Krytyka artystyczna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Krytyka artystyczna, krytyka sztuki – działalność intelektualna polegająca na dyskusji, ocenianiu i interpretacji dzieł sztuki (dawn. dzieł sztuk plastycznych). Teksty krytyczne mogą mieć charakter publicystyczny, informacyjny, naukowy lub literacki. Najczęściej dotyczą twórczości osób współczesnych osobie piszącej – krytyczce lub krytykowi sztuki.

Sir Edward Herbert Read (ur. 1893 w Kirkbymoorside – zm. 1968) – angielski teoretyk sztuki, poeta, eseista, krytyk literacki i anarchista. Był jednym z pierwszych pisarzy angielskich, którzy zwrócili uwagę na egzystencjalizm. Duży wpływ wywarły na niego proto-egzystencjalne koncepcje i anarchizm indywidualistyczny Maxa Stirnera. Przez większą część życia zajmował się problematyką edukacji, zwłaszcza w dziedzinie edukacji artystycznej. Przedmiotem jego zainteresowań było też funkcjonowanie dzieł sztuki w społeczeństwie oraz psychologia twórczości. Zajmował się tymi zagadnieniami m.in. w książkach:Susan Sontag (ur. 16 stycznia 1933 w Nowym Jorku, zm. 28 grudnia 2004 w Nowym Jorku) – amerykańska pisarka, eseistka, krytyczka społeczna i aktywistka praw człowieka. Jej książki przetłumaczono na ponad 30 języków.

Historia[ | edytuj kod]

Pierre-Marie Alix, portret Denisa Diderot

W swym słynnym eseju pt. Przeciw interpretacji z 1966 r. Susan Sontag miała zauważyć, że „nawyk interpretacji dzieł sztuki sięga klasycznej Grecji, choć ten rodzaj komentarza, wynikający z ówczesnej potrzeby objaśniania mitów, był z czasem systematycznie przytłaczany filozoficznym „rozjaśnianiem” tejże kwestii”.

Maria Dulębianka (ur. 21 października 1861 w Krakowie, zm. 7 marca 1919 we Lwowie) – polska działaczka społeczna, feministka, malarka, pisarka, publicystka.Museum of Modern Art (MoMA) – muzeum sztuki nowoczesnej mieszczące się na Manhattanie w Nowym Jorku (na 53rd Street, pomiędzy Fifth Avenue a Sixth Avenue). Ekspozycje prac ze zbiorów Muzeum oraz wystawy czasowe (indywidualne i tematyczne) prezentujące malarstwo, rysunek, grafikę, rzeźbę, fotografię, film, video, instalacje, nowe media.

Krytyka artystyczna, jako wyspecjalizowana i odrębna od filozofii praktyka komentowania sztuki, zrodziła się w XVIII w. we Francji. Na jej wyodrębnienie z piśmiennictwa o sztuce wpływ miały dwa kluczowe czynniki: powstawanie w XVII i XVIII w. nowych instytucji sztuki – akademii sztuk pięknych oraz zmiana roli i sposobu rozumienia wystawy, która z pokazu służącego celom religijnym czy politycznym stała się prezentacją dzieł służących przeżyciom estetycznym i refleksji intelektualnej. Poszukując odrębności i specyficznego dla krytyki sztuki języka wzorowano się na ówczesnej krytyce teatralnej.

László Moholy-Nagy, pierw. László Weisz (ur. 20 lipca 1895 w Bácsborsód, zm. 24 listopada 1946 w Chicago) – węgierski malarz, fotograf, projektant, producent filmowy, teoretyk, profesor Bauhausu.Awangarda (franc. avant garde – "straż przednia") – zespół tendencji i trendów w sztuce XX wieku odrzucający dotychczasowe style, kreujący własny świat, nie naśladujący rzeczywistości, szukający odrębnego języka wyrazu.

Miejscem dyskutowania i ustalania hierarchii artystycznych oraz decydowania o wartości dzieł sztuki w XVIII i XIX w. był cyklicznie odbywający się w Paryżu Salon, stanowiący centrum ówczesnego świata sztuki. Denis Diderot, autor „utrzymanych w formie esejów, przeplatanych dialogami i dygresjami, sprawozdań z salonowych wystaw” uznawany jest za prekursorskiego krytyka sztuki.

Étienne Carjat (ur. 28 marca 1828 w Fareins, zm. 19 marca 1906 w Paryżu) - francuski fotograf, karykaturzysta, dziennikarz i poeta.Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk – instytucja państwowa utworzona w 1946 (pierwotnie, od 19.01.1945, pod nazwą Centralne Biuro KPPiW), która zajmowała się kontrolą i weryfikacją publikacji prasowych, radiowych i telewizyjnych, wydawnictw książkowych, filmów, spektakli teatralnych, widowisk, wystaw itp. Jego centrala mieściła się w Warszawie, przy ulicy Mysiej.

Znaczenie krytyków wzrosło wraz z upowszechnieniem się tej formuły prezentacji twórczości artystycznej i organizacją salonów w innych miejscach. Decentralizacja systemu oznaczania wartości sztuki zaowocowała m.in. powstawaniem galerii komercyjnych w drugiej połowie XIX w., a krytyka stanowiła kluczowe ogniwo w mechanizmie kształtowania jego wewnętrznych hierarchii.

