Krater wulkaniczny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wulkan
1. komora wulkaniczna
2. skała macierzysta
3. kanał lawowy
4. podnóże
5. sill
6. przewód boczny
7. warstwy popiołu emitowanego przez wulkan
8. zbocze
9. warstwy lawy emitowanej przez wulkan
10. gardziel
11. stożek pasożytniczy
12. potok lawowy
13. komin
14. krater główny
15. chmura popiołu
Krater wulkaniczny Sunset Crater w Arizonie
Krater wulkaniczny Mount Kaguyak, Alaska

Krater wulkaniczny – zagłębienie u wylotu komina wulkanicznego, znajdujące się zwykle na szczycie stożka wulkanicznego, czasami także na jego zboczach, gdzie stanowią wyloty kominów stożków pasożytniczych. Przez krater wydobywają się lawa i gazy wulkaniczne wraz z cząstkami wulkanicznymi i pyłami.

Materiał piroklastyczny (materiał ejekcyjny, ejektamenty, ejekty) – okruchowe produkty wybuchu wulkanicznego wyrzucane na powierzchnię Ziemi. Powstają w wyniku rozpylania płynnej lawy i krzepnięcia jej w powietrzu a także przez rozpylanie skał rozkruszonych w wyniku erupcji.Popiół wulkaniczny – stały produkt erupcji wulkanu, utworzony z rozpylonej lawy i skał wyrwanych z podłoża. Popiół wulkaniczny wyrzucany jest do atmosfery na bardzo dużą wysokość, do kilkudziesięciu kilometrów i przemieszcza się na duże odległości, nawet do kilku tysięcy kilometrów. W tym czasie może stanowić zagrożenie dla samolotów. Opadając na powierzchnię terenu tworzy pokrywę która może zasypać obiekty wielkości domów.

Krater może przybierać różne kształty, np. lejkowate czy miskowate. Średnica największych kraterów ziemskich może przekraczać 1,5 km

Wulkan może mieć jeden lub więcej kraterów.

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • krater meteorytowy
  • kaldera
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Jaroszewski i in.
    2. Niemczynow G., Burchart.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Wojciech Jaroszewski, Leszek Marks, Andrzej Radomski, Słownik geologii dynamicznej, Warszawa: Wydawnictwa Geologiczne, 1985, ISBN 83-220-0196-7, OCLC 830183626.
  • Niemczynow G., Burchart J., 1966: Mały słownik geologiczny. Warszawa: Wiedza Powszechna.
  • Sill (żyła pokładowa) – intruzja zgodna, powstająca na skutek wciskania się magmy między cienkie szczeliny równoległe do uławicenia zwykle w skałach osadowych. Powstają wtedy cienkie żyły magmowe o dużej rozciągłości, pomiędzy dwiema warstwami skalnymi.Wulkan (z łac. Vulcanus – imię rzymskiego boga ognia) – miejsce na powierzchni Ziemi, z którego wydobywa się lawa, gazy wulkaniczne (solfatary, mofety, fumarole) i materiał piroklastyczny. Terminu tego również używa się jako określenie form terenu powstałych wskutek działalności wulkanu, choć bardziej poprawne są takie terminy jak: góra wulkaniczna, stożek wulkaniczny, kopuła wulkaniczna czy wulkan tarczowy.




    Warto wiedzieć że... beta

    Kaldera – wielkie zagłębienie w szczytowej części wulkanu, powstałe wskutek gwałtownej eksplozji niszczącej górną część stożka wulkanicznego (np. Krakatau, Mount St. Helens), albo wskutek zapadnięcia się stropu komory pomagmowej wraz ze stożkiem wulkanicznym (np. Kīlauea i Mauna Loa na Hawajach). W wyniku dalszej działalności wulkanicznej w kalderze przeważnie tworzy się nowy stożek wulkaniczny. Jedną z największych na świecie (o średnicy 10 km) jest kaldera Santorynu w Grecji oraz krater Ngorongoro w północnej Tanzanii o powierzchni ok. 265 km². Za największe na świecie kaldery uważa się kalderę w Toba na Sumatrze oraz kalderę Yellowstone w Parku Narodowym Yellowstone w USA.
    Krater uderzeniowy – koliste zagłębienie (lub zniekształcenie) na powierzchni ciała niebieskiego, spowodowane upadkiem meteorytu, planetoidy lub komety. Kratery są najczęściej spotykanymi elementami rzeźby powierzchni ciał o budowie skalistej i skalno-lodowej w Układzie Słonecznym, o ile ciało jest pozbawione atmosfery, a jego powierzchnia nie została przekształcona przez procesy geologiczne. Obserwowalna gęstość występowania kraterów uderzeniowych zawiera informację o wieku struktury geologicznej zawierającej te kratery i o intensywności procesów geologicznych. Na przykład, Io (księżyc Jowisza) jest niemal zupełnie pozbawiony kraterów meteorytowych.
    Komin wulkaniczny - kanał, łączący komorę wulkaniczną z powierzchnią ziemi, z którego produkty wulkaniczne (lawa, gazy, popioły i inne) wydobywają się z głębi na powierzchnię Ziemi. Wylot komina tworzy krater. Jeśli w kominie wulkanicznym zastygnie lawa, to powstaje nek.
    Stożek przybyszowy, stożek pasożytniczy – mały stożek wulkaniczny na skłonie dużego stożka głównego lub u jego podnóża.

    Reklama