To jest dobry artykuł

Konstantyn VII Porfirogeneta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Follis z podobizną Konstantyna VII Porfirogenety i Zoe

Konstantyn VII Porfirogeneta, (łac. Constantinus Porphyrogennetus, gr. Κωνσταντῖνος Ζ' ὁ Πορφυρογέννητος, Konstantinos Porphyrogennetos) (ur. 17 lub 18 maja 905, zm. 9 listopada 959) – cesarz bizantyński. Przydomek Porfirogeneta oznacza dosłownie „zrodzony w purpurze”.

Oktawiusz Jurewicz (ur. 30 kwietnia 1926 w Białymstoku) – polski filolog klasyczny, historyk, bizantynista. Profesor nadzwyczajny w 1971, zwyczajny w 1986 Uniwersytetu Warszawskiego. Dyrektor Instytutu Filologii Klasycznej UW w latach 1971-1996, kierownik Zakładu Filologii Greckiej, Bizantyńskiej i Nowogreckiej w Instytucie Filologii Klasycznej w latach 1963-1966, prodziekan i następnie dziekan Wydziału Filologicznego UW 1966-1973. W latach 1973-1979 pracował na stanowisku profesora (professeur associe) Uniwersytetu Paris IV-Sorbonne i jednocześnie dyrektora Centre de Civilisation Polonaise tegoż Uniwersytetu. Założył i redagował czasopismo naukowe "Les Cahiers Franco Polonais" (roczniki 1977-1983). Odbył wiele stażów naukowych min. na uniwersytetach w Belgradzie, Berlinie, Budapeszcie, Kolonii, Monachium, Moskwie i Paryżu. Autor publikacji około 100 prac, artykułów, książek wydanych w językach polskim, niemieckim i włoskim oraz szeregu przekładów źródeł historycznych greckich na język ojczysty. Wykształcił kilkunastu magistrów, byłem promotorem trzech doktorów nauk humanistycznych, recenzował 14 prac doktorskich różnych uniwersytetów i 6 prac habilitacyjnych. Członek zwyczajny Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, członek korespondent Polskiej Akademii Umiejętności, członek Polskiego Towarzystwa Filologicznego, członek i członek honorowy Komitetu Nauk o Kulturze Antycznej PAN, członek Komisji Bizantynologicznej KNoKA PAN i jej przewodniczący do 2000 (obecnie członek honorowy), członek Polskiej Akademii Umiejętności, członek Towarzystwa Historycznego Mommsengesellschaft.Georgije Ostrogorski (nazwisko często podawane w obcych brzmieniach: ang. George Alexandrovič Ostrogorsky, niem. Georg Ostrogorski, ros. Георгий Александрович Острогорский; ur. 19 stycznia 1902 w Petersburgu, zm. 24 października 1976 w Belgradzie) – serbski historyk urodzony w Rosji, międzynarodowej sławy bizantynolog.

Konstantyn urodził się w 905 roku jako dziecko pozamałżeńskie cesarza Leona VI. Dzięki zabiegom ojca został uznany za prawowitego następcę tronu, a następnie – w wieku 6 lat – koronowany na cesarza. Po śmierci ojca w 912 roku rządy w jego imieniu sprawowali kolejno: jego stryj Aleksander, patriarcha Konstantynopola Mikołaj Mistyk, i jego matka, Zoe Karbonopsina. Wywołana przez Aleksandra wojna z carem Bułgarii Symeonem stała się zagrożeniem dla istnienia Cesarstwa. Z kryzysu wydobył państwo dowódca floty Roman Lekapen, który wydał za Konstantyna swą córkę, a następnie doprowadził do koronowania siebie na cesarza w roku 920. Przez następne dwadzieścia pięć lat Konstantyn zajmował się na dworze cesarskim działalnością naukową i pisarską. Do władzy doszedł w 945 roku po śmierci Romana Lekapena. W polityce wewnętrznej kontynuował walkę teścia z powstawaniem wielkich majątków ziemskich. Toczył wojny w Italii i Syrii. Prowadził ożywioną działalność dyplomatyczną. W roku 957 odwiedziła Konstantynopol księżna kijowska Olga.

Porfirogeneta (gr. Πορφυρογέννητος, dosłownie zrodzony w purpurze) – tytuł nadawany niektórym synom lub córkom panującego cesarza wschodniorzymskiego (bizantyńskiego). Istniały ściśle określone warunki, który musiały zaistnieć, zanim można było się nim posługiwać. Kluczowe było urodzenie dziecka w Porfirowej Komnacie Wielkiego Pałacu w Konstantynopolu.Roman I Lekapen, gr. Romanos Lakapēnos (ur. 870, zm. 15 czerwca 948) – cesarz bizantyński w latach 919-944, przez cały okres formalnie współcesarz z Konstantynem VII, a także z synami.

Zasadnicze znaczenie miały podjęte przez Konstantyna VII szeroko zakrojone prace oświatowe i naukowe. Cesarz zgromadził w Konstatynopolu sprowadzone z terenu całego państwa rękopisy, które zostały następnie wykorzystane w pracach naukowych. Pozostawił po sobie encyklopedię ceremoniału bizantyńskiego, geograficzno-historyczny opis prowincji Cesarstwa, traktat o obcych krajach i ludach oraz życiorys swego dziada Bazylego I. Z jego inicjatywy powstały liczne prace historyczne i przewodniki praktyczne. Tworzone były ekscerpta z pism dawnych pisarzy. Jego działalność dała impuls do rozwoju intelektualnego w Bizancjum, szczególnie do odrodzenia się historiografii bizantyńskiej.

Bułgarzy – naród z grupy południowych Słowian, zamieszkujący głównie Bułgarię, w mniejszej liczbie także Macedonię, Grecję, Ukrainę i Mołdawię.Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.

