Kwestia homerycka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Kwestia homerycka lub homerowa – spór dotyczący autorstwa i okoliczności powstania Iliady i Odysei. Choć autorstwo dzieł tradycyjnie przypisywanych Homerowi budziło wątpliwości już w starożytności, to nowożytny spór zapoczątkował Friedrich August Wolf opublikowaną w 1795 roku pracą Prolegomena ad Homerum.

Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II (skrót: Towarzystwo Naukowe KUL lub TN KUL) - instytucja naukowo-wydawnicza, odrębna, ale komplementarna w stosunku do KUL, założona w 1934 przez księdza Antoniego Szymańskiego.Kolofon (stgr. κολοφών kolophōn = szczyt, czynność ostatecznie kończąca pracę) – w książkach rękopiśmiennych, a także pierwszych drukowanych była to informacja umieszczana na końcu książki, opisująca okoliczności powstania danego egzemplarza - kto i kiedy wykonał, na czyje polecenie, za czyjego panowania, wyrażająca zadowolenie z zakończonego trudu pisarskiego, często wyrażona wierszem okolicznościowym, pobożnym, poważnym bądź trywialnym itp. Z czasem z kolofonu wyodrębniła się współczesna postać informacji wydawniczo-drukarskich w postaci metryki książki i tym samym kolofon stał się zbędny.

Rozwinięcie[ | edytuj kod]

Homer – rzymska kopia hellenistycznej rzeźby z II wieku p.n.e.

Chociaż w starożytnej Grecji za autora obu dzieł powszechnie uznawano Homera, pojawiły się też głosy „rozdzielaczy” (choridzontes), wedle których utwory te mają różnych autorów. Rozmaite były także opinie starożytnych co do pochodzenia autora i czasu powstania dzieł. Za miejsce narodzin Homera uważano Smyrnę, Chios, Itakę, Kolofon, Pylos, Ateny lub Argos, datowano je zaś pomiędzy 1104 a 694 rokiem przed naszą erą.

Pizystrat – tyran Aten w latach 561-527 p.n.e. Dynastia Pizystratydów (on oraz jego synowie, Hipparchos i Hippiasz) panowała w Atenach do 510 p.n.e.Homer (st.gr. Ὅμηρος, Hómēros, nw.gr. Όμηρος) (VIII wiek p.n.e.) – grecki pieśniarz wędrowny (aojda), epik, śpiewak i recytator (rapsod). Uważa się go za ojca poezji epickiej. Najstarszy znany z imienia europejski poeta, który zapewne przejął dziedzictwo długiej i bogatej tradycji ustnej poezji heroicznej. Do jego dzieł zalicza się eposy: Iliadę i Odyseję. Grecka tradycja widziała w nim również autora poematów heroikomicznych Batrachomyomachia i Margites oraz Hymnów homeryckich. Żaden poeta grecki nie przewyższył sławą Homera. Na wyspach Ios i Chios wzniesiono poświęcone mu świątynie, a w Olimpii i Delfach postawiono jego posągi. Pizystrat wprowadził recytacje homeryckich poematów na Panatenaje.

Nowożytna kwestia homerycka jako zjawisko kulturalne została wywołana przez Friedricha Augusta Wolfa, który w 1795 roku ogłosił pracę Prolegomena ad Homerum sive de operum Homericorum prisca et genuina forma variisque mutationibus et probabili ratione emendandi (pol. Wstęp do Homera, czyli o dawnym i pierwotnym kształcie poematów Homerowych. różnych ich przemianom i prawdopodobnej metodzie ich „oczyszczenia”). O ile wnioski pracy nie były oryginalne, to postawione w niej pytania rozbudziły dociekania europejskich filologów klasycznych. W wydanym w 1769 roku „Eseju na temat pierwotnego geniuszu Homera” (ang. An Esay on the Original Genius of Homer) Robert Wood wysunął tezę, jakoby Homer miał być niepiśmiennym twórcą pieśni przeznaczonych do przekazywania ustnego – pismo za czasów Homera miało być nieznane, co sugeruje jego nieobecność w poematach. Wolf wokół założenia tego postawił kolejne hipotezy. Jeśli bowiem homeryckie poematy przekazywano drogą ustną (przez aojdów), to mogły one podlegać ewolucji podczas kolejnych wykonań, jak również zmianom podczas późniejszego ich spisania. Jeżeli więc każdy z kolejnych autorów dodawał do poematów twórczy element, to czy Iliada i Odyseja nie są wspólnym dziełem całych pokoleń greckich poetów? Założenie o istnieniu wielu autorów poematów stanowiło podstawę dalszych rozważań „pluralistów” (inaczej „analityków”).

