Kultura oksywska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kultury archeologiczne okresu przedrzymskiego epoki żelaza (600 lat p.n.e. – I w. p.n.e.)

     grupy nordyckie

Kultura zarubiniecka – kultura archeologiczna środkowego i późnego okresu lateńskiego i okresu wpływów rzymskich. Jej nazwa pochodzi od miejscowości Zarubińcy na Ukrainie, gdzie przebadano stanowisko archeologiczne tej kultury.Kultura przeworska – kultura archeologiczna epoki żelaza rozwijająca się między III w. p.n.e. a V w. n.e. na terenach obecnej Polski oraz Zakarpacia. Dawniej zwana kulturą wenedzką lub grupą przeworską kultury grobów jamowych. Kultura przeworska zastąpiła na znacznej części swojego terytorium wcześniejszą kulturę pomorską.

     kultura jastorfska

     grupa Harpstedt-Nienburg

     plemiona celtyckie

     kultura przeworska

     grupa gubińska

     kultura oksywska

     kultura wschodniobałtycka strefy leśnej

Kultura kurhanów zachodniobałtyjskich – archeologiczna kultura kurhanowa epoki brązu i wczesnej epoki żelaza, rozwijająca się od okresu halsztackiego Do późnego okresu lateńskiego (ok. VI–I w. p.n.e.) na terenach północnego Mazowsza, Warmii, Mazur i Sambii.<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>

     kultura kurhanów zachodniobałtyjskich

     kultura zarubiniecka

     grupy estońskie

     grupy trackie

     kultura Poieneşti-Lukaševka

Kultura oksywska – kultura archeologiczna epoki żelaza, której wyróżniki zostały wydatowane na II w.p.n.e. do I w.n.e.

Kazimierz Godłowski (ur. 9 grudnia 1934 w Krakowie, zm. 9 lipca 1995 tamże) – polski archeolog i prehistoryk, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego.Pomorze Gdańskie, Pomorze Nadwiślańskie, Pomorze Wschodnie, Pomerelia (kasz. Pòrénkòwô Pòmòrskô, niem. Pommerellen) – historyczna dzielnica Polski nad dolną Wisłą nad Morzem Bałtyckim w przybliżeniu obejmująca swym obszarem szeroki pas na zachód od dolnej Wisły, tj. wschodnią część województwa pomorskiego oraz północno-zachodnią część województwa kujawsko-pomorskiego. Historycznie Pomorze Gdańskie obejmowało także od zachodu Ziemię Sławieńską, która sąsiadowała z Pomorzem Zachodnim, zaś od Wschodu Pomorze Gdańskie sąsiadowało z Pomezanią i Prusami.

Kryteria wydzielenia[ | edytuj kod]

Kultura oksywska została wyróżniona na podstawie występujących w jej obrębie charakterystycznych przedmiotów metalowych oraz form ceramiki. Jej nazwa pochodzi od Oksywia – dzielnicy miasta powiatowego Gdyni (woj. pomorskie), gdzie odkryto jedno z pierwszych stanowisk (cmentarzysko) tej kultury. Wyniki badań nad tym stanowiskiem nigdy nie zostały opublikowane, a materiał zabytkowy przepadł.

Archeologiczna kultura jastorfska (nazwa pochodzi od stanowiska w miejscowości Jastorf w Dolnej Saksonii), jest kulturą wczesnej epoki żelaza z okresu przedrzymskiego (od okresu Hallstatt D - do przełomu er). Omawiana jednostka kulturowa została wydzielona ze względu na zanik poprzednich stanowisk związanych z kulturą nordyjską i pojawienie się nowych form, z których najbardziej charakterystyczną są duże stanowiska sepulkralne (cmentarzyska) rozdzielnopłciowe.Ziemia Chełmińska (łac. Terra Culmensis, niem. Kulmerland) – jednostka terytorialna dawnej Polski, która początkowo obejmowała obszar leżący w łuku Wisły pomiędzy jej prawym (wschodnim) brzegiem a Drwęcą na południu i Osą aż do jej ujścia do Wisły na północy. Na wschodzie granicą ziemi chełmińskiej była rzeka Lutryna. Od 2 poł. XIII wieku do ziemi chełmińskiej zaczęto zaliczać ziemię lubawską oraz obszar na prawym brzegu rzeki Osy wokół miasteczka Łasin. W 1317 roku przyłączono do niej ziemię michałowską (faktycznie część ziemi dobrzyńskiej). Dwa główne i najstarsze (prawa miejskie 1233 r.) miasta ziemi chełmińskiej to położone nad Wisłą Chełmno, od którego pochodzi nazwa regionu, i Toruń.