Życie[ | edytuj kod]

Walka o koronę cesarską[ | edytuj kod]

Koronacja Konstantyna VII. Miniatura z Kroniki Skylitzesa. Madryt

Konstantyn był synem cesarza Leona VI, pochodzącym z nielegalnego związku z Zoe Karbonopsiną. W 901 roku zmarła Leonowi trzecia żona Eudoksja Bajana. Nie posiadający następcy cesarz poszukiwał więc następnej żony. Kanony Kościoła Wschodniego zakazywały jednak czterokrotnego małżeństwa. Kiedy więc cesarz zaproponował Zoe na swą żonę, spotkał się ze stanowczym sprzeciwem patriarchy. W 905 roku Zoe urodziła Leonowi syna. W trosce o zalegalizowanie urodzin następcy tronu Leon zgodził się oddalić Zoe. 6 stycznia 906 roku patriarcha Mikołaj Mistyk ochrzcił Konstantyna w Kościele Hagia Sofia. Trzy dni później cesarz poślubił matkę swego jedynego syna i nadał jej godność augusty. Patriarcha jednak nie ustąpił: na Boże Narodzenie 906 roku wzbronił cesarzowi wstępu do kościoła. Leon zwrócił się więc do Rzymu. Papież Sergiusz III udzielił cesarzowi dyspensy, kanony Kościoła Zachodniego nie zabraniały bowiem zawarcia czwartego małżeństwa. W oparciu o decyzję papieża Leon zmusił Mikołaja Mistyka do ustąpienia i powołał na tron patriarszy Eutymiusza. Za cenę rozłamu w Kościele Leon dopiął swego celu: 9 czerwca 911 roku Konstantyn otrzymał koronę cesarską.

Opowieść o wizerunku z Edessy – tekst w języku greckim, dotyczący powstania mandylionu i jego przeniesienia z Edessy do Konstantynopola w 944 roku. Właściwy tytuł: Konstantyna [Porfirogenety] z łaski Chrystusa cesarza rzymskiego opowieść o wizerunku z Edessy. Oparte na różnych relacjach historycznych opowiadanie o świętym obrazie Chrystusa, Boga naszego, niesporządzonym ręką i wysłanym do Abgara oraz o tym, jak go przeniesiono z Edessy do tej zażywającej szczególnej pomyślności królowej wśród miast – Konstantynopola.Węgrzy (t. Madziarzy, węg. l.poj. magyar, l.mn. magyarok) – naród europejski z grupy ludów ugrofińskich, zamieszkujący głównie własne państwo narodowe - Węgry w Europie Środkowej, posługujący się językiem węgierskim.

Dwie regencje[ | edytuj kod]

Leon zmarł 12 maja 912 roku. Władza przeszła w ręce współcesarza, stryja Konstantyna, Aleksandra. Aleksander odsunął od władzy wszystkich wybitniejszych współpracowników Leona, cesarzową Zoe kazał zamknąć w klasztorze, a w miejsce Eutymiusza osadził ponownie na tronie patriarszym Mikołaja Mistyka. W polityce zagranicznej wsławił się tym, że odmówił Bułgarom uiszczenia daniny, do której Cesarstwo było zobowiązane umową z 896 roku, czym doprowadził do wojny ze stale wzrastającym w potęgę Symeonem I. Wkrótce po wybuchu wojny, 6 czerwca 913 roku, zmarł.

Didymos z Aleksandrii – pisarz agronomiczny tworzący pod koniec IV lub na początku V wieku. Jest autorem niezachowanego traktatu Georgiki (Rolnictwo), liczącego 15 ksiąg.Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.

Władzę w imieniu siedmioletniego Konstantyna VII objął patriarcha Mikołaj Mistyk, kwestionujący legalność urodzenia i koronacji małego cesarza, a zwalczany przez silną opozycję skupioną wokół cesarzowej-wdowy oraz przez zwolenników patriarchy Eutymiusza. Chaos pogłębiła jeszcze próba opanowania tronu przez dowódcę armii i domestyka scholon, Konstantyna Duaksa. Symeon I bez przeszkód dotarł w sierpniu 913 roku pod mury Konstantynopola. Świadom tego, że Cesarstwo może być tylko jedno, zażądał dla siebie godności cesarskiej, pragnąc zastąpić stare państwo bizantyńskie nowym – uniwersalnym. Mimo nowości i śmiałości koncepcji politycznej Symeona, podobnie jak i jego poprzednicy, nie był w stanie sforsować murów najpotężniejszej twierdzy ówczesnego świata. Rozpoczął więc pertraktacje. Został przyjęty przez patriarchę Mikołaja w obecności młodego cesarza Konstantyna VII. Słaby rząd Cesarstwa skapitulował przed władcą Bułgarii. Uznano, że jedna z jego córek zostanie małżonką Konstantyna VII, a on sam został koronowany koroną cesarską, nie na współcesarza wprawdzie, lecz na basileusa Bułgarii, wszystko wskazywało jednak na to, że jest bliski osiągnięcia zamierzonego celu. Po zawarciu pokoju mógł więc powrócić do Bułgarii.

Serbowie (Срби) – naród południowosłowiański mieszkający głównie w Serbii, Chorwacji, Bośni, Słowenii, Macedonii, Czarnogórze i Stanach Zjednoczonych. Jest ich ogółem około 13 mln. Mówią w swoim języku narodowym serbskim. W większości są prawosławnymi.Epifaniusz z Salaminy, Epiphanius, Epiphaneios, cs. Swiatitiel Jepifanij, jepiskop Kiprskij) (ur. ok. 315 w Besanduk w Palestynie, zm. 403 w Salaminie) – pisarz wczesnochrześcijański, biskup na Cyprze, palestyński święty Kościoła katolickiego i prawosławnego.
Konstantyn ucztujący z carem Symeonem. Miniatura z Kroniki Skylitzesa. Madryt

Po zawarciu pokoju rząd Mikołaja Mistyka upadł, najprawdopodobniej wskutek niezadowolenia z ustępliwej polityki względem Bułgarów. Do pałacu powróciła cesarzowa-wdowa Zoe. Projekt małżeństwa Konstantyna z córką Symeona I został odrzucony, a prawomocność koronacji władcy Bułgarii zakwestionowana. Wojna rozpoczęła się na nowo. Symeon wkroczył do Tracji, a we wrześniu 914 roku zdobył Adrianopol. W następnych latach jego wojsko spustoszyło okolice Dracza i Tesaloniki. Rząd cesarzowej Zoe przygotował kontratak. Na czele armii stanął domestyk scholon, Leon Fokas, na czele floty drungariusz Roman Lekapen. W 917 roku armia bizantyńska posuwając się wzdłuż wybrzeża Morza Czarnego wkroczyła do Bułgarii. Nad rzeką Achelaos, nieopodal Anchialos, została zaskoczona przez Symeona I i doszczętnie rozbita (20 VIII 917). Po tej klęsce nastąpiła następna pod Katasyrtami. Symeon stał się panem Półwyspu Bałkańskiego. W 918 roku przeszedł przez całą północną Grecję, aż do Zatoki Korynckiej. Rządy cesarzowej Zoe załamały się.