Izmir (dawniej Smyrna, tur. İzmir, gr. Σμύρνη) – miasto portowe w zachodniej Turcji nad Zatoką Izmirską, stolica prowincji (ilu) Izmir. Trzecie miasto pod względem wielkości w Turcji - 2,3 mln mieszkańców, zespół miejski 2,7 mln. Ważny ośrodek handlowy i przemysłowy Turcji: huta żelaza, rafineria ropy naftowej, zakłady tytoniowe, włókiennicze i cementowe. Drugi port handlowy po Stambule. W Izmirze odbywają się największe na Bliskim Wschodzie Międzynarodowe Targi Izmirskie. Siedziba dowództwa południowo-wschodnich kontyngentów NATO.Robert Browning (ur. 7 maja 1812 w Camberwell (dzielnica Londynu), zm. 12 grudnia 1889 w Wenecji) – angielski poeta i dramatopisarz.

Tezy Wolfa rozpatrywano wielokierunkowo. Johann Gottfried Jakob Hermann zauważył, że zarówno w Iliadzie, jak i Odysei nie wszystkie części mają istotne znaczenie dla konstrukcji utworów. Na tej podstawie wywnioskował (prace z 1831 i 1832 roku), że Homer był autorem jedynie najważniejszych części poematów, które następnie rozbudowywali jego następcy. Nadano temu nazwę „teorii rdzenia” (Kerntheorie), która była bardzo popularna do końca XIX wieku. Jej zwolennicy usiłowali wydzielić oryginalny tekst Homera z późniejszych naleciałości.

Argos (gr. Άργος Argos) – miasto w Grecji, na Peloponezie, w Argolidzie, nieopodal Nauplionu, w administracji zdecentralizowanej Peloponez, Grecja Zachodnia i Wyspy Jońskie, w regionie Peloponez, w jednostce regionalnej Argolida. Siedziba gminy Argos-Mykeny. W 2011 roku liczyło 22 209 mieszkańców.Itaka (gr. Ιθάκη Ithaki) – wyspa na Morzu Jońskim, która znajduje się na zachód od wybrzeży Peloponezu (Grecja), wchodzi w skład archipelagu Wysp Jońskich.

Autorem innej teorii był Karl Lachmann. W pracy z 1847 roku sugerował, że Iliada powstała wskutek połączenia za czasów Pizystrata osiemnastu pieśni różnych autorów. Sformułowana przez niego „teoria pieśni” negowała autorstwo Homera, choć będący jej zwolennikiem Gregor Wilhelm Nitzsch przypisał mu twórcze połączenie owych pierwotnych dzieł. Zwolennicy teorii pieśni starali się wyodrębnić w Iliadzie i Odysei pierwotne utwory.

Chios (gr. Χίος, łac. Chius) - wyspa w Grecji na Morzu Egejskim, położona w Azji (na azjatyckim szelfie kontynentalnym) u wybrzeży Turcji. Ważny ośrodek turystyczny.Jerzy Wiktor Feliks Łanowski, pseud. literacki Georgius Arvalis (ur. 5 czerwca 1919 we Lwowie, zm. 24 stycznia 2000 we Wrocławiu) - filolog klasyczny, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego. Autor licznych prac naukowych z dziedziny literatury greckiej, tłumacz m.in. Eurypidesa i Menandra. Odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1993).

Trzecią pluralistyczną teorią powstałą pod wpływem dwóch poprzednich, była „teoria kompilacji”. Zakładała ona, że przed Homerem istniała bogata tradycja poezji ustnej, którą zebrał on i wykorzystał – łącząc wszystko spójną fabułą – do napisania swych poematów. Stały się one inspiracją dla późniejszych poetów, którzy dzieła swe wkomponowali w pierwotny utwór. Głównym przedstawicielem tego poglądu był Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff.

Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff (ur. 22 grudnia 1848 roku w Markowicach, zm. 25 września 1931 w Berlinie) – niemiecki filolog klasyczny. Był jednym z najwybitniejszych badaczy antyku, profesorem uniwersytetów w Gryfii, Getyndze i Berlinie.Język polski (polszczyzna) – język naturalny należący do grupy zachodniosłowiańskich (do których należą również czeski, słowacki, kaszubski, dolnołużycki, górnołużycki i wymarły połabski), stanowiących część rodziny indoeuropejskiej.

Reakcją na pojawienie się teorii pluralistycznych były prace filologów klasycznych próbujących udowodnić jedność autorstwa obu utworów. Teoria unitarna zyskała popularność na przełomie XIX i XX wieku.

Osobnym tematem rozważań jest teza, wedle której Iliada i Odyseja mają osobnych autorów. Badacze zgadzają się co do tego, że powstanie poematów dzieli około pół wieku. Ważnym argumentem przemawiającym za teorią dualistyczną są różnice w obu utworach w zakresie prezentowanych wartości moralnych i obrazie życia pozagrobowego. Głównym argumentem unitarystów jest natomiast fakt, iż tradycja zapamiętała jednego autora dla obu dzieł.

