• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kosmologia indyjska

    Przeczytaj także...
    Śiwaizm kaszmirski (dewanagari कश्मीर शैवदर्शन, trl. kaśmīr śaivadarśana, ang. Kashmir shaivism ) – jedna z sześciu głównych szkół śiwaizmu (trzech do dziś istniejących). Praktykowany jest w Kaszmirze i generalnie w Indiach północnych, a także w innych częściach Indii i reszty świata. Głównymi eksponentami byli: Wasugupta, Abhinawagupta i Kszemaradźa.Wedy, Weda (dewanagari वेद , "wiedza"; podobieństwo tych słów wynika ze wspólnego językowego praprzodka indosłowiańskiego) – święte księgi hinduizmu, najstarsza grupa religijnych tekstów sanskryckich, które stanowiły całość ówczesnej wiedzy człowieka o świecie ludzi i bogów; antologia tekstów z różnych okresów, o różnej tematyce, budowie i przeznaczeniu. Objętością Wedy przewyższają Biblię sześciokrotnie.
    Axis mundi (z łac., "oś kosmiczna", "oś świata") – idea środka świata, uważanego za stabilny element Wszechświata.

    Kosmologia indyjska – nazwa zbiorcza dla odmian koncepcji kosmologii wywodzących się z obszaru Indii.

    Podział[ | edytuj kod]

    W sensie historycznym, poza nowożytnymi koncepcjami akademickimi, w okresie starożytnym wyróżnić można trzy klasyczne kosmologie indyjskie:

    1. kosmologię hinduistyczną
    2. kosmologię buddyjską ( Buddhaghosza, Wasubandhu, ...)
    3. kosmologię dźinijską.

    Podział na trzy kosmologie ogólnie pokrywa się z największymi kierunkami religijnymi starożytnych Indii. W ogólności wszystkie one wskazują na ulokowaną w środku wszechświata górę klasy axis mundi, nazywaną w sanskrycie Meru a w pali Sineru lub Sumeru.

    Upaniszady (dewanagari उपनिषद्, trl. Upaniṣad, ang. Upanishads) – najpóźniejsze, bo pochodzące z VIII-III w. p.n.e., teksty, należące do wedyjskiego objawienia (śruti) o treści religijno-filozoficznej. Stanowią kontynuację filozofii spekulatywnej brahman, rozwinęły m.in. doktrynę brahmana, atmana, transmigracji (samsara), karmana. Znanych jest ponad 200 upaniszad. Nadal powstają nowe w czasach współczesnych.Purany (dewanagari पुराण, trl. purāṇa) – gatunek literacki świętych pism hinduizmu. Poruszają tematy takie jak: historia, religia, tradycja. Niektóre z nich zawierają opowieści z mitologii indyjskiej.

    Kosmologia hinduistyczna[ | edytuj kod]

    Kosmologia hinduistyczna może być rozpatrywana w odniesieniu do klas najważniejszych dzieł dharmicznych jako:

    1. kosmologia wedyjska
    2. kosmologia brahmanów
    3. kosmologia upaniszd
    4. kosmologię puran.

    Poza podziałem ze względu na klasę dzieł hinduistycznych, w odniesieniu do kosmologii hinduistycznej możliwy jest podział ze względu na tradycje religijne wewnątrz hinduizmu. Przykładami dla takich kosmologii mogą być kosmologie tradycji śiawaickich jak np.:

    Kwartalnik Filozoficzny – czasopismo filozoficzne wydawane przez Polską Akademię Umiejętności w Krakowie od 1922 do 1950; zlikwidowane przez władze komunistyczne w okresie stalinizmu. Publikował informacje o ruchu filozoficznym w Polsce i na świecie, przeglądy piśmiennictwa i sprawozdania z kongresów. Wieloletnim redaktorem naczelnym był Władysław Heinrich, stałym zaś współpracownikiem m.in. Zygmunt Zawirski.Kosmologia (z gr. kósmos: porządek, wszechświat oraz lógos: słowo, nauka) jest to nauka, opierająca się mocno na filozofii, wiedzy i wierzeniach różnych ludów. Nie należy jej mylić z kosmogonią, dotyczącą powstania świata, mimo, iż mają one wiele punktów wspólnych (to, jak został stworzony świat, rzutuje na poglądy na jego temat i odwrotnie, mity o stworzeniu świata są uwarunkowane sposobem jego widzenia).
  • kosmologia śajwasiddhanty
  • kosmologia śiwaizmu kaszmirskiego.
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Kosmologia starożytnych Indii, Richard F. Gombrich, Marzenna Jakubczak i Krzysztof Jakubczak (tł.), Kwartalnik Filozoficzny, 3-4 (33) 1995, ISSN 1230-4050, Rozdz. Przekłady, s. 189
    2. Kosmologia starożytnych Indii, Richard F. Gombrich, Marzenna Jakubczak i Krzysztof Jakubczak (tł.), Kwartalnik Filozoficzny, 3-4 (33) 1995, ISSN 1230-4050, Rozdz. Przekłady, s. 190
    3. Kosmologia starożytnych Indii, Richard F. Gombrich, Marzenna Jakubczak i Krzysztof Jakubczak (tł.), Kwartalnik Filozoficzny, 3-4 (33) 1995, ISSN 1230-4050, Rozdz. Przekłady, s. 188
    4. Kosmologia starożytnych Indii, Richard F. Gombrich, Marzenna Jakubczak i Krzysztof Jakubczak (tł.), Kwartalnik Filozoficzny, 3-4 (33) 1995, ISSN 1230-4050, Rozdz. Przekłady, s. 191

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Kosmologia starożytnych Indii, Richard F. Gombrich, Marzenna Jakubczak i Krzysztof Jakubczak (tł.), Kwartalnik Filozoficzny, 3-4 (33) 1995, ISSN 1230-4050, Rozdz. Przekłady
  • Meru ( również zwana Mahameru, Sumeru ) - mityczna góra, stanowiąca oś świata według kosmologii hinduistycznej . Jej zbocza są złotego koloru.Śajwasiddhanta (tam. சைவ சித்தாந்தம, ang. Shaiva Siddhanta) – jedna z najstarszych szkół w ramach śiwaizmu tamilskiego, po dziś dzień prężna zwłaszcza w południowo indyjskim stanie Tamil Nadu. Wyszczególnia 36 tattw i głosi filozofię adwajty. Podstawowe teksty tego kierunku hinduizmu noszą nazwę Śaiwa Agama.




    Warto wiedzieć że... beta

    Brahmany ( dewanagari ब्राह्मण , trl. brāhmana ) – obszerne komentarze prozą do Wed, przynależące do literatury śruti. Zawierają egzegezę rytuałów śrauta (ofiary wedyjskiej) oraz tekstów sanhit niezbędnych do wykonania tego rytuału. Każda brahmana odnosi się do określonej sanhity (wedy) w konkretnej redakcji.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.722 sek.