Latynus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Latynus (łac. Latinus) – postać z mitologii rzymskiej, król i eponim Lacjum, mąż Amaty, ojciec Lawinii. Istnieje kilka wersji jego genealogii:

Herakles (gr. Ἡρακλῆς Hēraklēs, Ἡρακλές Hēraklés, łac. Heracles, Hercules, Alkajos, Palajmon) – w mitologii greckiej jeden z herosów, syn Zeusa i śmiertelniczki Alkmeny. Jego rzymskim odpowiednikiem był Herkules. Znany był z wielkiej siły, męstwa, zapaśnictwa i umiejętności wojennych, zwłaszcza celnego strzelania z łuku. Lubiany przez Zeusa i Atenę, był prześladowany przez zazdrosną Herę.Romulus i Remus – bracia bliźniacy, legendarni założyciele miasta Rzym. Romulus według legend był założycielem Rzymu i jego pierwszym władcą. Prawdopodobnie żył w połowie VIII wieku p.n.e. (lata: 772–716), natomiast Remus, według obliczeń starożytnych, żył w latach 772–753 p.n.e. Rzymianie uznawali ich za dzieci boga Marsa. Matka chłopców wywodziła się z królewskiego rodu pochodzącego od Eneasza.
  • według najdawniejszej z nich Latynus był synem Kirke i Odyseusza lub Kirke i Telemacha
  • według drugiej, ojcem Latynusa był italski bóg Faun, a matką – bogini miasta Minturnae, Marika.
  • według trzeciej, Latynus był synem Heraklesa i branki hiperborejskiej imieniem Palanto, od której ma pochodzić nazwa Palatynu. Herakles miał wydać ciężarną Palanto za Fauna, który wychował Latynusa.
  • Istnieją dwa podstawowe warianty losów Latynusa, różniące się przede wszystkim opisem jego stosunków z Eneaszem i Trojańczykami przybyłymi do Italii: według jednego z nich Latynus stanął natychmiast po stronie Eneasza, wsparł go w wojnie z Rutulami i zginął w decydującej bitwie z nimi, a Eneasz objął po nim władzę nad Latynami. Według drugiego, Latynus, sprzymierzywszy się początkowo z Trojanami, zerwał ten sojusz i szukał następnie pomocy króla Rutulów Turnusa w walce z Eneaszem i jego ludźmi. W ostatecznej bitwie mieli, podobnie jak w poprzedniej wersji, zginąć zarówno Turnus, jak i Latynus.

    Zakład Narodowy im. Ossolińskich (ZNiO, Ossolineum) – zasłużony dla polskiej nauki i kultury Instytut (do 1939 r. – łączył w sobie Bibliotekę, Wydawnictwo i Muzeum Książąt Lubomirskich), ufundowany dla Narodu Polskiego w 1817 roku przez Józefa Maksymiliana Ossolińskiego, otwarty w 1827 roku we Lwowie.Związek Latyński – związek polityczny 30 plemion autochtonicznych Półwyspu Apenińskiego na czele z Latynami. Utworzony ok. VI wieku p.n.e. przetrwał do 496 p.n.e. kiedy to został pokonany przez Rzymian w bitwie nad jeziorem Regillus. W 493 p.n.e. związek zmuszony został do przymierza z Rzymem i utworzenia nowej Ligi Latyńskiej na zasadzie równorzędności wszystkich członków. Sojusz przetrwał do 340 p.n.e. kiedy wybuchła wojna latyńska. Jej celem było uzyskanie suwerenności Latynów. Konflikt zakończył się w 338 p.n.e. klęską Związku Latyńskiego. Następstwem tego wydarzenia było całkowite rozwiązanie Związku i zagarnięcie przez Rzym terenów do niego należących.

    Wersje te połączył w Eneidzie Wergiliusz (ks. VII-XII): w tej wersji Latynus przyjął Eneasza gościnnie i postanowił oddać mu córkę za żonę. Doszło jednak do konfliktu między ludźmi Eneasza a ludźmi Latynusa, w rezultacie którego wybuchła wojna, w którą, za namową życzliwej mu królowej Amaty, wmieszał się król Rutulów. Latynus nie chciał stanąć po żadnej ze stron i na czas wojny zamknął się w swoim pałacu; podczas całego konfliktu starał się jedynie działać jako mediator, próbując doprowadzić do zawieszenia broni na czas pogrzebu poległych Rutulów i odwieść Turnusa od idei pojedynku z Eneaszem. Kiedy Turnus zginął, Latynus zawarł w imieniu miejscowych ludów pokój z Trojańczykami.

