Korabl-Sputnik 1

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Korabl-Sputnik 1 – prototyp statku Wostok, część programu Wostok. Pierwszy z serii statków przygotowujących Związek Radziecki do wysłania człowieka w kosmos. Służył badaniom wpływu lotu kosmicznego na organizm człowieka, sprawdzeniu głosowej łączności radiowej, systemów podtrzymywania życia, zmierzeniu czynników mogących wpłynąć na zachowanie człowieka w kosmosie.

Radio – dziedzina techniki zajmująca się przekazywaniem informacji na odległość za pomocą fal elektromagnetycznych.Przestrzeń kosmiczna – przestrzeń poza obszarem ziemskiej atmosfery. Za granicę pomiędzy atmosferą a przestrzenią kosmiczną przyjmuje się umownie wysokość 100 km nad powierzchnią Ziemi, gdzie przebiega umowna linia Kármána. Ściśle wytyczonej granicy między przestrzenią powietrzną a przestrzenią kosmiczną nie ma. Fizycy przyjmują 80–100 km.

Statek nie był przygotowany do bezpiecznego powrotu na Ziemię. Nie posiadał osłony termicznej. Na pokładzie znajdował się manekin kosmonauty.

Opis misji[ | edytuj kod]

Dnia 15 maja 1960 roku, w drugą rocznicę wysłania Sputnika 3, z kosmodromu Bajkonur wystrzelono największego z wprowadzonych dotychczas na orbitę sztucznych satelitów. Statek wszedł na orbitę o początkowych parametrach: 312/369 km. Okres obiegu dookoła Ziemi początkowo wynosił 91 minut przy nachyleniu orbity do płaszczyzny równika 65°. Całkowita masa statku oddzielona od ostatniego członu rakiety nośnej wynosiła 4540 kg, w tym masa aparatury pomiarowej wraz ze źródłami zasilania wynosiła 1477 kg. W statku znajdowała się kabina ciśnieniowa, o masie 2,5 tony, z ładunkiem pozorującym człowieka oraz odpowiednim wyposażeniem koniecznym do odbycia lotu przez człowieka. Po czterech dniach lotu, 19 maja 1960 roku o godz. 15:52 czasu moskiewskiego, została wydana komenda radiowa rozpoczynająca procedurę powrotu kabiny załogowej. Statek miał zmienić położenie i oddzielić resztę statku od kapsuły, a ta o własnych silnikach miała skierować się do atmosfery, gdzie oba obiekty miały zakończyć swoje istnienie. Jednak wskutek błędnej reorientacji statku, silniki umieściły statek na nowej orbicie eliptycznej (307/690 km), leżącej w płaszczyźnie pokrywającej się nieomal z pierwotną płaszczyzną orbity. Satelita i ostatni człon rakiety nośnej były widoczne nieuzbrojonym okiem, jako bardzo jasne obiekty (przy sprzyjających warunkach – pierwszej wielkości gwiazdowej) i były niejednokrotnie obserwowane w Polsce. Na pokładzie satelity znajdował się radionadajnik „Sygnał”, pracujący ma częstotliwości 19,995 MHz oraz specjalne urządzenia radiowe do przekazywania danych o pracy zainstalowanej aparatury i dokładnych pomiarów parametrów orbity. Urządzenia na pokładzie były zasilane w energię elektryczną za pomocą baterii chemicznych i paneli słonecznych. Statek powrócił do atmosfery samodzielnie – przez przyciąganie grawitacyjne Ziemi – pięć lat później, 15 października 1965 roku, o godz. 21:21 GMT. Rozpadł się na sześć części, które zostały odnotowane w katalogach COSPAR. Odłamki tej części statku zostały znalezione na środku jednej z głównych ulic miasta Manitowoc, w stanie Wisconsin, w USA.
Sputnik był jedną z ostatnich prób przed lotem człowieka,

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Atmosfera ziemska – powłoka gazowa otaczająca planetę Ziemię, utrzymywana przy powierzchni przez grawitację planety. Ogrzewa ona powierzchnię Ziemi dzięki efektowi cieplarnianemu i zmniejsza różnice temperatur między stroną dzienną i nocną. Pozwala także na istnienie różnorodnego życia na Ziemi, dostarczając substancji niezbędnych do jego podtrzymania i chroniąc przed promieniowaniem ultrafioletowym.