Symeon I Wielki (bułg. Цар Симеон Велики) (ur. 866, zm. 27 maja 927) – władca Bułgarii w latach 893-927, car bułgarski od 913, trzeci z synów Borysa I Michała i jego żony Marii. Najwybitniejszy przedstawiciel dynastii Kruma.Tracja (gr. Θρᾴκη, Thraki, łac. Thracia, bułg. Тракия, Trakija, tur. Trakya). Historycznie: starożytna kraina położona między dolnym Dunajem, Morzem Czarnym, Morzem Egejskim i rzeką Strymon (Struma). Obecnie region geograficzny na pograniczu Bułgarii (Tracja Północna), Grecji (Tracja Zachodnia) i Turcji (Tracja Wschodnia).

W cieniu teścia[ | edytuj kod]

Władzę w państwie przejął drungariusz Roman Lekapen, który ubiegł kandydata cesarzowej Zoe, Leona Fokasa. W bardzo zręczny sposób usunął najpierw cesarzową Zoe, a następnie jej współpracowników. W maju 919 roku doprowadził do ślubu własnej córki z Konstantynem VII, a sam otrzymał przy tej okazji tytuł basileopatora. 24 września 920 roku zięć obdarzył go godnością cezara, a 17 grudnia tegoż roku uczynił go współcesarzem. Lekapen niedługo zadowalał się tytułem współcesarza, niebawem sam ogłosił się cesarzem, a Konstantyna VII zdegradował do roli współcesarza. W maju 921 roku wyniósł do tej godności najstarszego syna Chrystofora, a w grudniu dwóch młodszych Stefana i Konstantyna. Chrystofor został drugim po ojcu monarchą i domniemanym następcą tronu. Konstantynowi VII przypadła czysto dekoracyjna rola trzeciego monarchy. Roman ostatecznie nie zgładził go, lecz nieznacznie, ale konsekwentnie usuwał go w cień.

Herodot z Halikarnasu (starogr. Ἡρόδοτος ὁ Ἁλικαρνασσεύς, Herodotos ho Halikarnasseus) (ur. ok. 484 p.n.e. w Halikarnasie, obecnie Bodrum w Turcji, zm. ok. 426 p.n.e. w Turioj lub Atenach) – historyk grecki, zwany Ojcem historii, czasem także Ojcem geografii. Jedynym zachowanym jego dziełem jest 9-księgowa relacja z wojen perskich, opisująca także geografię i historię Hellady, Persji i Egiptu oraz okolicznych krain, zatytułowana Dzieje (Ἱστορίαι Historiai, łac. Historiae). Jego relacje nie były zawsze dokładne, ale − w odróżnieniu od wielu innych historyków, aż po czasy dzisiejsze − zawsze opatrzone klauzulą "zgodnie z tym, czego się dowiedziałem" (Dzieje, I, 2) i "Ja zaś muszę podać, co się opowiada, ale bynajmniej nie jestem zobowiązany w to wierzyć i te słowa mają się odnosić do całych mych Dziejów." (VII, 152).Teofanes Wyznawca, Teofanes Homologetes, również Teofanes Confessor, cs. Prepodobnyj Fieofan, ispowiednik Sigrianskij, naczertannyj (ur. ok. 760 w Konstantynopolu, zm. 817 lub 818) – bizantyjski duchowny, historyk, kronikarz oraz święty katolicki i prawosławny.

Przez następne dwadzieścia kilka lat Konstantyn VII pozostawał figurantem bez wpływu, co wynikało tyleż z układu okoliczności zewnętrznych, co z jego własnego charakteru. Konstantyn był bowiem bardziej pożeraczem książek i erudytą niż mężem stanu. Żył przeszłością, a studia i pisanie rozmaitych dzieł stanowiły jego jedyną namiętność.

Kazimierz Zakrzewski, pseud. Bobrowski, Nostromo (ur. 4 listopada 1900 w Krakowie, zm. 11 marca 1941 w Palmirach) – polski historyk, czołowy polski bizantynista, związany z lewicą sanacyjną publicysta i działacz syndykalistyczny, główny – obok Jerzego Szuriga – teoretyk polskiego syndykalizmu, analityk systemów totalitarnych. Egzarchat Rawenny – historyczna prowincja bizantyjska utworzona w 584 roku przez cesarza Maurycjusza na Półwyspie Apenińskim, w celu zabezpieczenia ich przed Longobardami.

Z powrotem u władzy[ | edytuj kod]

Po śmierci najstarszego syna Roman Lekapen nie kwapił się z wyznaczeniem na swego następcę któregoś z młodszych synów. 16 grudnia 944 roku aresztowali oni ojca i zesłali na wyspę Porti, gdzie dokonał życia jako mnich w 948 roku. Młodzi Lekapenowie przeliczyli się jednak, sądząc, że obejmą władzę, być może dali się wywieść w pole przez podszepty zwolenników Konstantyna VII. Lekapenom nie udało się zgładzić prawowitego władcy. 27 stycznia 945 roku Konstantyn VII kazał aresztować swoich szwagrów, po czym skazał ich na wygnanie, gdzie jakiś czas potem w gwałtowny sposób zakończyli życie. Jako władca ulegał wpływom otoczenia, a przede wszystkim swej żony Heleny. Po upadku Lekapenów doszło do zmian personalnych na dworze. Wszechmogącym szefem koterii dworskiej został magister Bazyli Petinos. Konstantyn VII faworyzował potężny ród Fokasów. Bardas Fokas, niegdyś główny rywal Romana Lekapena, objął naczelne dowództwo, jego trzej synowie otrzymali wysokie stanowiska w armii. Na stolicy patriarchalnej Konstantyn pozostawił związanego z Romanem Teofilakta, którego po śmierci w 959 roku zastąpił Polyeukt. Nowy patriarcha zdążył w krótkim czasie poróżnić się z cesarzem, piętnując jego słabość i nadużycia dworskie.

