chciał od niego Otto”. Po zakończeniu wszystkich ujęć z Cobbem, Preminger natychmiast anulował rezerwację jego pokoju hotelowego w King David Hotel. Jeden z członków ekipy filmowej: „przed opuszczeniem Izraela przez Cobba cała ekipa filmowa uścisnęła mu rękę i podziękowała za to, że miał odwagę zrobić to, czego nikt inny nie zrobił”. Kiedykolwiek zapytany o Exodus Cobb odpowiadał: „«żydowski western», «kowboje i Indianie w Palestynie», albo «coś, co mogło być nakręcone w Arizonie równie łatwo jak w Izraelu»”.

Clinton Eastwood, Jr. (ur. 31 maja 1930 w San Francisco) – amerykański aktor, reżyser, producent i kompozytor filmowy. Wielokrotny zdobywca najważniejszych nagród filmowych – Oscarów i Złotych Globów, a także Palmy Palm (Festiwal w Cannes). Odznaczony Narodowym Medalem Sztuki.Zaburzenia afektywne dwubiegunowe (choroba afektywna dwubiegunowa, ChAD, cyklofrenia) – zaburzenia psychiczne z grupy zaburzeń afektywnych. Do rozpoznania zaburzenia afektywnego dwubiegunowego dochodzi wtedy, gdy u pacjenta występuje epizod hipomanii, manii lub epizod afektywny mieszany, a w przeszłości wystąpił chociaż raz jeden z tych epizodów lub epizod depresji. Jeśli u pacjenta występuje powtórnie epizod depresji bez wystąpienia manii, hipomanii bądź epizodu mieszanego, rozpoznaje się zaburzenie afektywne jednobiegunowe (zaburzenie depresyjne nawracające).

The Virginian[ | edytuj kod]

Przez kilka kolejnych lat po Exodus, role filmowe zostały odsunięte na drugi plan, ponieważ jego kalendarz był zajęty przez jego pierwszy regularny serial telewizyjny, Wirgińczyk. „On nawet nie był Wirgińczykiem”, wspominał James Drury, odtwórca głównej roli. „Ja byłem. Ale to on dostawał 18 tysięcy na tydzień a ja tylko jeden. Czy narzekałem? W tamtym czasie narzekałem na wiele rzeczy, czasami nawet będąc trzeźwym”. Cobb nigdy nie ukrywał poczucia upadku przez granie w tym serialu telewizyjnym. Według jego syna Vincenta, „kiedy grał w The Virginian był zniesmaczony tym co robił oraz ogólnym kierunkiem, w którym zmierza przemysł”. Drury: „On naprawdę sądził, że ten show jest poniżej jego godności. Pamiętam jak mówił jednemu dziennikarzowi, że chciałby mieć więcej pieniędzy by kupić wszystkie odcinki i zamienić je w pazurki do banjo”. Roberta Shore, członkini obsady: „Pewnego razu zapytałam go wprost dlaczego to robił, czy tylko dla pieniędzy; nie wahał się odpowiedzieć, że tak. To było zabezpieczenie jego rodziny, a od czasu gdy miał problemy z sercem w przeszłości, nie mógł sobie pozwolić na pozostawienie ich bez ochrony”.

Gene Tierney, właściwie Gene Eliza Tierney (ur. 19 listopada 1920 w Brooklynie, Nowy Jork, zm. 6 listopada 1991 w Houston, Teksas) – amerykańska aktorka.Film noir (wym. IPA: film nwaːr), czarny film lub czarne kino – nurt, stylistyka lub gatunek w kinie amerykańskim, wywodzący się z kina gangsterskiego, rozwijany głównie w latach 40. XX wieku i pierwszej połowie lat 50. XX wieku. Filmy noir unikają jasnego podziału na dobro i zło, pokazują często niewyjaśnione zbrodnie i perwersję, unikają moralizowania i happy endów. Do charakterystycznych elementów stylu noir należą m.in. silne kontrasty, operowanie cieniami, obrazy nocnego miasta. Typowymi bohaterami tego typu filmów są m.in. femme fatale, przeciętni ludzie wplątani przypadkowo w świat przestępczy oraz prywatni detektywi.
Cobb jako szeryf Lou Ramsey w Jak zdobywano Dziki Zachód (1962).

W rodzinnej sadze Jak zdobywano Dziki Zachód (reż. John Ford, Henry Hathaway i George Marshall) pokazującej historię powstania Dzikiego Zachodu, Cobb był jedną z wielu zatrudnionych gwiazd Hollywood. Obok niego w obsadzie filmu, który składał się z powiązanych ze sobą segmentów, znaleźli się między innymi: John Wayne, James Stewart, Gregory Peck, Henry Fonda, Debbie Reynolds i Richard Widmark. Narratorem został Spencer Tracy. Cobb wcielił się w rolę szeryfa Lou Ramseya w ostatnim segmencie sagi, opowiadającym o napadzie na pociąg. Razem z nim wystąpili m.in. Eli Wallach i George Peppard.

