• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Konidium

    Przeczytaj także...
    Władysław Wojewoda (ur. 20 maja 1932 w Przemyślu, zm. 3 listopada 2010) – polski biolog, pedagog, specjalista w zakresie botaniki i mykologii.Liczba mnoga – forma fleksyjna, tj. przypadek w deklinacji i w koniugacji, oznaczający wiele przedmiotów lub osób, a także w przypadku przedmiotów zbiorowych – grupy tych przedmiotów (np. piasek w liczbie pojedynczej oznacza wiele ziaren piasku, ale istnieje też forma w liczbie mnogiej – piaski – mogąca się odnosić do większych zbiorów – np. piaski pustyni; podobnie armia to grupa ludzi, gramatycznie liczba pojedyncza, istnieje jednak rzeczownik armie w liczbie mnogiej).
    Alternaria Nees – rodzaj workowców z klasy Dothideomycetes. Należy do niego kilkaset gatunków. Grzyby mikroskopijne, saprotrofy lub pasożyty. Niektóre są endemitami, większość jest szeroko rozprzestrzeniona na całym świecie.
    Typy konidiów wg P. A. Saccardo: – amerokonidia, 2 – didymokonidia, 3 – fragmokonidia, 4 – diktiokonidia, 5 – skolekokonidia, 6 – helikokonidia, 7,8 – staurokonidia
    Mikroskopowe zdjęcie konidiów u Phialophora verrucosa
    Konidia grzyba Trichoderma harzianum
    Dwukomórkowe teliospory nagoci goździeńcowatej

    Konidium (l.mn. konidia), konidiospora lub zarodnik konidialny – rodzaj zarodników grzybów powstających w wyniku rozmnażania bezpłciowego. Należy do grupy mitospor.

    Annelida – rodzaj komórki konidiotwórczej u grzybów. Jest to końcowa strzępka, na której wytwarzane są bezpłciowo zarodniki zwane konidiami.Oidium (l. mn. oidia) – rodzaj zarodników występujących u niektórych grzybów, np. w rzędzie Erysiphales. Należą do grupy mitospor. W pewnym okresie swojego rozwoju niektóre strzępki tych grzybów rozpadają się na mniej więcej kuliste i zazwyczaj cienkościenne komórki. U niektórych jednak gatunków np. z rodzaju Endomyces, oidia otoczone są grubą ścianą komórkową.

    Wytwarzanie i rozprzestrzenianie konidiów[ | edytuj kod]

    Konidia wytwarzane są często przez workowce (Ascomycota), rzadziej podstawczaki (Basidiomycota) Najczęściej powstają egzogenicznie (na zewnątrz komórki), ale mogą też powstawać endogenicznie (wewnątrz komórki, jak np. fialospory w fialidach). Konidia wytwarzane w pyknidiach często nazywa się pykniosporami. Proces wytwarzania konidiów to konidiogeneza. Zachodzi albo na strzępkach zwanych konidioforami, albo w specjalnych strukturach zwanych konidiomami.

    Konidiom – występująca u grzybów wielostrzępkowa struktura, w której powstają zarodniki bezpłciowe – konidia. Wyróżnia się następujące typy konidiomów:Barbara Gumińska (ur. 25 września 1924 we Lwowie) – prof. dr hab., polska uczona, specjalistka w zakresie botaniki i mykologii. Ukończyła studia na Uniwersytecie Jagiellońskim (UJ) w Krakowie w 1951, w 1994 uzyskała tytuł prof. zwyczajnego. Była na tej uczelni pracownikiem Instytutu Botaniki, kierownikiem Zakładu Taksonomii Roślin i Fitogeografii (1977-79), kierownikiem Pracowni Mykologicznej od 1979. Członek Polskiego Towarzystwa Botanicznego i Rady Naukowej PAN od 1990.

    Wytworzone przez grzyby konidia są rozprzestrzeniane najczęściej przez ruchy powietrza. U licznych gatunków grzybów w acerwulusach oprócz konidiów powstaje higroskopijna substancja, która pochłaniając wodę podczas deszczu tworzy wokół owocnika śluzowatą otoczkę. Pęczniejąc substancja ta wypycha konidia z acerwulusów, a wiatr je roznosi. Śluz umożliwia przyklejenie się konidiów do podłoża. Jest to najczęściej spotykany sposób infekcji roślin przez patogeniczne grzyby.

