Konrad III Rudy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Konrad III Rudy (ur. ok. 1448, zm. 28 października 1503 w Osiecku) – książę czerski, liwski, warszawski, nurski, łomżyński, ciechanowski, różański, zakroczymski i wyszogrodzki w latach 1454–1471 razem z braćmi (do 1462 regencja), książę płocki, wiski i płoński, oraz pan Zawkrza w latach 1462–1471, w wyniku podziału od 1471 książę czerski i liwski, w latach 1474–1489 i od 1495 ponownie wyszogrodzki, od 1484 zakroczymski, od 1488 nurski, od 1489 warszawski.

Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Kazimierz III płocki (ur. ok. 1449, zm. 9 czerwca 1480) – książę mazowiecki na Warszawie, Nurze, Łomży, Liwie, Ciechanowie, Wyszogrodzie i Zakroczymiu wspólnie z braćmi w latach 1454-1471, od 1462 w Płocku, Płońsku i Zawkrzu i Wiźnie, w wyniku podziału 1471 książę na Płocku, Wiźnie, Wyszogrodzie, Płońsku i Zawkrzu, od 1471 r. świecki (administrator), a w latach 1475-1480 kościelny biskup płocki, 1474 r. zrezygnował z Wyszogrodu, 1475 r. abdykował.

Życiorys[ | edytuj kod]

Konrad III był trzecim pod względem starszeństwa synem księcia warszawskiego Bolesława IV (najstarszym który przeżył ojca) i Barbary Olelkówny.

10 września 1454 zmarł ojciec księcia Bolesław IV i Konrad III znalazł się wraz z młodszym rodzeństwem pod opieką regencji kierowanej przez płockiego biskupa Pawła Giżyckiego i matkę Barbarę. Za pełnoletniego Konrad III został uznany w 1462 i aż do 1471 rządził formalnie wspólnie z braćmi jako tak zwani bracia niedzielni.

Kazimierz IV Andrzej Jagiellończyk, lit. Kazimieras I Andrius Jogailaitis, biał. Казімір I Ягелончык (ur. 30 listopada 1427 w Krakowie, zm. 7 czerwca 1492 w Grodnie) – wielki książę litewski w latach 1440–1492, król Polski w latach 1447–1492. Jeden z najaktywniejszych polskich władców, za panowania którego Korona, pokonując zakon krzyżacki w wojnie trzynastoletniej, odzyskała – po 158 latach – Pomorze Gdańskie, a dynastia Jagiellonów stała się jednym z czołowych domów panujących w Europie. Zdecydowany przeciwnik magnaterii, przyczynił się do wzmocnienia znaczenia Sejmu i sejmików, co jednak stało się z krzywdą dla mieszczaństwa.Bełz (ukr. Белз, jid. בעלז) – obecnie miasto na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, rejon sokalski, nad rzeką Sołokiją, dopływem Bugu; 2400 mieszkańców (2004). Położony przy samej granicy z Polską.

Na początku 1462 z sąsiedniego Mazowsza płockiego nadeszła wieść o niespodziewanej bezpotomnej śmierci tamtejszych książąt: Siemowita VI i Władysława II. Konrad III mając nadzieję przejąć całość spadku niezwłocznie przyjął tytuł księcia płockiego. Na spuściznę tę miał jednak ochotę również i Kazimierz Jagiellończyk, który – powołując się na prawa suwerena i dysponując większymi możliwościami – zajął ziemię bełską, rawską i gostynińską i połączył je z koroną. Tylko ze względu na fakt toczonej wojny trzynastoletniej z zakonem krzyżackim i obawa, że inkorporacja całości spotka się z niezadowoleniem opinii publicznej, jako zbyt agresywna, skłoniły króla tymczasowo do zaakceptowania panowania Konrada III w ziemi płockiej, płońskiej i Zawkrzu (to, że ziemie te w ogóle przeszły w jego ręce, Konrad III zawdzięczał tylko energicznej postawie Katarzyny Siemowitówny, ciotki ostatnich książąt mazowieckich z linii płockiej).

II pokój toruński – traktat zawarty w Toruniu 19 października 1466 roku pomiędzy Polską a zakonem krzyżackim, kończący wojnę trzynastoletnią, trwającą w latach 1454-1466. Papiestwo stojące po stronie Krzyżaków, nie zatwierdziło uchwał zawartego pokoju. Płock – miasto na prawach powiatu na Pojezierzu Dobrzyńskim i w Kotlinie Płockiej, nad Wisłą, w województwie mazowieckim, siedziba ziemskiego powiatu płockiego; historyczna stolica Mazowsza oraz stolica Polski w latach 1079-1138; siedziba rzymskokatolickiej kurii diecezji płockiej (1075); siedziba władz Kościoła Starokatolickiego Mariawitów i mariawickiej diecezji warszawsko-płockiej, port rzeczny, rafineria ropy naftowej (1964), szkoły wyższe, teatry, muzea.