Marie-Henri Beyle (ur. 23 stycznia 1783 w Grenoble - zm. 23 marca 1842 w Paryżu), bardziej znany jako Stendhal – francuski pisarz romantyk, prekursor realizmu w literaturze, wolnomularz. Fragile - kwartalnik wydawany od 2008 r. przez Śródmiejski Ośrodek Kultury w Krakowie, publikowany w wersji drukowanej i elektronicznej. Na łamach czasopisma ukazują się artykuły związane z kulturą współczesną i naukami humanistycznymi, głównie z zakresu literatury, sztuki, muzyki, filmu i antropologii.

Za pierwszych krytyków uważa się osoby niezwiązane z paryską Akademią i w związku z tym tradycyjnie przyjmuje się, że krytyka artystyczna jest praktyką pozaakademicką. Współcześnie, „zwłaszcza w obszarze anglosaskim – jak zauważa Piotr Juszkiewicz, – zaciera się granica między działalnością naukową, zajmującą się twórczością artystów XX w., a działalnością określaną jako krytyka artystyczna; linia podziału biegnie raczej między publicystyką a tekstami odznaczającymi się wyższym poziomem intelektualnym, wiedzą historyczną i teoretyczną”.

Władysław Kaźmierczak (ur. 1951 w Psarach) – polski artysta współczesny, performer, Kurator festiwali performance, autor tekstów o tej sztuce. Obecnie mieszka w Anglii.Design (dizajn) – wieloznaczny termin odnoszący się do przedmiotów użytkowych i dzieł sztuki mogący oznaczać ich wygląd albo projektowanie.

W 1950 r. pod patronatem UNESCO powstało w Paryżu Międzynarodowe Stowarzyszenie Krytyków Sztuki AICA, skupiające obecnie około 4200 krytyczek i krytyków z 62 krajów. W sekcji polskiej, działającej od 2009 r., skupione są obecnie 133 osoby.

Podstrony: 1 [2] [3]




Warto wiedzieć że... beta

Benedykt Jerzy Dorys (właśc. Rotenberg) (ur. 25 maja 1901 w Kaliszu, zm. 19 września 1990 w Warszawie) – polski fotografik, współzałożyciel Związku Polskich Artystów Fotografików - legitymacja nr 10. W 1968 r. otrzymał tytuł Honoraire Excellence FIAP (HonEFIAP).
Maria Stanisława Konopnicka z domu Wasiłowska, ps. Jan Sawa, Marko, Jan Waręż (ur. 23 maja 1842 w Suwałkach, zm. 8 października 1910 we Lwowie) – polska poetka i nowelistka okresu realizmu, krytyk literacki, publicystka i tłumaczka.
Karol Irzykowski (ur. 23 stycznia 1873 w Błażkowej pod Jasłem, zm. 2 listopada 1944 w Żyrardowie) – polski krytyk literacki i filmowy, poeta, prozaik, dramaturg, teoretyk filmu, tłumacz, szachista.
Informel lub art informel (fr. art informel – sztuka bezkształtna) – termin z zakresu historii sztuki, odnoszący się do europejskiego malarstwa lat 50., równoległego wobec amerykańskiego abstrakcyjnego ekspresjonizmu i charakteryzującego się dążeniem do swobodnej ekspresji poprzez stosowanie barwnych plam, linii itp., nie poddanych żadnym rygorom kompozycyjnym, które mogłyby ograniczyć dramatyzm dzieła sztuki. Do wyodrębnionych później odmian informelu należą: taszyzm, malarstwo kaligraficzne, malarstwo materii i action painting.
Twitter – darmowy serwis społecznościowy udostępniający usługę mikroblogowania umożliwiającą użytkownikom wysyłanie oraz odczytywanie tak zwanych tweetów. Tweet to krótka, nieprzekraczająca 140 znaków wiadomość tekstowa wyświetlana na stronie użytkownika oraz dostarczana pozostałym użytkownikom, którzy obserwują dany profil. Serwis umożliwia również tagowanie (znak # przed słowem stanowiącym treść wpisu czyni je tagiem) oraz odpowiadanie użytkownikom (@nazwa_użytkownika: odpowiedź). Użytkownicy mogą dodawać krótkie wiadomości do swojego profilu z poziomu strony głównej serwisu, wysyłając SMS-y lub korzystając z zewnętrznych aplikacji.
UNESCO (ang. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization;pol. Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury; łac. unesco – łączę się w jedno) – organizacja wyspecjalizowana ONZ, której podstawowym celem jest wspieranie współpracy międzynarodowej w dziedzinie kultury, sztuki i nauki, a także wzbudzanie szacunku dla praw człowieka, bez względu na kolor skóry, status społeczny i religię.
Stefania Zahorska (ur. 25 kwietnia 1890 w Krakowie, zm. 6 kwietnia 1961 w Londynie), pseudonim Pandora – literat, historyk i krytyk sztuki.

Reklama