Jerzy Mnich również Jerzy Hamartolos (Grzesznik), Jerzy Monachos (gr.: Γεώργιος Μοναχος, Georgios Monachos, zm. po 867) – mnich bizantyński, autor Zwięzłej kroniki.Syria (arab. سوريا / سورية, transk. Sūriyya), nazwa oficjalna: Syryjska Republika Arabska (arab. الجمهورية العربية السورية, transk. Al-Dżumhurijja al-Arabijja as-Surijja) – arabskie państwo na Bliskim Wschodzie, graniczące z Turcją (822 km), Irakiem (605 km), Jordanią (375 km), Libanem (375 km) i Izraelem (76 km).

Pomimo żalu, jaki Konstantyn VII przez całe życie czuł do teścia, kontynuował główne linie jego polityki wewnętrznej i zewnętrznej. Przede wszystkim kontynuował politykę agrarną teścia. W marcu 947 roku wydał ustawę, zredagowaną przez patrycjusza i kwestora Teofila, na mocy której wszystkie grunty chłopskie, nabyte przez możnych po objęciu władzy przez Konstantyna, jak i te, które mogły być nabyte w przyszłości, podlegały zwrotowi. W przypadku sprzedaży dóbr należących do możnych chłopom przysługiwało prawo pierwokupu. Dla transakcji zawartych do 945 roku przewidziano ich rozwiązanie za zwrotem ceny kupna, z czego wyłączeni zostali ubodzy właściciele ziemscy, posiadający do 50 nomism gruntu. Kolejna ustawa, projektu patrycjusza Teodora Dekapolity, ustanawiała zakaz zbywania dóbr stratiockich, z których stratioci czerpali środki na swoje utrzymanie i ekwipunek. Podział majątku stratiockiego ustawa dopuszczała tylko w razie, gdy spadkobiercy podjęli wspólne zobowiązanie pełnienia służby wojskowej. Gdyby jakieś gospodarstwo stratiockie przekroczyło przepisową wartość, nadwyżka mogła być sprzedana, jeśli nie znajdowała się w rejestrze dóbr stratiockich. Roszczenia do dawnych dóbr stratiockich przedawniały się po 40 latach. Utrzymano w mocy poprzednie ustawy przewidujące zwrot dóbr nielegalnie nabytych bez odszkodowania. O zwrot mógł się ubiegać nie tylko dawny właściciel, ale i jego krewni do szóstego stopnia pokrewieństwa, a także osoby wspólnie pełniący służbę wojskową lub te, które były za nią odpowiedzialne.

Nationalencyklopedin – największa, szwedzka encyklopedia współczesna. Jej stworzenie było możliwe dzięki kredytowi w wysokości 17 mln koron, którego udzielił rząd szwedzki w 1980 roku i który został spłacony w 1990. Drukowana wersja składa się z 20 tomów i zawiera 172 tys. haseł. Wersja internetowa zawiera 260 tys. haseł (stan z czerwca 2005). Inicjatorem projektu był rząd szwedzki, który rozpoczął negocjacje z różnymi wydawcami. Negocjacje zakończyły się w 1985, kiedy na wydawcę został wybrany Bra Böcker z Höganäs. Encyklopedia miała uwzględniać kwestie genderowe i związane z ochroną środowiska. Pierwszy tom ukazał się w 1989 roku, ostatni w 1996. Dodatkowo w roku 2000 ukazały się trzy dodatkowe tomy. Encyklopedię zamówiło 54 tys. osób. W 1997 roku ukazało się wydanie elektroniczne na CD, a w 2000 pojawiło się wydanie internetowe, które jest uzupełniane na bieżąco.International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

Polityka zagraniczna[ | edytuj kod]

Za panowania Konstantyna VII Cesarstwo toczyło opieszałe walki w Italii południowej. W 949 roku rząd cesarski przedsięwziął wyprawę przeciw piratom z Krety. Wskutek nieudolności głównodowodzącego Konstantyna Gongylasa zakończyła się ona jednak zupełnym niepowodzeniem. Główne walki toczyły się w północnej Syrii i Mezopotamii przeciw Seif-ed-Daulehowi. W 949 roku Bizantyńczycy zdobyli Germanicję i odnieśli kilka zwycięstw nad Arabami. W 952 roku przekroczyli Eufrat. W następnym roku jednak Seif-ed-Dauleh odzyskał Germanicję i wziął do niewoli Konstantyna Fokasa, syna domestyka Bardasa. Sytuacja zmieniła się, dopiero gdy w 954 roku Konstantyn powierzył naczelne dowództwo Niceforowi Fokasowi. Armia bizantyńska przeszła do ofensywy. W 957 roku padł fort Hadath w Syrii północnej, w 958 roku Jan Tzimiskes zdobył po ciężkich bojach Samosaty. W 959 roku wojska bizantyńskie odparły najazd węgierski.

Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.Tem (czasem także jako tema lub temat, stgr. θέμα thema, l.mn. θέματα themata) – jednostka podziału administracyjnego w Cesarstwie Bizantyjskim; przez długi okres istnienia imperium główna jednostka organizacji militarnej państwa.
Śmierć Konstantyna. Miniatura z Kroniki Skylitzesa. Madryt

Na okres panowania Konstantyna VII przypada ożywiona działalność dyplomatyczna dworu bizantyńskiego. Wysyłano liczne legacje państw arabskich w związku z toczącą się wojną. Wymieniono świetne poselstwa z kalifem Kordoby Abd-er-Rahmanem III i Ottonem I niemieckim. Największą doniosłość miała jednak uroczysta wizyta w Konstantynopolu księżnej ruskiej Olgi, która jesienią 957 roku spędziła dłuższy czas na dworze cesarskim. Osobista wizyta regentki kijowskiej, która nieco wcześniej przyjęła chrzest i imię cesarzowej bizantyńskiej Heleny, stała się początkiem nowej epoki w dziejach stosunków bizantyńsko-ruskich i akcji misyjnej Kościoła bizantyńskiego na Rusi. Konstantyn podejmował także próby wciągnięcia Węgrów w orbitę wpływów bizantyńskich. Dwaj ich przywódcy zostali nawet ochrzczeni w 948 roku w Konstantynopolu. Ostatecznie jednak Węgrzy znaleźli się w strefie wpływów Rzymu.