    Makrokonidium (l.mn. makrokonidia) – rodzaj konidium, czyli powstającego bezpłciowo zarodnika grzybów. Niektóre grzyby, np. w obrębie rodzaju Fusarium wytwarzają dwa rodzaje konidiów, różniące się wielkością i budową: większe makrokonidia i mniejsze mikrokonidia. Makrokonidia są kilkukomórkowe i mogą powstawać zarówno w grzybni powietrznej, jak i w sporodochiach.Pyknidium, l. mn. pyknidia (łac. picnidium, picnidia) – występujące u grzybów bardzo drobne organella z otworkiem na szczycie. Mają kulisty lub wydłużony kształt i powstają w nich w wyniku rozmnażania bezpłciowego zarodniki zwane pykniosporami. Pyknidia czasami nazywane są również pykniami. Na powierzchni plechy widoczne są jako zazwyczaj ciemne kropeczki lub brodaweczki z otworkiem na szczycie.

    Konidia są zawsze obecne w powietrzu, ale ich poziom zmienia się z dnia na dzień i wraz z porami roku. Przeciętnie człowiek wdycha 40 konidiów na godzinę. Normalnie jest to nieszkodliwe, ale czasami tolerujące ciepło (termotolerancyjne), pospolite grzyby wywołują zakażenie u niektórych typów pacjentów z ciężkim obniżeniem odporności (zwykle pacjenci z ostrą białaczką poddawani chemioterapii indukcyjnej, pacjenci z AIDS z nałożonym chłoniakiem z komórek B, z przeszczepem szpiku kostnego). Ich układ odpornościowy nie jest wystarczająco silny, aby zwalczyć grzyby, które mogą skolonizować płuca, powodując infekcję płuc.

    Konidiogeneza lub zarodnikowanie konidialne – proces wytwarzania u grzybów zarodników zwanych konidiami. Jest to rozmnażanie bezpłciowe. Zachodzi w komórkach konidiotwórczych, które znajdują się na zwykłych strzępkach, albo na specjalnie do tego celu tworzących się strzępkach zwanych konidioforami, albo w specjalnych strukturach zwanych konidiomami. Jest charakterystyczne głównie dla workowców, u podstawczaków zachodzi dużo rzadziej.Strzępki (łac. hyphae) – rozgałęziające się, splątane nitkowate elementy, z których zbudowana jest grzybnia (plecha), czyli ciało grzybów. Strzępki mogą być luźne (nitkowate) lub zbite (plektenchymatyczne), wtedy gdy splatają się i zrastają w jedną całość. Zbite strzępki tworzą:

    Podział konidiów[ | edytuj kod]

    W zależności od sposobu powstawania wyróżnia się kilka rodzajów konidiów:

  • artrokonidia, artrospory – krótkie, jednokomórkowe zarodniki wytwarzane przez fragmentację strzępek grzybni lub odgałęzień konidioforów,
  • artrospory merystemowe – powstają pojedynczo lub tworzą łańcuszki na szczycie trzonka komórki zarodnikotwórczej. Występują u grzybów z rodzaju Oidium oraz w rzędzie Erysiphales – tu nazywają się oidiami,
  • tretokonidia, tretospory – przeważnie grubościenne i barwne zarodniki wytwarzane przez rozrastanie się wewnętrznej ściany komórki zarodnikotwórczej. Powstają pojedynczo lub tworzą łańcuszki. Występują np. U rodzajów Alternaria i Helminthosporium,
  • fialokonidia, fialospory – wytwarzane są przez rozszerzone butelkowato komórki zwane fialidami i tworzą łańcuszki. Mogą powstawać na komórkach, lub w ich wnętrzu. U niektórych rodzajów (np. Acremonium i Fusarium) fialospory sklejone śluzowatą substancją tworzą główkowate skupiska.
  • W zależności od budowy konidia dzieli się na:

    Fialida lub komórka zarodnikotwórcza – u grzybów jest to końcowa komórka konidioforu z otwartym końcem, przez który wydostają się wytworzone w niej zarodniki konidialne. Nazwa pochodzi z języka greckiego (phiale – mała butelka, słój). Fialida to komórka, która po osiągnięciu określonego wzrostu nie rośnie już dalej, lecz zaczyna wytwarzać zarodniki. Wyróżnia się dwa rodzaje fialid:Pykniospora, pyknospora lub pyknokonidium (l. mn. pykniospory, pyknospory, pyknokonidia) – rodzaj konidium, czyli zarodnika grzybów powstającego w wyniku rozmnażania bezpłciowego (mitozy). Pykniospory (pyknokonidia) występują głównie u grzybów workowych, rzadziej u grzybów podstawkowych. Są bardzo drobne, mają kształt elipsoidalny, bardziej lub mniej wydłużony i mogą być proste lub zgięte. Powstają w niewielkich tworach zwanych pyknidiami.
  • amerokonidia – jednokomórkowe
  • diktyokonidia – dwukomórkowe z przegrodą podłużną
  • didymokonidia – dwukomórkowe z przegrodą poprzeczną
  • helikokonidia – o kształcie helikalnym, z przegrodami lub bez
  • fragmokonidia – wielokomórkowe, z dwoma lub więcej przegrodami
  • skolekokonidia – cienkie i wydłużone, z przegrodami lub bez
  • staurokonidia – o gwiaździstym kształcie, lub posiadające promieniście wystające ramiona
  • W zależności od barwy dzieli się konidia na:

    Helikokonidium, helikospora – zarodnik konidialny, którego oś skręcona jest o więcej, niż o 180° (zarodniki o mniej skręconej osi to skolekokonidia). Helikokonidia mogą być jedno- lub wielokomórkowe, mogą mieć jedną lub kilka osi, mogą też być ślimakowato wygięte. Ich morfologia ma znaczenie przy mikroskopowej identyfikacji niektórych gatunków grzybów. Grzyby workowe (Ascomycota Caval.-Sm.) – typ grzybów z podkrólestwa Dikarya. Ich nazwa pochodzi od typu zarodni zwanej workiem (ascus), w której są wytwarzane zarodniki workowe (askospory).
  • hyaloamerospory – bezbarwne
  • phaeoamerospory – wybarwione
  • Wprowadzono jeszcze inne podziały konidiów w zależności od przebiegu konidiogenezy. Różnorodność budowy konidiów i metod ich powstawania jest jednak tak duża, że żadne próby ich klasyfikowania nie są w pełni zadowalające. Lepiej po prostu używać ogólnego określenia konidium.

    Liza (gr. lysis - rozpuszczenie) – w biologii jest to rozpad obłonionych elementów (zwykle komórek) poprzez dezintegrację błony i wylanie się zawartości do środowiska.Mączniakowce (Erysiphales H. Gwynne-Vaughan) – dawniej wyróżniany rząd grzybów z klasy patyczniaków (Leotiomycetes, ). W obecnej klasyfikacji według Index Fungorum należące do niego gatunki zostały włączone do rzędu tocznikowców (Helotiales).

    Niektóre grzyby, np. w obrębie rodzaju Fusarium wytwarzają dwa rodzaje konidiów różniące się wielkością i kształtem:

  • makrokonidia
  • mikrokonidia
  • Spotykane są jeszcze różne inne określenia rodzajów konidiów:

  • akrokonidium, akrospora – zarodnik powstający na szczycie,
  • aleuriokonidium, aleuriospora – zarodnik powstający wskutek rozrostu niezróżnicowanej strzępki lub na krótkiej szypułce i uwalniany poprzez lizę lub rozpad ściany komórkowej komórki wspomagającej,
  • annelokonidium, annelospora – zarodnik powstający z annellidy poprzez konidiogenezę enteroblastyczną,
  • zygokonidium – zarodnik powstały przez zlanie się z sobą dwóch konidiów.
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Edmund Malinowski,Anatomia roślin, Warszawa: PWN, 1966
    2. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda, Grzyby i ich oznaczanie: Warszawa, PWRiL, 1985, ​ISBN 83-09-00714-0
    3. red: Selim Kryczyński, Zbigniew Weber, Fitopatologia. Tom 1. Podstawy fitopatologii, Poznań: PWRiL, 2010, ​ISBN 978-83-09-01-063-0
    4. Wójciak Hanna, Porosty, mszaki, paprotniki, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010, ​ISBN 978-83-7073-552-4
    5. Sterilizing immunity in the lung relies on targeting fungal apoptosis-like programmed cell death [dostęp 2020-11-15].
    6. Conidial anastomosis tubes in filamentous fungi [dostęp 2020-11-15].
    7. Janusz Błaszkowski, Mariusz Tadych, Tadeusz Madej, Przewodnik do ćwiczeń z fitopatologii, Szczecin: Wyd AR w Szczecinie, 1999, ​ISBN 83-87327-23-9
    8. Projekt Fusar. ''Fusarium'' [dostęp 2016-06-02].
    9. Słowniczek pojęć mykologicznych [dostęp 2019-05-30].
    Acerwulus (łac. acervulus, l. mn. acervuli)) – tworzone przez niektóre gatunki grzybów skupiska bezpłciowo wytwarzanych zarodników konidialnych. Tworzą je zwłaszcza grzyby pasożytnicze na komórkach skórki, pod nabłonkiem zaatakowanej rośliny. Acerwulusy mają postać ułożonych palisadowo konidioforów, na końcach których wytwarzane są konidia. Wydostają się przez otwór powstały w wyniku rozerwania skórkiSkolekokonidium – jedno- lub wielokomórkowy zarodnik konidialny charakteryzujący się długim, nitkowatym kształtem, u którego stosunek długości do szerokości jest większy od 1:15 (zarodniki o mniejszym stosunku długości do szerokości to amerokonidia lub didymokonidia). Skolekokonidia mogą być proste, lub wygięte, jeśli są wygięte, to nie więcej, niż o 180° (zarodniki o bardziej wygiętej osi to helikokonidia). Morfologia skolekokonidiów ma znaczenie przy mikroskopowej identyfikacji niektórych gatunków grzybów. Bierze się pod uwagę m.in. stosunek ich długości do szerokości, liczbę komórek, kształt (proste, łukowate, kiełbaskowate) i budowę końców (np. zaokrąglone, ostre).