Film 3D (film trójwymiarowy) – szereg technik, w których dzięki różnorodnej technologii uzyskuje się iluzję głębi ruchomych obrazów. Główną techniką pozwalającą na uzyskanie wrażenia głębi jest przedstawienie obserwatorowi dwóch różnych obrazów prawemu i lewemu oku.Bracia Karamazow (ros. Братья Карамазовы) – ostatnia powieść Fiodora Dostojewskiego, uważana powszechnie za kulminację jego twórczości. Dostojewski spędził na pisaniu Braci Karamazow ponad dwa lata (lipiec 1878 - listopad 1880). Kolejne części utworu ukazywały się w czasopiśmie Russkij Wiestnik, oddzielne wydanie ujrzało światło dzienne w grudniu 1880 roku. W zamierzeniu powieść miała być częścią cyklu Żywot wielkiego grzesznika, a historia Aloszy kontynuowana. Dostojewski zmarł jednak niedługo po publikacji Braci Karamazow, więc dalsze losy bohaterów pozostały w sferze domniemań.

W latach 60. Cobb na wielkim ekranie wystąpił jeszcze kilkakrotnie, m.in. w: Czterech jeźdźcach Apokalipsy, Przyjdź i zadmij w róg z Frankiem Sinatrą, za który otrzymał swoją drugą i ostatnią nominację do Złotego Globu; w parodiach filmów o Jamesie Bondzie Flint – nasz człowiek i Nie ma jak Flint u boku Jamesa Coburna; Blefie Coogana z Clintem Eastwoodem; Dniu Puszczyka i Złocie MacKenny. W 1966 roku wystąpił w telewizyjnej ekranizacji Śmierci komiwojażera. Za rolę Willa Lomana otrzymał swoją trzecią nominację do nagrody Primetime Emmy.

Nationalencyklopedin – największa, szwedzka encyklopedia współczesna. Jej stworzenie było możliwe dzięki kredytowi w wysokości 17 mln koron, którego udzielił rząd szwedzki w 1980 roku i który został spłacony w 1990. Drukowana wersja składa się z 20 tomów i zawiera 172 tys. haseł. Wersja internetowa zawiera 260 tys. haseł (stan z czerwca 2005). Inicjatorem projektu był rząd szwedzki, który rozpoczął negocjacje z różnymi wydawcami. Negocjacje zakończyły się w 1985, kiedy na wydawcę został wybrany Bra Böcker z Höganäs. Encyklopedia miała uwzględniać kwestie genderowe i związane z ochroną środowiska. Pierwszy tom ukazał się w 1989 roku, ostatni w 1996. Dodatkowo w roku 2000 ukazały się trzy dodatkowe tomy. Encyklopedię zamówiło 54 tys. osób. W 1997 roku ukazało się wydanie elektroniczne na CD, a w 2000 pojawiło się wydanie internetowe, które jest uzupełniane na bieżąco.Rudolph Valentino, właściwie Rodolfo Alfonso Raffaello Piero Filiberto Guglielmi di Valentina d’Antoguolla (ur. 6 maja 1895 w Castellaneta, zm. 23 sierpnia 1926 w Nowym Jorku) – włoski aktor filmowy, gwiazda kina niemego.

Lata 70.[ | edytuj kod]

Judy Pace, Lee J. Cobb i Zalman King w The Young Lawyers (1970)

Trzy z kolejnych czterech filmów Cobba były westernami. Pierwszy z nich, Macho Callahan (reż. Bernard L. Kowalski), to brutalna opowieść o tytułowym bohaterze (David Janssen) osadzona w realiach wojny secesyjnej. Główny bohater stara się uciec z więzienia i zemścić się na Duffy’m, w którego wcielił się Cobb. Drugim obrazem był Szeryf z 1971 roku, western w reżyserii Michaela Winnera z Burtem Lancasterem, Robertem Ryanem i Lee J. Cobbem w rolach głównych. Lee zagrał właściciela ziemskiego, który po popełnieniu morderstwa jest poszukiwany przez lokalnego szeryfa, w którego wcielił się Lancaster. Ostatnim z westernów był Człowiek który kochał „Tańczącą Kotkę” (reż. Richard Sarafian). Między produkcją Szeryfa i Człowieka, który kochał „Tańczącą Kotkę” Cobb wystąpił w Egzorcyście (reż. William Friedkin), najpopularniejszym filmie w swojej karierze.

Lingua franca (wł. język Franków) – w wąskim ujęciu: język mieszany typu pidżynowego używany w basenie Morza Śródziemnego, o zredukowanej fleksji i gramatyce, powstały na bazie słownej głównie z języków: francuskiego, włoskiego, greckiego, hiszpańskiego i arabskiego. Używany w portach śródziemnomorskich jeszcze w XX wieku, głównie w kontaktach handlowych i dyplomatycznych, obecnie jest już językiem martwym.E. G. Marshall, Everett Eugene Marshall, właśc. Everett Eugene Grunz (ur. 18 czerwca 1910 w Owatonna w stanie Minnesota, zm. 24 sierpnia 1998 w Bedford w stanie Nowy Jork) – aktor amerykański, znany z filmu z 1957 roku pt. Dwunastu gniewnych ludzi. Dwukrotny zdobywca Nagrody Emmy.