Chazarowie, Kozarowie (turecki: Hazarlar) – lud koczowniczy pochodzenia tureckiego, o którym pierwsze wzmianki pochodzą z VI wieku n.e. Tereny zajmowane przez Chazarów rozciągały się na Stepie Pontyjsko-Kaspijskim między północnym Kaukazem, Krymem, Morzem Kaspijskim a rzeką Jaik i Samarą. Trudnili się głównie pasterstwem i handlem, a bogacili na łupieskich wyprawach. Przez ich ziemie prowadziły największe szlaki handlowe z Chin do Europy (jedwabny szlak) oraz szlak północ-południe (od Waregów do Greków).Otton I Wielki (ur. 23 listopada 912, zm. 7 maja 973 w Memleben) – książę Saksonii 936–961, król niemiecki od 936 i cesarz rzymsko-niemiecki od 962, z dynastii Ludolfingów.

Twórczość[ | edytuj kod]

Konstantynowi przypisuje się autorstwo licznych dzieł, z których cztery najważniejsze to:

  • De thematibus (O temach)
  • Vita Basilii (Żywot cesarza Bazylego I)
  • De administrando imperio (O zarządzaniu państwem)
  • De cerimonnis aulae byzantinae (O ceremoniach dworu cesarskiego)
  • Znanym i dyskutowanym utworem przypisywanym Konstantynowi jest również Opowieść o wizerunku z Edessy.

    O temach[ | edytuj kod]

    Traktat O temach (Perí ton themáton), cytowany najczęściej pod tytułami łacińskimi De thematibus albo De praefecturis, jest młodzieńczym dziełem Konstantyna. Powstał pomiędzy 934 a 944 rokiem. Ujęty w dwie księgi zawiera wiadomości o bizantyńskich prowincjach, jednostkach administracyjnych i wojskowych, powstałych w wyniku reorganizacji bizantyńskiej administracji za cesarza Herakliusza. Temy, zorganizowane na wzór egzarchatu Rawenny i Kartaginy, stanowiły terytoria, w których osiedlano formacje wojskowe, nadając żołnierzom ziemię. Było ich 17 we wschodniej części Cesarstwa i 12 w zachodniej.

    Piotr Patrycjusz lub Petros Patrikios, także Petros (stgr. Πέτρος ὁ Πατρίκιος ; ur. ok. 500 r., zm. 564 r.) – historyk bizantyński.Roman II Porfirogeneta (ur. 939, zm. 16 marca 963) – cesarz bizantyjski z dynastii macedońskiej, który panował w latach 959-963.

    Traktat ma charakter wyraźnie historyczno-antykwaryczny. Zawiera bardzo mało informacji o czasach autorowi współczesnych. Wyrasta z fascynacji epoką Justyniana, daje też wierny obraz geografii Cesarstwa w VI wieku. Konstantyn omawia po kolei każdy tem, podaje informacje na temat ludności głównych miast, wyjaśnia ich nazwy, historię, przytacza nawet złośliwe epigramaty na ich temat. Materiał zaczerpnął Konstantyn głównie ze Słownika Stefana z Bizancjum i Towarzysza podróży Hieroklesa. Traktat O temach zachował się w 6 rękopisach. Najstarszy pochodzi z XII wieku.

    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Durrës, Durrësi (wł. Durazzo, gr. Δυρράχιον, Dyrrhachion, łac. Dyrrachium, srb. Драч) – miasto w Albanii położone nad Adriatykiem.

    Opowiadanie historyczne[ | edytuj kod]

    Około 950 roku Konstantyn opracował samodzielne dzieło Opowiadanie historyczne o życiu i czynach czcigodnego cesarza Bazylego (Historiké diégesis tu bíu kaj ton prákseon Basiléju tu aojdímu basiléos), cytowane pod łacińskim tytułem Vita Basilii. We wstępie autor zwierza się z zamiaru napisania historii wszystkich cesarzy bizantyńskich. Ostatecznie brak materiałów i czasu stanęły na przeszkodzie w realizacji tego zamierzenia. Konstantyn przedstawił w Opowiadaniu sylwetkę założyciela dynastii, rysując go jako cesarza idealnego i godnego naśladowania, niejednokrotnie z uszczerbkiem dla prawdy historycznej. Za wzór obrał sobie retora Izokratesa oraz historyków Polibiusza i Plutarcha. Oprócz źródeł pisanych korzystał z tradycji ustnej. W wielu miejscach z jego relacją pozostaje zbieżna Kronika Józefa Genezjusza, który najprawdopodobniej posłużył się tymi samymi źródłami.

    Nautologia (od gr. nautikós = okrętowy, żeglarski i logos = słowo, myśl, rozumowanie) – nauka o rozwoju żeglugi, jej historii (również o portach i stoczniach) i związanych z nią dziedzinach pokrewnych.Pieczyngowie (łac. Bisseni, staroruskie печенѣгъ, l.mn. печенѣзи, śr.-grec. Πατζινάκος, Πατζινάκης, Πατζινακίτης -Patzinakitai, arab. Расаnāk/Bjnak/Bjamak/Bajanak, gruz. Pacanak-i, armeń. Pacinnak, węg. Besenyő/Becencik/Palóc, średniowieczna łac.: Bisseni, Bessi, Pizenaci, Расinасi, Расinасае, Расinасitае) – związek kilku plemion koczowniczych najprawdopodobniej z grupy oguzyjskiej, które wyruszyły ze swoich pierwotnych siedzib w Azji Środkowej i w VIII – IX wieku osiedliły się między dolnym biegiem Wołgi a rzeką Jaik (obecnie Ural).

    Opowiadanie historyczne zachowało się jako piąta księga Kontynuacji Teofana, w jednym tylko rękopisie z XI wieku, z którego w XVI stuleciu sporządzone zostały trzy kopie.

    O zarządzaniu państwem[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: O zarządzaniu państwem.

