Kryptozoologia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Kryptozoologia (z gr. kryptos – ukryty, zoon – zwierzę i logos – nauka) – kontrowersyjna gałąź zoologii, będąca dziedziną pseudonauki zajmującą się zwierzętami, których istnienie powszechnie jest odrzucane ze względu na brak wiarygodnych, naukowych dowodów. Zwierzęta te występują w podaniach, legendach i relacjach świadków. Pomysł nazwy tego kierunku badań jest zwykle przypisywany zoologowi Bernardowi Heuvelmansowi, który zaproponował ten termin w wydanej w 1955 roku książce On the Track of Unknown Animals (Na tropie nieznanych zwierząt). Sam Heuvelmans twierdził jednak, że oryginalnym twórcą terminu jest Anthonid Cornelis Oudemans, który w 1892 roku użył go w swojej pracy pt. The Great Sea Serpent.

Anthonid Cornelis Oudemans (inna wersja Antoon Cornelis Oudemans, 1858-1943) był holenderskim zoologiem. Po napisaniu dysertacji o płazińcach, w 1885 roku został dyrektorem Królewskich Ogrodów Zoologicznych w Hadze. W 1892 roku opublikował książkę pt. Wielki wąż morski, w której poddał analizie doniesienia o spotkaniach z legendarnym stworzeniem, wężem morskim. Oudemans wyciągnął z nich wniosek, iż zwierzę takie może być nieznanym dotychczas gatunkiem dużej foki, której nadał nawet łacińską nazwę Megophias megophias. Bernard Heuvelmans stwierdził później, że praca ta dała początek kryptozoologii. W 1895 Oudemans przeprowadził się z Hagi do Sneek, gdzie wykładał biologię.Wielka Stopa (ang. Bigfoot, Big Foot lub w języku Indian Sasquatch) – mityczne zwierzę, które według niepotwierdzonych (kilkudziesięciu tysięcy) relacji żyje w Górach Skalistych i w sąsiednich regionach (USA i Kanada). Niektóre relacje wskazują na obecność stworzenia w rejonie Wielkich Jezior i w południowych stanach USA, a nawet na Wschodnim Wybrzeżu USA (m.in. w Pensylwanii). Nazwa pochodzi od ogromnych śladów łap (stóp?), które były najczęstszym znakiem jego obecności.

Heuvelmans argumentował, że kryptozoologia powinna posługiwać się zwykłą metodą naukową w dostarczaniu dowodów na istnienie „kryptozwierząt”, ale równocześnie powinna nie ograniczać się w swoich poszukiwaniach do badań terenowych, lecz także analizować legendy, mity, podania, relacje przypadkowych świadków, ze względu na to, że mogą one zawierać elementy prawdy.

Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Bernard Heuvelmans (ur. 10 października 1916 - zm. 22 sierpnia 2001) - był zoologiem, podróżnikiem, odkrywcą i pisarzem, prawdopodobniej najbardziej znanym jako twórca kryptozoologii.

Zoolodzy twierdzą, że od dawna tak czynią – gromadząc wszelkie dane, które mogą naprowadzić na odkrycie nowego gatunku. Różnica między zoologią a kryptozoologią polega w zasadzie na tym, że ta druga uznaje często pseudodowody na istnienie kryptyd (np.: niewyraźne zdjęcia, ślady na ziemi, resztki sierści innych zwierząt), które przez zoologię są odrzucane jako nie dość przekonujące.

Legenda (łac. legenda – to co powinno być przeczytane) – gatunek literacki będący opowieścią posługującą się elementami niezwykłości oraz cudowności, w szczególności o życiu świętych i męczenników. Często osnuta na wątkach ludowych i apokryficznych; rozpowszechniona w średniowieczu. Pierwotnie przekazywana ustnie, następnie zapisywana. Przykładem jest Legenda o świętym Aleksym czy legendy arturiańskie.Człowiekowate, hominidy (Hominidae) – rodzina ssaków naczelnych obejmująca największe wśród naczelnych gatunki wykazujące dużą inteligencję, skłonność do przyjmowania spionizowanej, dwunożnej postawy oraz zdolność do wytwarzania i używania narzędzi. Gatunkiem typowym rodziny jest Homo sapiens Linnaeus, 1758. Najstarszy znany z zapisów kopalnych hominid Sahelanthropus tchadensis pochodzi z miocenu, 7 mln lat temu.

Specyficznymi kategoriami w obrębie kryptozwierząt (tzw. kryptyd) są domniemane reliktowe hominidy.

  • Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Kryptobotanika
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. William F. Williams: Encyclopedia of Pseudoscience: From Alien Abductions to Zone Therapy. Routledge, 2013, s. 70. ISBN 978-1-135-95522-9. [dostęp 13 maja 2015].
    2. Agnieszka Mazur-Puchała, Agnieszka Stolarz: Co straszy w Ameryce?. strefatajemnic.onet.pl, 15 lutego 2011. [dostęp 2015-05-13].
    3. KryptoZoo – Kryptozoologiczne FAQ. kryptozoologia.pl. [dostęp 2015-05-13].
    4. KryptoZoo – Na tropie nieznanych zwierząt. kryptozoologia.pl. [dostęp 2015-05-13].
    5. Cryptozoology (ang.). bio-medicine.org. [dostęp 2015-05-13].
    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.Pseudonauka – rodzaj nieakceptowanego powszechnie przez środowisko naukowe zbioru twierdzeń, które aspirują do miana nauki, lecz nie spełniają jej podstawowych reguł, a w szczególności nie są oparte na metodzie naukowej i nie są intersubiektywnie weryfikowalne (nie mają oparcia w sprawdzalnych i możliwych do powtórzenia doświadczeniach).




    Warto wiedzieć że... beta

    Yeti – przyjęta powszechnie na Zachodzie nazwa mitycznego przedstawiciela niezidentyfikowanego gatunku (gatunków) zwierzęcia lub człowieka, występującego jakoby w odludnych, wysokogórskich rejonach Himalajów (Indie, Nepal, Tybet, Bhutan) oraz Syberii; obiekt badań kryptozoologii. Tybetańczycy tę rzekomą, tajemniczą, budzącą strach istotę nazywają kanguli, Nepalczycy natomiast Yeti.
    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.
    Metoda naukowa – sposoby intersubiektywnego poznawania i komunikowania wiedzy, oparte o prawa logiki i prawdopodobieństwa, posługujące się dedukcją i systematyczną indukcją w procesie formułowania, uzasadniania, testowania i korygowania teorii i hipotez.
    Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.

    Reklama