Lampa gazowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Współczesna lampa gazowa, 08.2011, Rathenow, Niemcy
Latarnia gazowa przy Moście Tumskim we Wrocławiu
Zapalanie ulicznej lampy gazowej

Lampa gazowa – lampa, która emituje światło przez spalanie gazu. Efekt świecenia powstaje dzięki znajdującym się w płomieniu, rozżarzonym cząsteczkom węgla, lub żarnikowi w postaci koszulki Auera.

Mokotów – lewobrzeżna dzielnica Warszawy na południu miasta, leżąca po obu stronach skarpy wiślanej (Górny i Dolny Mokotów).Rathenow [ˈʁaːtənoː] (pol. hist. Ratnów; czes. Ratenov) − miasto we wschodnich Niemczech w kraju związkowym Brandenburgia, nad Hawelą, siedziba powiatu Havelland. Miasto liczy ok. 24,1 tys. mieszkańców.

Lampy gazowe były stosowane w XIX wieku w Europie i Ameryce Południowej jako oświetlenie miejsc publicznych. Ze względu na konieczność doprowadzania gazu nie przyjęły się jako oświetlenie domów mieszkalnych.

Pierwszą lampę gazową zastosował (do oświetlenia mieszkania) Szkot William Murdoch1792 r. Była to rurka metalowa, u wylotu której spalał się gaz. Miejskie oświetlenie gazowe rozbłysło po raz pierwszy w 1809 r. w Londynie, a następnie w Paryżu (1819).

Kościół Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny – kościół znajdujący się na Nowym Mieście w Warszawie przy ul. Przyrynek 2.Ameryka Południowa – kontynent leżący na półkuli zachodniej oraz w większej części na półkuli południowej, a w mniejszej – na półkuli północnej. Niekiedy uważana jest również za subkontynent Ameryki.

Na dzisiejszych ziemiach polskich pierwsza lampa gazowa została użyta pokazowo w Krakowie1830 r. następnie zaś we wrocławskiej restauracji "Złota Gęś" w 1843 r. W Warszawie i Krakowie nowoczesne oświetlenie gazowe zainstalowano na stałe w 1856 roku, gdy koncesję otrzymało Niemieckie Kontynentalne Towarzystwo z Dessau, a w Toruniu w 1859 roku. W 1882 w Warszawie na 400 000 mieszkańców było ok. 2000 latarni gazowych, mniej niż w 250-tysięcznym Wrocławiu gdzie znajdowało się 3832 latarnie. W tym czasie w Berlinie było ich wówczas 12 771, a w Paryżu 43 089 sztuk.

Śródmieście – dzielnica Warszawy o granicach ustalonych w 1960 roku (przed wojną obejmowała także wschodnie rejony MSI dzisiejszej Woli i Ochoty: zachodnia część Muranowa - rejon MSI Nowolipki, zachodnia część Śródmieścia Północnego - w tym część Mirowa, część Śródmieścia Południowego - dzisiejszy fragment rejonu MSI Filtry). Obejmuje najstarszą część miasta (Stare Miasto i Nowe Miasto), a także zabudowę powstałą po II wojnie światowej w miejscu zniszczonych dzielnic.Bielany – dzielnica Warszawy położona w lewobrzeżnej części miasta. Jest jedną z 18 dzielnic – jednostek pomocniczych m.st. Warszawy.

W Polsce oświetlenie gazowe było stosowane masowo w kilkudziesięciu miejscowościach.

Z czasem oświetlenie gazowe zostało zastąpione przez oświetlenie elektryczne.

Obecnie bywa stosowane w postaci lamp turystycznych na gaz płynny (propan, butan, metan).

Spotyka się także lampy zabytkowe, jako atrakcja zabytkowych hoteli, pałaców, czy też pozostawione ze względów historycznych w wybranych miejscach jako oświetlenie miejskie.

