Kozacy tereccy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Kozacy terscy)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Oddział kozaków tereckich

Kozacy tereccy, Kozacy terscy − Kozacy przybyli z terenów południowej Rosji na ziemie północnego Kaukazu w XVI wieku. Uzyskali wówczas pełną autonomię, co znalazło oficjalne potwierdzenie w ukazie carskim z 1577. W XVIII wieku Kozaków jednak ostatecznie podporządkowano władzy rosyjskiej, kiedy to południowa granica Imperium Rosyjskiego oparta została na linii rzeki Terek. Otrzymali oni pewne przywileje (ziemię na własność, wewnętrzną autonomię, prawo noszenia broni) w zamian za strzeżenie granicy i pomoc w kolonizacji Kaukazu. Cechą charakterystyczną społeczności Kozaków tereckich był ich różnorodny skład etniczny: tworzyli ją zarówno Rosjanie, jak i Osetyjczycy, Czeczeni i Ingusze, którzy z czasem zlali się w jedną grupę etniczną. Przed I wojną światową liczyli 260 tysięcy osób.

Powstanie warszawskie (1 sierpnia – 3 października 1944) – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji „Burza”, połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.Front wschodni – całokształt działań bojowych w czasie II wojny światowej pomiędzy III Rzeszą a ZSRR i sojusznikami obydwóch państw w Europie Wschodniej i Środkowej. Walki na froncie wschodnim trwały od 22 czerwca 1941 do 8 maja 1945. Swym zasięgiem obejmowały znaczny obszar europejskiej części Rosji, całą Polskę, Ukrainę, Białoruś, Litwę, Łotwę, Estonię, Finlandię, Rumunię, Węgry, Słowację, Jugosławię aż do wschodniej części Niemiec i Austrii. Był to najkrwawszy i największy z frontów wojennych w historii.

Podczas wojny domowej w Rosji (1918–1920) Kozacy tereccy w 1918 podjęli walkę po stronie białych, nie godząc się z postanowieniami kolejnych zjazdów ludów kaukaskich, na których, pod przewodnictwem współpracujących partii rewolucyjnych (bolszewików, mienszewików, lewicowych eserowców), kolejno proklamowano Terecką Republikę Radziecką i zdecydowano o nacjonalizacji ziemi należącej do Kozaków i przekazaniu jej ludom górskim (Czeczenom, Inguszom, Bałkarom, Osetyjczykom). Kozacy tereccy w czerwcu 1918 wzniecili antybolszewickie powstanie, które zostało stłumione przez oddziały czerwonych, w tym formacje utworzone przez Inguszów i Czeczenów. Kozacy tereccy byli jedną z pierwszych grup w Rosji Sowieckiej, która podległa represjom: wiele stanic zniszczono, a ich mieszkańców wymordowano lub przesiedlono do innych części Rosyjskiej FSRR (polityka „rozkozaczania”).

Mienszewicy (ros. меньшевик - będący w mniejszości) – odłam SDPRR, powstały w 1903 roku na II Zjeździe Partii w Brukseli, sprzeciwiający się rewolucyjnemu kierunkowi, w którym Lenin zamierzał prowadzić partię.Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka, Federacja Rosyjska, RFSRR (ros. Российская Советская Федеративная Социалистическая Республика, РСФСР) - największa powierzchniowo i ludnościowo z 15 republik dawnego Związku Radzieckiego.

Eksterminacja Kozaków przez władze sowieckie doprowadziła do tego, że zdecydowana większość Kozaków tereckich, podobnie jak Kozaków dońskich, kubańskich i syberyjskich, opowiedziała się podczas wojny niemiecko-sowieckiej (1941–1945) po stronie niemieckiej. Tysiące z nich wstąpiło do jednostek formowanych przez Wehrmacht i Waffen-SS. Złożone z Kozaków tereckich dwa dywizjony kawalerii (69 Kozacki Dywizjon Kawalerii i 579 Dywizjon Kawalerii), wchodzące w skład Korpsgruppe von dem Bach, uczestniczyły w tłumieniu powstania warszawskiego w 1944.