    Amata – królowa Lacjum w mitologii rzymskiej. Była żoną Latynusa, z którym spłodziła Lawinię, jedną z ważnych postaci Eneidy autorstwa Wergiliusza.Kirke, Circe, Cyrce (gr. Κίρκη Kírkē, łac. Circe) – w mitologii greckiej córka Heliosa i jednej z nimf – Perseis (lub według innych źródeł Hekate), siostra Ajetesa i Pazyfae. Wróżbitka, jedna z bohaterek Odysei. Prawdopodobnie mieszkała na wyspie Ajai. To właśnie ona gościła przez rok powracającego spod Troi Odyseusza. Zmieniła towarzyszy Odyseusza w świnie, a jego jako jedynego odpornego na jej czary przetrzymywała na swojej wyspie. Urodziła mu syna Telegonosa. Jej zasługą było m.in. oczyszczenie Jazona i Medei z winy za zabicie jej brata, Apsyrtosa. Odmówiła im gościny.

    Odrębna wersja mitu głosi, że Latynus, król Lacjum, zniknął tajemniczo w czasie wojny z miastem Caere i był od tej pory czczony jako Jupiter Larialis, bóg czczony przez Związek Latyński (por. Kwiryn i Romulus).

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Pierre Grimal, Słownik mitologii greckiej i rzymskiej, Wyd. Ossolineum 1990, s. 203-4 (​ISBN 83-04-01069-0​)
  • Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Hezjod, Teogonia X, 13; ta wersja jest najmniej prawdopodobna, bo tekst jest interpolowany
    2. Hygin, Fabulae 127
    3. Wergiliusz, Eneida, VII, 47 i nast.
    4. Dionizjusz z Halikarnasu, Starożytności rzymskie I, 43
    5. Pompejusz Festus, De verborum significatu, pod hasłem oscillum
    Palatyn (łac. Mons Palatinus) – jedno ze siedmiu wzgórz Rzymu, według tradycji (i ostatnich badań archeologicznych) uważane za miejsce najstarszej osady rzymskiej zwanej Roma quadrata. Tu w grocie zwanej Lupercal miała wilczyca karmić Romulusa i Remusa. Znajdowały się tu m.in. świątynia Wiktorii, świątynia Jowisza Statora, Dom Liwii, pałac Septimusa Sewera, pałac Domicjana. W okresie republiki Palatyn był dzielnicą bogatych willi (Cycerona, Krassusa, Marka Antoniusza).Italia – kraina historyczna i geograficzna położona na Półwyspie Apenińskim, której obszar zmieniał się na przestrzeni dziejów.




    Warto wiedzieć że... beta

    Hiperboreadzi (Hiperborejczycy) – w mitologii greckiej ludzie, którzy żyli „ponad wiatrem północnym”, na krawędzi świata w Hiperborei, w miejscu, w którym ciągle świeciło słońce. Cieszyli się tam ciągłym i idealnym szczęściem oraz wieczną młodością. Apollo spędzał zimę pośród Hiperboreadów, odwiedzili ich także herosi Herakles i Perseusz.
    Eneasz (także Ajnejas, łac. Aeneas, gr. Αἰνείας Aineías) – w mitologii greckiej i mitologii rzymskiej bohater wojny trojańskiej.
    Eneida (łac. Aeneis) – rzymski poemat epicki, napisany heksametrem przez Publiusza Wergiliusza Marona, opiewający w 12 księgach o łącznym rozmiarze 9892 wierszy dzieje Trojańczyka Eneasza, legendarnego protoplasty Rzymian.
    Lacjum (wł. Lazio) – region administracyjny w centralnych Włoszech, o powierzchni 17 203 km²; 5,2 mln mieszkańców ze stolicą w Rzymie (2,5 mln mieszkańców). Gęstość zaludnienia 302 os./km². Graniczy z regionami: Toskania, Umbria, Marche, Abruzja, Molise i Kampania.
    Interpolacja – w paleografii, wstawienie do istniejącego tekstu fragmentów (słów lub zdań), które oryginalnie się w tym tekście nie znajdowały. Może ona powstać w wyniku błędu kopisty lub drukarza albo być wynikiem kontaminacji.
    Telemach (gr. Τηλέμαχος Tēlémachos) – w mitologii greckiej syn Odyseusza i Penelopy. Razem z matką czekał 20 lat na powrót ojca z wojny trojańskiej. W czasie nieobecności Odyseusza opiekował się nim zaufany przyjaciel ojca Mentor. Kiedy Telemach dorósł, postanowił wyruszyć w podróż, w poszukiwaniu informacji o ojcu. Zalotnicy wysłali okręt, który miał zniszczyć statek Telemacha, na nieszczęście zalotników Telemach kazał popłynąć inną drogą, dzięki temu uratował siebie i całą załogę. Odwiedził Menelaosa i Nestora. Po powrocie na Itakę stanął przy ojcu w walce z zalotnikami Penelopy. Po śmierci ojca ożenił się z Kirke, kochanką Odyseusza. Narodził im się syn Latynus, przodek mieszkańców Italii, Latynów.
    Gajusz Juliusz Hygin (ur. ok. 64 p.n.e., zm. ok. 17 n.e.) – rzymski pisarz i mitograf, autor zachowanych do dziś eskcerptów mitologicznych.

    Reklama