    Najważniejszą samodzielną pracą Konstantyna jest dzieło O zarządzaniu państwem (De administrando imperio), nazwane tak przez XVII-wiecznego wydawcę Meursiusa. Autor zadedykował je swemu rodzonemu synowi Romanowi na 14 urodziny (952). Na wstępie udziela synowi rad, jak się ma zachowywać, by stać się godnym korony cesarzy bizantyńskich. Udziela mu też wiedzy, zgromadzonej przez niego i jego ojca na temat obcych ludów, ich stosunku do Bizancjum, wykorzystaniu jednych przeciw drugim. Opisał ich zwyczaje, zajmowane przez nich terytoria, ich historię. Wiedzę tą uważał za konieczną, by móc na drodze dyplomatycznej podporządkować Cesarstwu jego wrogów.

    Kassianus Bassus z Bytynii – żyjący prawdopodobnie w VI wieku pisarz agronomiczny. Uznaje się go za autora Geoponik, traktatu o rolnictwie, będącego w znacznej części kompilacją wyimków z dzieł wcześniejszych pisarzy, uzupełnioną o własne doświadczenia.WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.

    Dzieło składa się z czterech części. Każda z nich zaczyna się od napomnień skierowanych do syna. Pierwsza (rozdziały 1–12) opisuje stosunki panujące między Uzami, Chazarami, Pieczyngami, Rusami, Bułgarami i Węgrami oraz ich stosunek do Bizancjum. Druga (rozdział 13) poucza, jak wykorzystać dyplomatycznie ich pożądanie podarków, korony, koligacji z rodziną cesarską, „greckiego ognia”. Trzecia, najobszerniejsza (rozdziały 14-48) przedstawia historię, geografię i zwyczaje ludów obcych, podzielone na trzy części. Pierwsza jest poświęcona Arabom, Hiszpanii, Italii, Dalmacji, Chorwatom i Serbom, zawiera też epizody dotyczące Awarów, Pieczyngów i Węgrów. Część druga zajmuje się Armenią i Iberią, trzecia mówi o akcjach dyplomatycznych Bizancjum. Czwarta część dzieła (rozdziały 48–53) poświęcona została sprawom wewnętrznym państwa i stanowi uzupełnienie młodzieńczej pracy Konstantyna O temach. Znajdują się tu informacje o osiedleniu się Słowian w temie Morei i o wojnie z Bułgarami w latach 849–896.

    Dalmacja (chorw. Dalmacija, wł. Dalmazia, serb. Далмација) – kraina historyczna w Chorwacji, Bośni i Hercegowinie oraz Czarnogórze na wschodnim wybrzeżu Adriatyku.Marian Henryk Serejski (ur. 3 maja 1897 w Warszawie, zm. 23 października 1975 w Warszawie) – polski historyk, mediewista, historyk historiografii. Absolwent historii Uniwersytetu Warszawskiego. W 1925 doktorat (Idea Imperium Romanum w Galii Merowińskiej)pod kierunkiem M. Handelsmana. Habilitacja w 1937 (Idea jedności karolińskiej. Studium nad genezą wspólnoty europejskiej w średniowieczu). W latach 1937-1939 pracował w Wojskowym Biurze Historycznym. W okresie II wojny, przebywał początkowo w Warszawie (zajmował się zabezpieczaniem przed Niemcami akt GISZ), a następnie na wsi w Lubelskiem. W 1940 r. aresztowany i osadzony w obozie w Oświęcimiu (zwolniony w 1942). Zaangażowany w tajne nauczanie. Od 1945 związany z Uniwersytetem Łódzkim. W 1946 profesor nadzwyczajny, 1956 profesor zwyczajny. W latach 1948-1950 był dziekanem Wydziału Humanistycznego UŁ. od 1965 roku związany Instytutem Historii PAN (do 1968 kierownik Zakładu Historii Historiografii). Inicjator serii „Klasycy Historiografii Polskiej”. Laureat Nagrody Fundacji im. A. Jurzykowskiego (1971). W 1961 roku brał udział w "obudzeniu" Loży-Matki "Kopernik" w Warszawie. Jego uczniami byli min.: Franciszek Bronowski, Andrzej Feliks Grabski, Andrzej Wierzbicki.

    Struktura dzieła – powtórzenia, sprzeczne datowanie tych samych wydarzeń – zdaje się wskazywać, że cesarz redagował przygotowane mu materiały w różnym czasie, dzieląc odrębne partie materiału na rozdziały. Analiza treści wskazuje, że autor miał początkowo zamiar napisać dwie odrębne prace, jedną poświęconą ludom (perí ethnόn) i o temach (perí ton themáton). Dzieło posiada dwie warstwy: dydaktyczną, zawierającą wskazówki dla syna na temat polityki zagranicznej państwa, i informacyjną, dotyczącą dziejów i organizacji obcych ludów. Cesarz traktował swój materiał bezkrytycznie, całą swą uwagę poświęcając temu, by przekazać jak najwięcej informacji synowi. Jakkolwiek niektóre partie dzieła powtarzają się w traktacie O temach i w Kontynuacji Teofana, O zarządzaniu państwem stanowi bezcenne źródło dla dziejów Bizancjum i ludów ościennych w X wieku. Szczególnie wartościowe są przekazy o Rusach, Słowianach południowych, Wenecji, Italii, Węgrach, Morawach oraz o ludach tureckich, Persach i Armeńczykach. Opowiadaczom chorwackim zawdzięczał Konstantyn VII informacje o tak zwanej „wielkiej Chrobacji”, leżącej z tamtej strony Bagibarei (Bawarii). W dawniejszej, polskiej literaturze historycznej sądzono, że wiadomości Konstantyna dotyczą terytorium księstwa Wiślan.

    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie. Peloponez (Półwysep Peloponeski, nwgr. Πελοπόννησος, Peloponnisos, w średniowieczu znany pod nazwą Morea, gr. Μωρέας lub Μωριάς) – półwysep i kraina historyczna w Grecji. Stanowi najdalej na południe wysuniętą część Półwyspu Bałkańskiego i kontynentalnej Grecji. Znajduje się między Morzem Jońskim a Egejskim. Połączony jest z lądem Przesmykiem Korynckim przeciętym Kanałem Korynckim. Od północy Peloponez ograniczony jest Zatoką Koryncką i Patraską. Silnie rozczłonkowana linia brzegowa tworzy liczne mniejsze półwyspy: Argolidzki, Lakoński, Mani, Mesyński i zatoki: Sarońską, Argolidzką, Meseńska, Kiparysyjską. Powierzchnia Peloponezu wynosi 21,4 tys. km².