Zaangażowanie Cobba w Egzorcystę było decyzją Williama Friedkina. Reżyser udał się do teatru w Los Angeles by obejrzeć aktora mającego otrzymać rolę policjanta, gdy jednak zauważył Cobba na widowni, zadecydował że to będzie lepszy pomysł. Cobb wcielił się w rolę detektywa Williama F. Kindermana z wydziału zabójstw prowadzącego dochodzenie w sprawie śmierci mężczyzny. Sceny, w których udział bierze aktor, są najmniej histeryczne z całego filmu. Względna banalność celu Kindermana w połączeniu z tajemniczością otoczenia sprawia, że jest on najbardziej ludzką postacią w całym filmie. Egzorcysta, który przez wielu krytyków filmowych i widzów jest uważany za film kultowy, plasuje się wśród najbardziej dochodowych filmów w historii – wpływy ze sprzedaży biletów w Stanach Zjednoczonych po uwzględnieniu inflacji w 2017 roku wyniosły blisko 978 mln dol. Nie licząc Człowieka, który kochał „Tańczącą Kotkę”, był to ostatni z ważniejszych, amerykańskich filmów kinowych z udziałem Cobba. W latach 1970–71 zagrał w 24 odcinkach serialu The Young Lawyers emitowanego w stacji ABC. Aktor wcielił się w rolę uznanego bostońskiego prawnika Davida Barretta, który pomaga grupie młodych, idealistycznych prawników w prowadzeniu centrum pomocy prawnej (Zalman King i Judy Pace). Pod koniec kariery aktorskiej występował głównie we włoskich filmach klasy B.

International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji. Edwin L. Marin (ur. 21 lutego 1899 w Jersey City, zm. 2 maja 1951 w Los Angeles) - amerykański reżyser filmowy. Wyreżyserował 58 filmów między 1932 i 1951.
Mozaika na cmentarzu Mount Sinai Memorial Park.

Śmierć i pogrzeb[ | edytuj kod]

Lee J. Cobb odszedł późnym rankiem 11 lutego 1976 roku, w wieku 64 lat. Zmarł na atak serca, niespodziewanie i nagle, w trakcie rozmowy z żoną w swoim domu w Woodland Hills w Los Angeles. Pochowany został na cmentarzu Mount Sinai Memorial Park. W uroczystościach pogrzebowych wzięło udział około 30 osób. Największe gazety w kraju opublikowały obszerny nekrolog kładący akcent na role Willy’ego Lomana, Johnny’ego Friendly’ego i, co niewątpliwie zasmuciłoby Cobba, sędziego Gartha z The Virginian. Jego śmierć była przypominana opinii publicznej przez firmę ubezpieczeniową, która emitowała reklamę z udziałem aktora jeszcze przez kilka tygodni po jego śmierci.

Fredrick Martin MacMurray (ur. 30 sierpnia 1908 w Kankakee, zm. 5 listopada 1991 w Santa Monica) − amerykański aktor, nominowany do Złotego Globu za rolę w filmie Latający profesor.Packard - amerykańska firma produkująca w latach 1899-1958 luksusowe samochody osobowe. Od 1954 r. należała do koncernu American Motors, który został w 1987 wykupiony przez Chryslera.


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Zbrodnia i kara (ros. Преступле́ние и наказа́ние) – powieść Fiodora Dostojewskiego napisana w 1866 i w tym samym roku opublikowana w odcinkach w czasopiśmie "Russkij Wiestnik". W formie książkowej ukazała się w 1867, a w Polsce wydano ją po raz pierwszy w latach 1887–1888.
Richard Caspar Sarafian (ur. 28 kwietnia 1930 w Nowym Jorku; zm. 18 września 2013 w Santa Monica) – amerykański reżyser filmowy i telewizyjny; a także aktor, pisarz i scenarzysta filmowy.
Chicago Sun-Times - amerykański dziennik, ukazujący się w Chicago, w stanie Illinois. Sun-Times to tabloid, wyróżniający się krzykliwymi pierwszymi stronami. Mimo mniejszego nakładu, zarabia więcej niż konkurencyjny Chicago Tribune.
Szeryf (ang. Lawman) – amerykański western z 1971 w reżyserii Michaela Winnera. Główną i tytułową rolę zagrał Burt Lancaster, a na ekranie partnerują mu m.in.: Robert Ryan, Lee J. Cobb oraz Robert Duvall.
John Cromwell (ur. 23 grudnia 1887, Toledo - zm. 26 września 1979, Santa Barbara) – amerykański reżyser, producent filmowy i aktor.
Leon Uris (ur. 3 sierpnia 1924 roku w Baltimore - zm. 21 czerwca 2003 roku w Shelter Island, stan Nowy Jork) był amerykańskim powieściopisarzem pochodzenia żydowskiego podejmującym tematykę historyczną i znanym z dokładnego badania źródeł.
Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

Reklama