Zajęcie ziemi płockiej nie oznaczało jednak końca zmagań o zachowanie jej w rękach Piastów mazowieckich. W listopadzie 1462 książę został zobowiązany do stawiennictwa w Piotrkowie, gdzie miał stanąć przed sądem królewskim kierowanym przez Stanisława Ostroroga, wojewodę kaliskiego. Werdykt sądu można było przewidzieć z góry i 25 listopada 1462 książę, oburzony, opuścił miejsce obrad, na których uznano fakt inkorporacji Rawy, Gostynina i Bełza oraz polecono dokonać tego samego z pozostałą częścią spuścizny po Siemowicie VI i Władysławie II. Z nieznanych przyczyn, mimo potwierdzenia wyroku w latach następnych, Kazimierz Jagiellończyk nie wykorzystał wtedy przysługujących mu praw i Płock pozostał jeszcze na jakiś czas przy Piastach (w 1476 odpadła tylko po śmierci Anny, wdowy po Władysławie I, jej oprawa wdowia, czyli ziemia sochaczewska).

Zakon krzyżacki – pełna nazwa: Zakon Szpitala Najświętszej Maryi Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (zakon krzyżacki, zakon niemiecki, łac. Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem, Ordo Theutonicus, OT, niem. Orden der Brüder vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem, Deutscher Orden, DO) – zakon rycerski, jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, które powstały na fali krucjat w XI i XII wieku. Sprowadzony, by zapewnić bezpieczeństwo ewangelizacji Prusów, opanował militarnie obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem formację państwową Prusy Zakonne. Zakon podbił także niektóre ziemie Polski i Litwy.Ziemia sochaczewska – jednostka terytorialna leżąca na Mazowszu, stanowiąca w latach 1476-1793 część województwa rawskiego. Główne miasto: Sochaczew.

Nie chcąc ryzykować ostatecznej utraty łaski królewskiej, Konrad III wsparł wojska koronne w wojnie z zakonem, na przykład oblegając w 1464 Działdowo. Był gwarantem pokoju toruńskiego 1466 roku.

3 kwietnia 1471, w związku z osiągnięciem przez braci Konrada III – Kazimierza III, Janusza II i Bolesława V – pełnoletniości, zdecydowano się na podział jednolitego Mazowsza na dzielnice. Konrad III jako najstarszy miał pierwszeństwo wyboru i zdecydował się ziemię czerską i liwską. Nie był to ostateczny podział, gdyż w 1474 Konradowi udało się uzyskać od Kazimierza ziemię wyszogrodzką, a dziesięć lat później od Bolesława V ziemię zakroczymską.

Osieck – dawne miasto, obecnie wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie otwockim, w gminie Osieck. Oprawa wdowia - pojęcie funkcjonujące w średniowiecznej i nowożytnej Polsce, a oznaczające zawarcie w testamencie, czy innym akcie prawnym, finansowego i majątkowego zabezpieczenia dla żony po zmarłym mężu.

27 kwietnia 1488 zmarł książę warszawski i nurski Bolesław V. Zgodnie ze wcześniejszymi umowami jego władztwo miał objąć Konrad III. Z nieznanych przyczyn mieszczanie warszawscy wypowiedzieli jednak księciu posłuszeństwo i przywołali do miasta Janusza II. Dopiero układ zawarty w następnym roku, w którym Konrad III wymienił z Januszem ziemię wyszogrodzką na warszawską, pozwolił temu pierwszemu przejąć całość spadku po Bolesławie V.

Stefan Batory z Ecsed, węg. Ecsedi Báthory István (ur. ok. 1490, zm. 8 maja 1530 w Devín) – możnowładca węgierski, syn Andrzeja Batorego i Doroty Várdai (Dorottya Várdai), bratanek wojewody siedmiogrodzkiego Stefana Batorego.Wyszogród – miasto w Polsce w województwie mazowieckim w powiecie płockim, położone na prawym brzegu Wisły, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Wyszogród. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa płockiego.

Ciągłe zagrożenie dla Mazowsza ze strony Jagiellonów książę próbował ograniczyć przez kontakty z państwami wrogimi Polsce – z Krzyżakami, a nawet Moskwą. Bezskutecznie jednak, gdyż kiedy 16 lutego 1495 zmarł Janusz II i o jego dzierżawy upomniał się król Jan Olbracht, Konrad III pozostał sam.

Niemniej książę początkowo nie rezygnował i, wyprzedzając wojska koronne, obsadził błyskawicznie zamek w Płocku. Jan Olbracht w przeciwieństwie do ojca nie chciał jednak odpuścić i kiedy w sierpniu 1495 wojska polskie przybyły do Płocka, Konrad III, zdając sobie sprawę z niemożności stawienia oporu, zrezygnował z walki. Zwycięskiemu królowi inkorporacja ziemi płockiej jednak nie wystarczyła i w lutym 1495 polecił księciu stawić się w Piotrkowie, gdzie dodatkowo go upokorzył odebraniem mu jako dziedzicznych posiadłości większości obszaru Mazowsza. Tylko w ziemi czerskiej Piastowie mieli panować dziedzicznie, reszta dzielnicy miała po śmierci Konrada zostać inkorporowana do korony.