Terecka Republika Radziecka (ros. Терская Советская Республика) – republika radziecka, utworzona w marcu 1918 r. na części terenów Północnego Kaukazu kontrolowanych przez bolszewików. Funkcjonowała do lutego 1919 r. (od lata 1918 r. jako część składowa Północnokaukaskiej Republiki Radzieckiej), gdy jej terytorium zostało opanowane przez białych. Rozkozaczanie – masowe represje w latach 1919–1920 wobec Kozaków dońskich i kubańskich, obejmujące deportacje i egzekucje, dokonywane przez bolszewików podczas rosyjskiej wojny domowej. Kozacy uczestniczyli zbrojnie w wojnie po obu stronach konfliktu.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. P. Kenez, Red Advance, White Defeat. Civil War in South Russia 1919-1920, New Academia Publishing, Washington DC 2004, ​ISBN 0-9744934-5-7​, s. 125.
  2. Matuszek E.: Narody Północnego Kaukazu. Historia - kultura - konflikty (1985-1991). Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2007, s. 33. ISBN 978-83-7441-768-6.
  3. Narody Kaukazu
  4. Samuel J. Newland, Kozacy w Wehrmachcie 1941–1945, Michał Kompanowski (tłum.), Warszawa: Bellona, 2010, ISBN 978-83-11-11882-9, OCLC 750797984.
  5. Cudzoziemcy po stronie niemieckiej w Powstaniu Warszawskim




Warto wiedzieć że... beta

Terek (gruz.: თერგი, Tergi; ros.: Терек, Tieriek; czecz. Теркa, Terka) – rzeka na Przedkaukaziu. Jej długość wynosi 623 km; dorzecze zajmuje powierzchnię 43,2 tys. km².
Imperium Rosyjskie, Cesarstwo Rosyjskie (ros. Российская империя) – oficjalna nazwa Rosji w latach 1721–1917. Imperium Rosyjskie u szczytu swej potęgi w 1866 roku liczyło 23,7 mln km² i było trzecim najrozleglejszym państwem w historii ludzkości, po imperium brytyjskim i Wielkim Ułusie Mongolskim. Stolicą Imperium Rosyjskiego był przez niemal cały okres jego istnienia Petersburg. W początkowym okresie historii Imperium krótkotrwałą rolę stolicy pełniła także Moskwa (1728–1730), pozostająca do 1812 roku największym miastem Rosji i miejscem koronacji carów.
Biali – zbiorcze określenie ruchów politycznych i sił zbrojnych działających podczas wojny domowej w Rosji w latach 1917-1923, walczących z komunistami (bolszewikami) i ruchami ich wspierającymi, mających na celu przywrócenie poprzedniego systemu ekonomicznego i politycznego. Biali określani są także jako Biała Armia (ros. Белая Армия), Biała Gwardia (Белая гвардия) lub Biały Ruch (Белое движение), lecz nie stanowili oni jednej organizacji, a poszczególne formacje działające w różnych częściach kraju nosiły różne nazwy. Nazwa "biali" powstała jako przeciwieństwo przyjętej przez komunistów symboliki związanej z kolorem czerwonym.
Kozacy piszą list do sułtana (lub Zaporożcy piszący list do sułtana) – obraz rosyjskiego malarza Ilji Riepina. Płótno artysta zaczął malować w 1880, a skończył w 1891 roku. Istnieje także druga, niedokończona wersja obrazu z 1893 roku.
Kozacy, dawniej też Kazacy (ros. каза́ки, kazaki, ukr. коза́ки, kozaki z tur. quazzāq — "awanturnik") – nazwa odnosząca się do grupy ludności o charakterze wieloetnicznym z dominującym substratem ruskim, zamieszkującej stepy położone na południe od księstw ruskich, określająca później także rodzaj osadnictwa wojskowego na zasiedlanych pogranicznych ziemiach Rzeczypospolitej i Rosji.
Osetyjczycy (w różnych źródłach występują także formy Osetyńczycy, Osetowie oraz Osetyńcy; oset. ирæттæ, ros. осетины) – naród kaukaski, zamieszkujący przede wszystkim dwie niewielkie republiki – Osetię Północną, wchodzącą w skład Federacji Rosyjskiej, oraz Osetię Południową, wchodzącą w skład Gruzji. Ogólną liczbę Osetyjczyków ocenia się na ok. 700 tys., w tym 515 tys. w całej Rosji, głównie w Osetii Północnej, 70 tys. w gruzińskiej części Osetii Południowej i 100 tys. w Turcji.

Reklama