Most Tumski (potocznie nazywany także Mostem Zakochanych lub Mostem Katedralnym) – dwuprzęsłowy stalowy, nitowany most we Wrocławiu zbudowany w roku 1889 nad północną odnogą Odry pomiędzy Ostrowem Tumskim a Wyspą Piasek, na miejscu wcześniejszego mostu drewnianego. Do roku 1945 nosił nazwę Dombrücke.Elbląg (łac. Elbinga, Elbingus, niem. Elbing, prus. Elbings, rus. Эльблонг) – miasto na prawach powiatu w województwie warmińsko-mazurskim, siedziba władz powiatu elbląskiego i gminy wiejskiej Elbląg, ale miasto nie wchodzi w ich skład, stanowiąc odrębną jednostkę samorządu terytorialnego. Od 1992 stolica diecezji elbląskiej. Najstarsze miasto w województwie, jedno z najstarszych w Polsce (rok założenia 1237, prawa miejskie 1246). Miasto posiadało prawo do czynnego uczestnictwie w akcie wyboru króla. Także najniżej położone miasto w Polsce. Leży u ujścia rzeki Elbląg do Zalewu Wiślanego. Według danych z 30 czerwca 2012 r. ma 123 977 mieszkańców.

Lampy gazowe nadają bardzo specyficzny charakter miejscu które oświetlają, z uwagi na charakterystyczny półmrok i ciekawy kolor światła.

Czynne latarnie gazowe[ | edytuj kod]

W Polsce zabytkowe oświetlenie gazowe (czynne) spotkać można:

  • Warszawa (obecnie czynnych około 240 latarni gazowych):
  • Śródmieście: wzdłuż ulicy Agrykola (oświetlona w całości instalacją gazową) – 35 sztuk
  • Śródmieście: przy skrzyżowaniu alei Szucha 9 i ul. Emila Zoli (3 sprawne lampy)
  • Bielany: 64 sztuki – rejon placu Konfederacji, ul. Płatnicza, Granowska, Szaflarska, Cegłowska
  • Śródmieście: Powiśle, ul. Jezierskiego – 8 sztuk, latarnie typu Grezin
  • Śródmieście: Nowe Miasto – przy figurze NMP, kościół Nawiedzenia NMP w Warszawie – 2 sztuki
  • Mokotów: Sadyba – ul. Orężna – 31 sztuk, Kąkolewska – 13 sztuk, Godebskiego – 11 sztuk, Jodłowa – 13 sztuk, Skwer Starszych Panów – 12 sztuk
  • Wilanów – ulica Kostki-Potockiego – 11 sztuk typ TML
  • Śródmieście: ul. Srebrna 12, przed Muzeum Woli – 2 sztuki
  • Wola: ul. Kasprzaka dawny teren Gazowni Warszawskiej, przed siedzibą firmy Budgaz – 15 sztuk, przed Muzeum Gazownictwa – 6 sztuk, ul. Nakielska na terenie firmy Gazownia Serwis – 10 sztuk na dwóch kandelabrach 5-ramiennych
  • Kraków:
  • oświetlenie gazowe znajduje się pod Sukiennicami
  • lampa przy budynku gazowni, ul. Gazowa 16
  • Wrocław:
  • oświetlenie przy Moście Tumskim
  • 103 lampy na terenie Ostrowa Tumskiego
  • Poznań:
  • ul. Paderewskiego (ul. Nowa)
  • ul. Grobla / Skwer Łukasiewicza (latarnia odtworzona w 2003 z wykorzystaniem oryginalnego słupa, pod nią pomnik latarnika)
  • Olsztyn: fosa koło zamku (2 latarnie)
  • Elbląg: budynek Sądu Okręgowego przy Placu Konstytucji
  • Książ Wielkopolski: przy Rynku
  • Gorzów Wielkopolski
  • Nowe Miasto nad Wartą (2 latarnie)
  • Łódź ul Targowa 18, niedaleko Tuwima dwie latarnie przy bramie starej gazowni
  • Paczków Muzeum Gazownictwa w Paczkowie latarnie gazowe oświetlające teren muzeum ( 9 sztuk)
  • Puck ( naprzeciwko urzędu miasta) ulica 1 Maja
  • Zobacz też[ | edytuj kod]