    Konstantyn korzystał w swej pracy z Kroniki Teofana Wyznawcy, Kroniki Jerzego Mnicha, Słownika Stefana z Bizancjum, Taktika Maurycjusza, sprawozdań posłów, itinerariów geograficznych, zaginionego opisu ziem położonych między Dunajem a Kaukazem. Nazwy geograficzne podał również w przekładzie greckim. Z uwagi na to, że dzieło zawierało wiele informacji poufnych związanych z polityką państwa, zostało sporządzone tylko w jednym egzemplarzu i było starannie przechowywane. Nie zna go żaden z późniejszych pisarzy bizantyńskich. Zachowało się w jednym rękopisie z XI wieku.

    Italia – kraina historyczna i geograficzna położona na Półwyspie Apenińskim, której obszar zmieniał się na przestrzeni dziejów.Nicefor II Fokas (gr. Νικηφόρος Β΄ Φωκάς, Nikēphoros II Phōkas) (ur. ok. 912, zm. 11 grudnia 969) – cesarz bizantyjski od 963, jeden z najwybitniejszych bizantyjskich władców X w., zasłużony dla odbudowy militarnej potęgi państwa.

    O ceremoniach[ | edytuj kod]

    Leon Fokas wysyła do cesarza arabskiego generała Abul Asaira, pokonanego w bitwie. Miniatura z Kroniki Skylitzesa. Madryt

    Z udziałem Konstantyna powstało obszerne dzieło O ceremoniach dworu bizantynskiego (Ékthesis tes basiléju tákseos, tytuł łaciński: De cermoniis aulae Byzantinae) liczące sobie w wydaniu Reiskiusa 800 stron. Dzieło w interesujący sposób przedstawia drobiazgowy opis ceremoniału dworu bizantyńskiego, etykietę na dni powszednie i uroczystości, takie jak chrzest, ślub, koronacja czy pogrzeb członków rodu cesarskiego. Szczegółowo jest też przedstawiony ceremoniał przyjmowania obcego poselstwa, zależny od rangi znaczenia wysyłającego go władcy, przyjęcie poselstwa na granicy, audiencja w sali tronowej.

    Edirne (wariantowo Adrianopol) – miasto w europejskiej, północno-zachodniej części Turcji, na Nizinie Trackiej, przy ujściu rzeki Tundża do Maricy, w pobliżu granicy z Grecją.Chorwaci – naród południowosłowiański, liczący około 9 mln ludzi. Zamieszkują głównie Chorwację (około 4 mln) oraz Bośnię i Hercegowinę (0,6 mln). Większe skupiska Chorwatów znajdują się też w Austrii (Burgenlandzcy Chorwaci) i Serbii. Na emigracji żyje około 2,5 mln Chorwatów, głównie w USA (0,3 mln), Chile (0,3 mln), ale również w takich krajach jak Argentyna, Niemcy, Kanada, Australia, Szwecja, i Brazylia.

    W O ceremoniach zachowało się sporo szczegółów z życia dworu. Szczególnie cenne dla historii literatury są aklamacje, śpiewane na hipodromie ku czci cesarza przez stronnictwa cyrkowe. Stronnictwa zamawiały je u swoich poetów i kompozytorów. Były napisane w jambach, trochejach lub wierszem politycznym. Poziomem artystycznym dorównywały hymnom religijnym. Stanowią zabytki bizantyńskiej poezji ludowej.

    Justynian I Wielki, Iustinianus (właśc. Flavius Petrus Sabbatius Iustinianus, ur. 11 maja 483 w Tauresium, Prowincja Iliria, zm. 13 listopada 565 w Konstantynopolu) – cesarz bizantyński od 1 sierpnia 527 do 13 listopada 565, święty Kościoła prawosławnego. Syn Wigilancji i tym samym siostrzeniec cesarza Justyna I.Państwo wielkomorawskie (także Wielkie Morawy - cz. Velká Morava, słow. Veľká Morava, łac. Magna Moravia lub Rzesza Wielkomorawska - cz. Velkomoravská říše, słow. Veľkomoravská ríša) – średniowieczne państwo słowiańskie.

    O ceremoniach stanowi zbiór najróżniejszych przepisów etykietalnych podzielonych na rozdziały. Konstantyn w przedmowie do syna pisze, że nie znalazł w bibliotece pałacowej żadnej podobnej księgi. Na analogiczne dzieło natrafił dopiero w klasztorze Sigriane. Zostało napisane z inicjatywy Leona VI przez Leona Katakylasa. Konstantyn znacznie je poszerzył, wykorzystując ponadto Hierarchiczny spis urzędników (Klerotolόgion) Filotesa Protospatara z IX wieku, hierarchiczną listę kościelną Epifaniusza z Salaminy i zaginioną pracę Piotra Patrycjusza.

    Orybazjusz (Oribasios, Oribasis, Oribaso; ur. 325 w Pergamonie, zm. 403 w Konstantynopolu) – starożytny lekarz i autor dzieł medycznych.Arabowie (arab.: عرب ’Arab, w pierwotnym znaczeniu: „koczownicy”) – grupa ludów pochodzenia semickiego zamieszkująca od czasów starożytnych Półwysep Arabski. Większość Arabów to ludzie biali, choć w Afryce spotkać też można Arabów o negroidalnym wyglądzie.

    Większość prac nad dziełem została wykonana pod nadzorem cesarza przez jego współpracowników. Pierwotna redakcja nie zachowała się. Z czasem uzupełniono je o nowe elementy, takie jak proklamacja Nicefora II Fokasa (963–969), wzmianka o grobowcu Konstantyna VII w kościele świętych Apostołów, kolejne pieśni ludowe.

    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.Store Norske leksikon (Wielka encyklopedia norweska) - norweska encyklopedia w języku bokmål. Powstała po fuzji dwóch dużych, tworzących encyklopedie i słowniki wydawnictw norweskich Aschehoug i Gyldendal w 1978 roku, które utworzyły wydawnictwo Kunnskapsforlaget. Były cztery wydania papierowe: pierwsza w latach 1978-1981 w 12 tomach, druga w latach 1986-1989 w 15 tomach, trzecia w latach 1995-1999 w 16 tomach i czwarta w latach 2005-2007 w 16 tomach. Ostatnie wydanie zawierało 150 tys. haseł i 16 tys. ilustracji i zostało opublikowana przy wsparciu finansowym stowarzyszenia Fritt Ord. W 2010 roku ogłoszono, że nie będzie już wydań papierowych encyklopedii. Encyklopedia dostępna jest on-line od 2000 roku, a od 2009 roku może być edytowane przez użytkowników. Kunnskapsforlaget korzysta jednak z pomocy ekspertów przy sprawdzaniu treści zamieszczonych przez czytelników.