Wydawnictwo Naukowe PWN SA – wydawnictwo z siedzibą w Warszawie, założone w 1951, w obecnej formie prawnej działające od 1997. Wydawnictwo Naukowe PWN SA stanowi jednostkę dominującą Grupy kapitałowej PWN, w skład której wchodzi kilkanaście przedsiębiorstw, głównie wydawnictw.Pylos (gr. Πυλος, lin. B pu-ro, wł. hist. Navarino) - zatoka i miasto portowe na zachodnim wybrzeżu Peloponezu, w okręgu Mesenia w południowej Grecji, również starożytne miasto z okresu mykeńskiego, położone w pobliżu współczesnego Pylos.

Akademickie spory nad kwestią homerycką doprowadziły do rozwoju metodologii badań literatury.

Kwestię homerycką i Friedricha Augusta Wolfa wspomina w wierszu Development z tomu Asolando dziewiętnastowieczny angielski poeta Robert Browning.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Łanowski 1999 ↓, s. 9.
  2. Podbielski 2005 ↓, s. 67–70.
  3. Podbielski 2005 ↓, s. 70–73.
  4. Podbielski 2005 ↓, s. 75.
  5. Podbielski 2005 ↓, s. 73.
  6. Podbielski 2005 ↓, s. 72.
  7. Podbielski 2005 ↓, s. 77–78.
  8. Bravo i Wipszycka 1988 ↓, s. 123–124.
  9. Podbielski 2005 ↓, s. 71.
  10. Robert Browning: Development (ang.). telelib.com. [dostęp 2016-10-07].

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Henryk Podbielski: Homer. W: Literatura Grecji starożytnej: Epika – liryka – dramat. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 2005. ISBN 83-7306-172-X. (pol.)
  • Jerzy Łanowski: Wstęp. W: Homer: Iliada. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1999. ISBN 83-7255-009-3. (pol.)
  • Benedetto Bravo, Ewa Wipszycka: Historia starożytnych Greków. T. I. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1988. ISBN 83-01-06653-9. (pol.)
  • Odyseja (gr. Ὀδύσσεια Odysseia) – epos grecki, przypisywany Homerowi, oparty na antycznej ustnej tradycji epickiej, a w formie pisanej istniejący przypuszczalnie od VIII wieku p.n.e.Iliada (gr. Ἰλιάς Iliás) – obok Odysei drugi z eposów, których autorstwo tradycja przypisuje Homerowi. Oba utwory datuje się na VIII lub VII wiek p.n.e. – stanowią więc one najstarsze zabytki literatury greckiej i europejskiej w ogóle. Oba poematy są eposami heroicznymi. Powstały prawdopodobnie w Jonii na wybrzeżu Azji Mniejszej – świadczy o tym przede wszystkim ich język, który można scharakteryzować jako archaiczny dialekt joński z elementami dialektu eolskiego. Metrum stanowi heksametr daktyliczny. Tematem utworu jest gniew Achillesa i związane z nim epizody wojny trojańskiej. Tytuł utworu pochodzi od wyrażenia he Ilias poiesis – pieśń o Ilionie (Troi).




    Warto wiedzieć że... beta

    Benedetto Bravo (ur. w 1931 r.) – filolog klasyczny i historyk starożytności, profesor zwyczajny na Uniwersytecie Warszawskim.
    Ateny (nowogr. Αθήνα = Athina, st.gr. Ἀθῆναι = Athenai, łac. Athenae) – stolica i największe miasto Grecji. Jeden z najważniejszych ośrodków turystycznych Europy z zabytkami kultury antycznej.
    Starożytna Grecja – cywilizacja, która w starożytności rozwijała się w południowej części Półwyspu Bałkańskiego, na wyspach okolicznych mórz (Egejskiego, Jońskiego), wybrzeżach Azji Mniejszej, a później także w innych rejonach Morza Śródziemnego. Starożytna Grecja uważana jest za kolebkę cywilizacji zachodniej. Grecka kultura, sztuka, mitologia, filozofia, nauka zostały za pośrednictwem Rzymian przekazane Europie i wywierały na jej mieszkańców ogromny wpływ w różnych okresach dziejów.
    Aojda (stgr. ἀοιδός aoidos – od "oda" -pieśń) – w starożytnej Grecji, w czasach przedhomerowych i homerowych, nadworny lub wędrowny śpiewak, który w tworzonych przez siebie pieśniach epickich opiewał czyny bogów, herosów i bohaterów. Swoje pieśni najczęściej wykonywał przy akompaniamencie kitary lub formingi.
    Fryderyk August Wolf (ur. 15 lutego 1759, zm. 8 sierpnia 1824) – niemiecki filolog, podniósł kwestię autorstwa Iliady i Odysei.

    Reklama