  • oświetlenie sztuczne
  • latarnia uliczna
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Krakowska Gazownia Miejska : 1856-1950 : wystawa, 3 grudnia 2001 - 31 marca 2002. Kraków: Muzeum Inżynierii Miejskiej : Zakład Gazowniczy, 2001. ISBN 83-915665-0-1. (pol.)
    2. Historia polskiego gazownictwa (pol.). Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo SA. [dostęp 2009-06-09].
    3. Jarosław Zieliński: Latarnie Warszawskie. Historia i technika. Warszawa: Wydawnictwo Jeden Świat, 2007. ISBN 83-09-01819-3.
    4. Najstarsze latarnie znów świecą na Nowym Mieście, Tomasz Urzykowski, Gazeta Stołeczna, 2007-11-15
    Książ Wielkopolski (niem. Xions) – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie śremskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Książ Wielkopolski. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. poznańskiego.Spalanie – reakcja chemiczna przebiegająca między materiałem palnym lub paliwem a utleniaczem, z wydzieleniem ciepła i światła. Paliwa i utleniacze mogą występować w trzech stanach skupienia: gazowym, ciekłym i stałym. Powszechnie dostępnym utleniaczem gazowym jest tlen zawarty w powietrzu. Utleniacze ciekłe i stałe są stosowane w silnikach rakietowych.




    Warto wiedzieć że... beta

    Hotel – obiekt wchodzący w skład infrastruktury turystycznej, w którym świadczone są odpłatnie usługi noclegowe (przede wszystkim krótkookresowe).
    Żarówka, lampa żarowa – elektryczne źródło światła, w którym ciałem świecącym jest włókno wykonane z trudno topliwego materiału (pierwotnie grafit, obecnie wolfram). Drut wolframowy jest umieszczony w szklanej bańce wypełnionej mieszaniną gazów szlachetnych (np. argon z 10-procentową domieszką azotu). Włókno osiąga temperaturę ok. 2500–3000 K na skutek przepływu prądu elektrycznego. Wynalazek powstał w połowie XIX w.
    Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.
    Muzeum Inżynierii Miejskiej w Krakowie – założone w 1998 r. muzeum mieszczące się przy ul. św. Wawrzyńca 15 w Krakowie w budynku dawnej zajezdni pierwszego wąskotorowego tramwaju elektrycznego. Gromadzi eksponaty związane z rozwojem komunikacji miejskiej, elektrowni, gazownictwa, gospodarki komunalnej oraz zabytki historii techniki.
    Żarnik (włókno żarowe) – cienki drut z wolframu (metal o wysokiej temperaturze topnienia) znajdujący się w bańce żarówki. W wyniku przepływu przezeń prądu elektrycznego, żarnik rozgrzewa się, co powoduje emisję światła (żarzy się – stąd jego nazwa). Żarnik jest połączony ze stopką żarówki i gwintem za pośrednictwem grubych drutów stanowiących podparcie i dostarczających prąd do żarnika, w miarę potrzeby bywa też dodatkowo podparty cienkimi drucikami. Z uwagi na niską sprawność energetyczną (wysokie straty związane z wydzielaniem ciepła), żarnik wykonany w postaci podwójnej spirali ma lepszą sprawność niż prosty, stąd z wyjątkiem żarówek o niewielkiej mocy, zwinięty kształt spirali lub podwójnej spirali.
    William Murdoch lub William Murdock (ur. 21 sierpnia 1754 w Old Cumnock, Ayrshire, zm. 15 listopada 1839 w Sycamore Hill, Birmingham) – szkocki inżynier i wynalazca, znany przede wszystkim z zastosowań gazu węglowego do oświetlenia mieszkań oraz z udoskonaleń maszyny parowej Jamesa Watta, jeden z współtwórców rewolucji przemysłowej (zob. Soho House i Lunar Society).
    Sadyba – część warszawskiego Mokotowa, leżąca w dolinie Wisły (Dolny Mokotów). Część Sadyby posiada status osiedla.

    Reklama