Kronika Bychowca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Kronika Bychowca – wersja Kroniki Wielkiego Księstwa Litewskiego i Żmudzkiego spisana w XVI w. przez prawosławnego Rusina. Powstała prawdopodobnie na zamówienie rodziny Gasztołdów i spokrewnionych z nimi Holszańskich i Olelkowiczów-Słuckich. Najstarszą wersją Kronik Wielkiego Księstwa Litewskiego i Żmudzkiego są jednak latopisy Krasińskich i latopis Jewrieinowski.

Kazimierz Chodynicki (ur. 31 marca 1890 w Warszawie, zm. 14 maja 1942 w Warszawie) – polski historyk, profesor Uniwersytetu Wileńskiego i Poznańskiego.Zakon krzyżacki – pełna nazwa: Zakon Szpitala Najświętszej Maryi Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (zakon krzyżacki, zakon niemiecki, łac. Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem, Ordo Theutonicus, OT, niem. Orden der Brüder vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem, Deutscher Orden, DO) – zakon rycerski, jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, które powstały na fali krucjat w XI i XII wieku. Sprowadzony, by zapewnić bezpieczeństwo ewangelizacji Prusów, opanował militarnie obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem formację państwową Prusy Zakonne. Zakon podbił także niektóre ziemie Polski i Litwy.

Kronika Bychowca opisuje wydarzenia w Księstwie od XIII wieku. Przedstawia głównie historię wojen polsko-litewskich, bitew z Tatarami i Krzyżakami. Relacjonuje też zmagania Rusinów o zachowanie tożsamości narodowej i ich działania skierowane przeciwko litewskiej i polskiej dominacji. Jest jedynym dziełem średniowiecznej historiografii, które podaje najdłuższą genealogię litewskich władców Połocka.

Historiografia (z gr. Historia + grapho – pisać) – dział piśmiennictwa obejmujący gatunki historyczne. Historiografia to inaczej określenie całokształtu pracy historyka razem z jej rezultatem, czyli produkcją dziejopisarską.Maciej Stryjkowski Matys Strykowski (łac. Matthias Strycovius pseud. Osostevitius) herbu Leliwa (ur. w 1547 w Strykowie – zm. między 21 X 1586 a 1593) – polski historyk i poeta, dyplomata, kanonik.

Historyk Kazimierz Chodynicki twierdził, że Kronika Bychowca jest kompilacją informacji (podawanych przez Jana Długosza, dzieła Piccolominiego, Macieja Miechowity, latopis nowogrodzki) wzbogaconych, nieraz w sposób dowolny, o własne wiadomości. Duża część tekstu pokrywa się z tekstem Kroniki Stryjkowskiego. Dzieło jest kontrowersyjne i nie uznawane za wiarygodne źródło informacji historycznych, ponieważ zdaniem wielu historyków autor mitologizuje oraz podaje informacje sprzeczne ze stanem faktycznym. Według informacji z Księgi Bychowca, Bitwa pod Grunwaldem toczyła się wyłącznie pomiędzy rycerstwem litewskim a Krzyżakami. Rycerstwo polskie nie ingerowało w tok walki, lecz było biernymi widzami. Hufiec Jagiełły wziął udział tylko przy uśmiercaniu niedobitków.

Maciej Miechowita, także Maciej z Miechowa i Matthias de Miechow, właściwie Maciej Karpiga (ur. 1457, zm. 8 września 1523) – polski lekarz, pisarz medyczny, historyk, geograf, profesor Akademii Krakowskiej, ksiądz kanonik krakowski, alchemik i astrolog, w 1523 radny miasta Krakowa.Gasztołdowie, lit. Goštautai – magnacki ród szlachecki, pieczętujący się herbem Abdank, a wywodzący się z litewskiego bojarstwa.

Nazwa kroniki pochodzi od nazwiska jej „odkrywcy”, XIX-wiecznego historyka amatora, Aleksandra Bychowca. Historyk natknął się na nią w 1840 przeglądając zbiory rękopisów swego krewnego mieszkającego w Wołkowysku na Białorusi. Spopularyzowana w 1846 przez Teodora Narbutta, który wydał ją sumptem własnym. W roku 1907, Kronikę Bychowca włączono do 17. tomu dzieła „Kroniki ruskie” zawierającego zbiór wszystkich wschodniosłowiańskich rękopisów.

Rękopis (manuskrypt) – zapisany odręcznie tekst, w odróżnieniu od powielanego mechanicznie. Termin stosowany zwykle w odniesieniu do zabytkowych książek lub dokumentów pochodzących z okresu przed upowszechnieniem się druku. W takim rozumieniu każdy rękopis jest dziełem niepowtarzalnym o indywidualnych cechach. W szerszym znaczeniu, rękopis to każdy tekst zapisywany ręcznie za pomocą np. ołówka, atramentu, tuszu.Słowianie wschodni – indoeuropejska grupa ludnościowa Europy, zamieszkująca wschodnią i część środkowej partii tego kontynentu, licząca około 210 mln ludzi.

Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Teksty średniowiecznych rękopisów, w tym Kronika Bychowca
  • Kronika Bychowca




  • Warto wiedzieć że... beta

    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>
    Pius II (łac. Pius II, właśc. Eneasz Sylwiusz Piccolomini (lub Enea Silvio de Piccolomini) (ur. 18 października 1405 w Corsignano, zm. 14 lub 15 sierpnia 1464 w Ankonie) – włoski humanista, poeta, papież w okresie od 19 sierpnia 1458 do 14 lub 15 sierpnia 1464.
    Jan Długosz herbu Wieniawa (łac. Ioannes Dlugossius, Longinus; ur. 1 grudnia 1415 w Brzeźnicy, zm. 19 maja 1480 w Krakowie) – kronikarz, polski historyk, twórca jednego z najwybitniejszych dzieł średniowiecznej historiografii europejskiej, duchowny, geograf, dyplomata; wychowawca synów Kazimierza Jagiellończyka.
    Rusini (Rusnacy, Ruśniacy lub Rusowie, dawniej też Rusacy, Rosjanie od gr. Ρωσία = Ruś/Русь) – termin odnoszący się do wschodniosłowiańskich narodów bądź grup etnicznych:
    Teodor Narbutt herbu Trąby (ur. 8 listopada 1784 w Szawrach, zm. 26 października 1864 w Wilnie), polski historyk, badacz dziejów Litwy, bibliofil, inżynier wojskowości w stopniu kapitana. Uczestnik walk armii carskiej przeciwko Napoleonowi Bonaparte. Syn Joachima i ojciec Ludwika Narbutta.
    Władysław II Jagiełło (ur. ok. 1362 lub ok. 1352, zm. 1 czerwca 1434 w Gródku) – wielki książę litewski w latach 1377–1381 i 1382–1401, król Polski 1386-1434 i najwyższy książę litewski 1401–1434. Syn Olgierda i jego drugiej żony Julianny, córki księcia twerskiego Aleksandra, wnuk Giedymina. Założyciel dynastii Jagiellonów.
    Połock (biał. Полацк, Połack, biał.-taraszk. Полацак, ros. Полоцк) – miasto na Białorusi, u ujścia Połoty do Dźwiny, ok. 82,8 tys. mieszkańców (2010). Centrum rejonu połockiego. Przemysł elektromaszynowy (w tym zbrojeniowy), chemiczny, odzieżowy, skórzano-obuwniczy, mineralny, drzewny, spożywczy, węzeł komunikacyjny, port lotniczy; muzea.

    Reklama