Część serwisowa, niemająca odbyć kontrolowanego powrotu, powróciła do atmosfery i spłonęła tam 5 września 1962 roku, o godz. 9:50 GMT.

Inna nazwa misji, Sputnik 4, została nadana przez prasę i nie jest prawidłowa.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. System wykorzystania sztucznych satelitów Ziemi. W: Edmund Staniewski, Ryszard Pawlikowski: 15 lat podboju kosmosu 1957– 1972. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1974, s. 114.
  2. Nowości ze Świata. Sputnik IV - największy ze sztucznych satelitów Ziemi. „Astronautyka”. 3 (8), s. 21, 1960-wrzesień. Polskie Towarzystwo Astronautyczne (pol.). 

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Encyclopedia Astronautica
  • NSSDC Master Catalog




  • Warto wiedzieć że... beta

    Komitet do spraw Badań Przestrzeni Kosmicznej (COSPAR, ang. Committee for Space Research) – organizacja utworzona przez Międzynarodową Radę Unii Naukowych (ICSU) w 1958 roku. Zadaniem Komitetu jest promowanie i koordynacja badań kosmosu na poziomie międzynarodowym, a szczególnie wymiana i rozpowszechnianie informacji z zakresu badań kosmosu. W tym celu Komitet organizuje wiele sympozjów, wydaje publikacje itp. W 1960, po reorganizacji Komitetu, przystąpiła do niego Polska.
    Bellona – dom wydawniczy, specjalizujący się w literaturze historycznej oraz militarnej. W jego ofercie znajdują się także kryminały, powieści historyczne i fantastyczne, oraz albumy, kalendarze, bajki i inna literatura dziecięca i wszelkiego rodzaju poradniki pomocne w życiu codziennym.
    Czas uniwersalny (ang. universal time, UT; Greenwich Mean Time, GMT) – astronomiczny czas słoneczny średni na południku zerowym, za który przyjęto południk przechodzący przez obserwatorium astronomiczne w miejscowości Greenwich, (obecnie jest to dzielnica Londynu w Wielkiej Brytanii). Jest czasem strefowym pierwszej strefy czasowej, od którego liczy się czas pozostałych stref.
    Sputnik 3 – trzeci radziecki statek kosmiczny. Członek serii Sputnik. Pierwsze automatyczne obserwatorium astrofizyczne. Dwanaście pokładowych instrumentów wykonywało badania z zakresu astronomii, geofizyki, biologii i fizyki przestrzeni kosmicznej. Sputnik 3 potwierdził odkrycie zewnętrznych pasów radiacyjnych Ziemi, jednak z powodu wadliwego rejestratora Związek Radziecki nie mógł odebrać tych danych. Gdyby nie doszło do opóźnień w jego budowie, byłby pierwszym sztucznym satelitą Ziemi.
    Program Wostok (ros. Восто́к – "Wschód") – pierwszy radziecki program załogowych lotów kosmicznych, którego największym osiągnięciem było umieszczenie po raz pierwszy człowieka na orbicie okołoziemskiej. Do realizacji programu wykorzystano specjalnie skonstruowany statek kosmiczny Wostok oraz zaadaptowaną z istniejącego ICBM rakietę Wostok.
    Herc (Hz) – jednostka miary częstotliwości w układzie SI (jednostka pochodna układu SI) i w wielu innych, np. CGS, MKS i MKSA. Definiuje się ją jako liczbę cykli na sekundę.
    Ogniwo słoneczne, ogniwo fotowoltaiczne, ogniwo fotoelektryczne, fotoogniwo – element półprzewodnikowy, w którym następuje przemiana (konwersja) energii promieniowania słonecznego (światła) w energię elektryczną w wyniku zjawiska fotowoltaicznego, czyli poprzez wykorzystanie półprzewodnikowego złącza typu p-n, w którym pod wpływem fotonów o energii większej, niż szerokość przerwy energetycznej półprzewodnika, elektrony przemieszczają się do obszaru n, a dziury (zob. nośniki ładunku) do obszaru p. Takie przemieszczenie ładunków elektrycznych powoduje pojawienie się różnicy potencjałów, czyli napięcia elektrycznego.

    Reklama