Niedział – pojęcie prawne funkcjonujące w patrymonialnych państwach europejskich, w szczątkowej formie utrzymujące się do nowożytności, będące formą własności zbiorowej (nie mylić z rzymską współwłasnością) wspólnoty rodzinnej na nieruchomości. Uczestnicy niedziału nie mieli indywidualnej własności do idealnych części ułamkowych rzeczy, a władali wspólnie całością rzeczy. Prawa własności zbiorowej były także niezbywalne. Niedział nazywany był też własnością pospólnej ręki.Piotrków Trybunalski – miasto na prawach powiatu w centralnej Polsce, położone na zachodzie Równiny Piotrkowskiej. Drugie pod względem wielkości miasto w województwie łódzkim i 47. w Polsce. Był miastem królewskim.

W Piotrkowie ograniczono również możliwości Konrada realizacji polityki wewnętrznej, gdyż odtąd każdy szlachcic prowincji mógł w razie konfliktu z księciem odwołać się do decyzji króla. Decyzja ta w 1501 omal nie pozbawiła Konrada III władzy, kiedy to senat w królestwie wydał wyrok pozwalający na odebranie mu ziem dzierżonych dożywotnio za krzywdy wyrządzone przez księcia niejakiemu Radzymińskiemu. Tylko śmierć Jana Olbrachta i wywołany tym chaos spowodowały, że pomysł ten nie został zrealizowany.

Anna Radziwiłłówna (ur. 1476, zm. 14 lub 15 marca 1522 w Liwie) – księżna mazowiecka, regentka Mazowsza w latach 1503-1518.Zakroczym – miasto w woj. mazowieckim, w powiecie nowodworskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Zakroczym. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. warszawskiego. Leży na prawym brzegu Wisły.

Konrad III był od 1496 lub 1497 żonaty z Anną Radziwiłłówną, córką wojewody wileńskiego Mikołaja Radziwiłłowicza (wcześniej był związany z Magdaleną Stawrotówną, była to jednak kobieta niskiego stanu i ewentualne potomstwu nie miałoby praw do Mazowsza), z którego doczekał się czworga dzieci: dwóch córek (Zofii – żona najpierw magnata węgierskiego Stefana Batorego, następnie Ludwika Pekryego – i Anny – żona Stanisława Odrowąża wojewody podolskiego) oraz dwóch synów (Stanisława i Janusza). Ponadto książę miał dwoje dzieci z Dorotą z Warszawy i syna Hieronima oraz najprawdopodobniej córkę Annę Dorotę Chynowską, żonę podsędka czerskiego Jana Warszewieckiego, z Anną Łoską.

Dorota Kozłowa Aksamitowa, Dorota z Warszawy (zm. po 27 grudnia 1537) – nałożnica księcia mazowieckiego Konrada III Rudego.Stanisław Odrowąż herbu Odrowąż (1509-1545) – wojewoda ruski w latach 1543-1545, wojewoda podolski w 1535 roku, wojewoda bełski w 1535 roku, kasztelan lwowski w latach 1533-1535, kasztelan biecki w 1533 roku, starosta lwowski w latach 1534-1537, starosta samborski w 1513 roku, starosta zamechski w 1540 roku.

Konrad III Rudy został pochowany w kolegiacie św. Jana w Warszawie.

Podstrony: 1 [2] [3]




Warto wiedzieć że... beta

Anna (ur. ok. 1498, zm. po 26 stycznia 1557 w Jarosławiu) – księżna mazowiecka z dynastii Piastów. Ostatnia przedstawicielka linii Piastów mazowieckich.
Wojna trzynastoletnia (1454-1466) – wojna między zakonem krzyżackim a Koroną Królestwa Polskiego, zakończona II pokojem toruńskim.
Jan I Olbracht (Albrecht), lit. Janas Olbrachtas (Albrechtas), biał. Ян I Ольбрахт (ur. 27 grudnia 1459 w Krakowie, zm. 17 czerwca 1501 w Toruniu) – król Polski w latach 1492-1501, książę głogowski 1491-1498.
Czersk – wieś w gminie Góra Kalwaria w powiecie piaseczyńskim w województwie mazowieckim. Przez Czersk z Coniewa do Brzumina prowadzi droga wojewódzka nr 739, która łączy wieś z drogą krajową nr 79
Magdalena Stawrotówna (zm. przed 1476) – mieszczka krakowska, pierwsza żona księcia mazowieckiego Konrada III Rudego.
WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.
Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.

Reklama