    Warto wiedzieć że... beta

    Zarodnik, spora – termin stosowany w botanice, mykologii i mikrobiologii w odniesieniu do komórki służącej do rozmnażania protistów, roślin (mszaki, paprotniki) i grzybów. Zarówno termin „zarodnik” jak i „spora” są stare – pochodzą z czasów, gdy nie znano jeszcze dokładnie procesów rozmnażania tych grup organizmów, stąd też też używane są zarówno do określania komórek służących do rozmnażania bezpłciowego, jak i płciowego.
    Didymokonidium, didymospora – zarodnik konidialny z jedną przegrodą, u którego stosunek długości do szerokości jest mniejszy, niż 1:15 (zarodniki o większym stosunku długości do szerokości to skolekokonidia). Morfologia didymokonidiów ma znaczenie przy mikroskopowej identyfikacji niektórych gatunków grzybów. Wyróżnia się wśród nich zarodniki o kształcie kulistym, elipsoidalnym, jajowatym, odwrotnie jajowatym, gruszkowatym, cylindrycznym (prostym lub wygiętym), maczugowatym i odwrotnie maczugowatym. Końce didymokonidiów mogą mieć wyrostki lub szczecinki, bierze się też pod uwagę rozmiary zarodników, fakturę ich powierzchni, barwę, grubość ściany komórkowej, występowanie gutuli.
    Fragmokonidium, fragmospora – zarodnik konidialny trzy- lub więcej komórkowy. Morfologia fragmokonidiów ma znaczenie przy mikroskopowej identyfikacji niektórych gatunków grzybów. Wyróżnia się wśród nich zarodniki o kształcie kulistym, elipsoidalnym, jajowatym, odwrotnie jajowatym, gruszkowatym, cylindrycznym (prostym lub wygiętym), maczugowatym i wrzecionowatym. Końce fragmokonidiów mogą mieć wyrostki lub szczecinki, bierze się też pod uwagę rozmiary zarodników, fakturę ich powierzchni, barwę, grubość ściany komórkowej, występowanie gutuli.
    {{Takson infobox}} Nieznane pola: "obrazek", "systematyka_ref", "typowy", "łacina" oraz "opis obrazka".
    Mikrokonidium (l.mn. mikrokonidia) – rodzaj konidium, czyli powstającego bezpłciowo zarodnika grzybów. Niektóre grzyby, np. w obrębie rodzaju Fusarium wytwarzają dwa rodzaje konidiów, różniące się wielkością i budową: mniejsze mikrokonidia i większe makrokonidia. Mikrokonidia powstają wyłącznie w grzybni powietrznej, są bez przegród lub mają nieliczne tylko przegrody, kształt kulisty, owalny, eliptyczny lub maczugowaty. Powstają na wierzchołkach fialid pojedynczo, w łańcuchach lub w postaci niby-główek.
    Zygokonidium – zarodnik powstały przez zlanie się z sobą dwóch konidiów. Czasami zdarza się to, gdy powstają one równocześnie na sąsiadujących z sobą komórkach konidiotwórczych. Są to zarodniki bezpłciowe. Należy odróżnić je od zygospor, które są komórkami przetrwalnikowymi.
    Diktiokonidium, diktyokonidium, diktiospora lub zarodnik murkowaty – zarodnik wielokomórkowy, który oprócz przegród poprzecznych posiada także przegrody podłużne. Swoim wyglądem przypomina mur. Tego typu zarodniki są charakterystyczne np. dla przedstawicieli rodzajów Pleospora, czy Leptosphaerulina. Przy oznaczaniu gatunków ważny jest sposób położenia przegród, oraz to, czy zarodniki w miejscu przegród poprzecznych są wcięte, czy nie.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.893 sek.