    Pisma zaginione[ | edytuj kod]

    Nie zachowały się listy Konstantyna VII, jego poezje o treści religijnej i świeckiej, wzmiankowane w późniejszych źródłach, mowy: z okazji pięćsetlecia przeniesienia relikwii św. Jana Chryzostoma (938), na rocznicę odnalezienia cudownego obrazu Chrystusa w zrujnowanej Edessie (po 945) i do wodzów i żołnierzy przed wyruszeniem na wojnę (958). Nie zachowała się też praca Porfirogenety Prognozowanie pogody (Brontolόgion kaj sejsmolόgion).

    Morze Czarne (w starożytności: gr. Εύξεινος Πόντος, łac. Pontus Euxinus, co znaczy „Morze Gościnne”) – morze śródlądowe rozciągające się pomiędzy Azją Mniejszą na południu, Kaukazem na wschodzie, Niziną Wschodnioeuropejską na północy i Półwyspem Bałkańskim na zachodzie. Wchodzi w skład systemu oceanicznego Oceanu Atlantyckiego.August Bielowski (Augustyn), pseud. Jan Płaza (ur. 27 marca 1806 w Krechowicach na Pokuciu, zm. 11/12 października 1876 we Lwowie) – polski historyk, pisarz, dyrektor Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie, autor, fundator i wydawca “Monumenta Poloniae Historica”, członek honorowy Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk w latach 1860-1876.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Geoponika (gr. Γεωπονικά, pol. Encyklopedia wiedzy rolniczej) – bizantyńska encyklopedia rolnicza. Jest to pochodzący prawdopodobnie z VI wieku zbiór wskazówek dotyczących rolnictwa autorstwa Kassianusa Bassusa Scholastyka, będący w znacznej części kompilacją wypisów z dzieł wcześniejszych pisarzy agronomicznych, przede wszystkim Zbioru porad rolniczych Windaniusza Anatoliusza z Bejrutu i Georgik Didymosa z Aleksandrii.
    Armenia, Republika Armenii (Հայաստան - Hajastạn, Հայաստանի Հանրապետություն - Hajastani Hanrapetutjun) – państwo w Azji na Kaukazie Południowym. Armenia graniczy od północy z Gruzją, od południa z Iranem i z azerską eksklawą Nachiczewan, od wschodu z Azerbejdżanem, od zachodu z Turcją. Niepodległość uzyskała w 1991 r. w związku z rozpadem ZSRR. Armenia nie ma dostępu do morza. Stolicą Armenii jest obecnie Erywań, który jest też największym miastem w kraju. Od 1991 roku Armenia należy do Wspólnoty Niepodległych Państw.
    Awarowie – koczowniczy lud, który w połowie VI wieku pojawił się w Europie. Utworzone przez Awarów wspólnie z Kutigurami państwo Kaganat Awarów zasłynęło na przełomie VI i VII wieku łupieżczymi wyprawami głównie przeciw Bizancjum. Po upadku kaganatu na początku IX wieku Awarowie stopniowo zaniknęli. Charakterystyczną cechą wyglądu zewnętrznego Awarów był niespotykany wśród innych ludów europejskich zwyczaj wiązania włosów w dwa warkocze.
    Dunaj (łac. Danubius, niem. Donau, słow. Dunaj, węg. Duna, chorw. Dunav, serb. i bułg. Дунав, rum. Dunărea, ukr. Дунай gr. Ίστρος (Istros) – druga co do długości (po Wołdze) rzeka w Europie.
    Wielka Encyklopedia Rosyjska (ros. Большая российская энциклопедия, БРЭ) – jedna z największych encyklopedii uniwersalnych w języku rosyjskim, wydana w 36 tomach w latach 2004–2017. Wydana przez spółkę wydawniczą o tej samej nazwie, pod auspicjami Rosyjskiej Akademii Nauk, na mocy dekretu prezydenckiego Władimira Putina nr 1156 z 2002 roku
    Halina Evert-Kappesowa (ur. 27 grudnia 1904 w Łodzi, zm. 10 czerwca 1985) – historyk, bizantynolog, profesor Uniwersytetu Łódzkiego, inicjatorka badań bizantynologicznych w Łodzi. Córka Ludwika Everta. W latach 1923-1927 przebywała w Stambule. Ukończyła studia historyczna na UW pod kierunkiem Oskara Haleckiego. Następnie pracowłą na UW pod kieunkiem Kazimierza Zakrzewskiego. Następnie kontynuowała je w Paryżu pod opieką naukową Charles’a Diehla i Rodolphe’a Guillanda. Okres II wojny światowej spędziła w Warszawie, gdzie w 1942 na tajnych kompletach uzyskała tytuł doktora (zatwierdzenie tytułu doktora przez Radę Wydziału Humanistycznego UW - 1945). Od 1945 zatrudniona na UŁ. 1951-1955 adiunkt w Zakładzie Historii Starożytnej i Średniowiecznej UŁ, 1956-1971 docent UŁ, od 1971 profesor nadzwyczajny (od 1975 emerytowana). W latach 1957-1970 kierownik Zakładu Historii Bizancjum UŁ, 1966-1975 kierownik Zakładu Historii Powszechnej Starożytnej i Średniowiecznej UŁ. Członek komitetów redakcyjnych: „Byzantinoslavica” (Praha), „Palaeologia” (Osaka), „Nautologia” (Gdynia).
    Arystoteles (gr. Ἀριστοτέλης, Aristotelēs, ur. 384 p.n.e., zm. 7 marca 322 p.n.e.) – filozof, jeden z trzech, obok Sokratesa i Platona najsławniejszych filozofów starożytnej Grecji. Nazywany też Stagirytą (od miejsca urodzenia), lub po prostu Filozofem (w tekstach średniowiecznych i nowożytnych).

    Reklama