Chronologia, geneza i zanik[ | edytuj kod]

Proces powstania kultury oksywskiej nie został w pełni wyjaśniony. Stworzono dwie zasadnicze teorie odnośnie do powstania tej kultury, pierwsza, sporządzona przez J. Kostrzewskiego (1951) zakłada jej ewolucję z kultury pomorskiej. Autor ten argumentuje to podobieństwem pewnych form ceramiki i zabytków metalowych, rzadko pojawiającej się ceramiki w wyposażeniu grobowym oraz zajmowanie przez obie kultury zbliżonego terenu. Jednak późniejsi badacze (R. Wołągiewicz, H. Machajewski, A. Strobin, E. Bokiniec) zanegowali tę tezę, zauważając, iż podobne cechy kultury materialnej widoczne były także w kulturze jastorfskiej oraz kręgu północnoeuropejskim, co dotyczy także słabo poświadczonego zwyczaju umieszczania ceramiki wśród darów grobowych (wyjątkiem jest tu północna Dania, lecz region ten – Vendsyssel – wyraźnie odcina się w tym okresie od reszty kręgu północnoeuropejskiego i k. jastorfskiej, a znajduje analogie w kulturze przeworskiej). Argument zbliżonego terytorium został obalony przez R. Wołągiewicza, który zauważył, iż o ile stanowiska k. pomorskiej są mniej więcej równomiernie rozłożone na terenie Pomorza, o tyle k. oksywska skupiona jest w wąskim pasie doliny Wisły i pobrzeżu Słowińskim, aż do pobrzeża Drawskiego. Dodatkowo otwartą pozostaje kwestia zaniku kultury pomorskiej, a większość badaczy skłania się ku tezie, iż mogła ona funkcjonować jeszcze w młodszym okresie przedrzymskim, w takim wypadku k. oksywska i pomorska współwystępowałyby przez pewien okres na terenie Pomorza. Wobec tej argumentacji większość badaczy odrzuca teorię J. Kostrzewskiego. Dla rozważań nad genezą tej kultury ważne jest stwierdzenie faktu zróżnicowania materiałów tej kultury, gdzie w zachodniej części widać wyraźne wpływy jastorfskie, a wschodniej celtyckie, co nie może dziwić w związku z coraz mocniej poświadczonym osadnictwem celtyckim na Kujawach, dodatkowo zaś kultura ta bardzo dobrze wpisuje się w typowy schemat materialny kultur osiadłych wokół Morza Bałtyckiego. Wobec tego wszystkiego należy rozważyć genezę analogiczną do genezy kultury wielbarskiej – pojawienie się na tych terenach nowej grupy ludności ze Skandynawii. Kultura oksywska zanika wraz z końcem fazy A3 młodszego okresu przedrzymskiego, choć w niektórych pochówkach okresu rzymskiego przeżywają się jeszcze pewne jej cechy. W jej miejsce pojawia się kultura wielbarska, identyfikowana z plemieniem Gotów. Wydzielona została na podstawie znaczących różnic w obrządku pogrzebowym i kulturze materialnej.

Piotr Franciszek Kaczanowski- (ur. 1943) - prof. dr hab., polski archeolog; były dziekan Wydziału Historycznego UJ, jest członkiem Komisji Edukacji RGSW, Komisji Ekonomicznej RGSW oraz Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego.Kultura pomorska (kultura wschodniopomorska, kultura wejherowsko-krotoszyńska, kultura grobów skrzynkowych, kultura urn twarzowych) – kultura archeologiczna epoki żelaza z okresu VII – III w p.n.e. zajmująca teren niemal całej Polski.


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>
Epoka żelaza – w prehistorii okres dziejów ludzkości następujący po epoce brązu, w której żelazo stało się głównym surowcem w wytwarzaniu narzędzi. Ramy czasowe epoki żelaza są różne i uzależnione od stref geograficznych, zróżnicowania kulturowego i rozwoju społeczno-gospodarczego.
Wybrzeże Słowińskie (kaszb. Słowińsczé Ùbrzeżé) (313.41) - mezoregion fizycznogeograficzny, najbardziej wysunięta na północ, nadmorska część Pobrzeża Koszalińskiego, zajmująca powierzchnię 1123 km². Najwyższe wzniesienie Rowokół 114,8 m n.p.m.. Rozciągnięta od Sarbinowa na zachodzie po Karwię na wschodzie . Krajobraz to głównie nadmorskie wydmy, bagna i jeziora (np. Łebsko). Region słabo zaludniony, większe miasta - Łeba, Ustka, Darłowo. Na terenie wybrzeża Słowińskiego leży Słowiński Park Narodowy.
Oksywie (kaszb. Òksëwié, niem. Oxhöft) – nadmorska dzielnica Gdyni granicząca z następującymi dzielnicami tegoż miasta: Babie Doły (od północy), Obłuże (od zachodu) oraz Śródmieście (od południa), a także z Morzem Bałtyckim od wschodu.

Reklama