Koncepcja rozwoju intelektualnego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Koncepcja rozwoju intelektualnego (Jeana Piageta) – opiera się na założeniu, że inteligencja jest rozwiniętą formą adaptacji biologicznej, w wyniku której dochodzi do strukturalizowania procesów poznawczych.

Dziedziczenie - sposób przekazywania genów potomstwu. Dziedziczenie następuje w momencie łączenia się rodzicielskich gamet i powstawania zygoty u organizmów rozmnażających się płciowo oraz w czasie podziału rodzicielskiej komórki lub fragmentu ciała (np. plechy), którego następstwem jest powstanie nowego osobnika u organizmów rozmnażających się bezpłciowo.Biologia (z gr. βίος (bios) - życie i λόγος (logos) - słowo, nauka) – nauka przyrodnicza zajmująca się badaniem życia i organizmów żywych.

Przystosowanie jest rozpatrywane zatem w kategoriach poznawczych – jest zrównoważeniem procesów asymilacji i akomodacji. Zdolność dopasowywania wzrasta dzięki wzrastającej złożoności i stałości struktur poznawczych, które rozwijają się na bazie struktur odziedziczonych (odruchy bezwarunkowe) i tworzą schematy składające się na wiedzę człowieka.

Mowa wewnętrzna – według Jeana Piageta jest to ciągły wewnętrzny monolog występujący u ludzi dorosłych i młodzieży. Powstaje w wyniku procesu uwewnętrznienia ciągłych, wypowiadanych na głos monologów przez dziecko w wieku 3- 4 lat, trwającego najczęściej do 7-go roku życia.Język – ukształtowany społecznie system budowania wypowiedzi, używany w procesie komunikacji interpersonalnej. Na język składają się dwa elementy:

Koncepcja ta została stworzona przez szwajcarskiego psychologa Jana Piageta.

Etapy rozwoju poznawczego[ | edytuj kod]

Stadium sensoryczno-motoryczne (inteligencji praktycznej)[ | edytuj kod]

Od urodzenia do ≈ 2. roku życia

Psychologia (od stgr. ψυχή Psyche = dusza, i λόγος logos = słowo, myśl, rozumowanie) – nauka badająca mechanizmy i prawa rządzące psychiką oraz zachowaniami człowieka. Psychologia bada również wpływ zjawisk psychicznych na interakcje międzyludzkie oraz interakcję z otoczeniem. Psychologia jako nauka dotyczy ludzi, ale mówi się również o psychologii zwierząt (czyli zoopsychologii), chociaż zachowaniem się zwierząt zajmuje się także dziedzina biologii – etologia.Odruch – w fizjologii automatyczna reakcja na bodziec zewnętrzny lub wewnętrzny, zachodząca przy udziale ośrodkowego układu nerwowego. Na tę formę pracy układu nerwowego uwagę zwrócił Iwan M. Sieczenow.
  • przedmiotem poznania są stosunki przestrzenne między przedmiotami w otoczeniu dziecka;
  • schematy, które kształtują się w tym okresie:
  • schemat stałego przedmiotu, 8., 9–12. mż. (założenie o jego istnieniu mimo zniknięcia z pola widzenia);
  • schemat uniwersalnej przestrzeni (niezależnej od doznań czuciowych);
  • schemat następstwa czasowego (umożliwiający rejestrowanie kolejności zdarzeń);
  • schemat przyczynowości (system umożliwiający osiąganie pożądanych stanów rzeczy)
  • stopniowy wzrost świadomości sensorycznej i motorycznej
  • dominacja czynności odruchowych, głównym osiągnięciem rozwojowym jest powstanie struktury umożliwiającej przemieszczanie się z miejsca na miejsce – "praktyczna grupa przekształceń";
  • słabo rozwinięta pamięć;
  • kształtujące się wyodrębnianie siebie od środowiska;
  • kształtowanie się pojęcia istnienia
  • Fazy stadium sensomotorycznego według Piageta (Bee, 2004).

    Inteligencja – rozumiana jako sprawność umysłowa ma wiele odcieni znaczeniowych i co za tym idzie ma wiele różnych definicji. Oto niektóre z nich:Wiedza – termin używany powszechnie, istnieje wiele definicji tego pojęcia. Nowa Encyklopedia Powszechna definiuje wiedzę jako „ogół wiarygodnych informacji o rzeczywistości wraz z umiejętnością ich wykorzystywania”.

    Stadium przedoperacyjne (inteligencji reprezentującej)[ | edytuj kod]

    Trwa od 2. do 7. roku życia.

  • myślenie konkretno-wyobrażeniowe (za pomocą obrazów), intuicyjne i impulsywne
  • myślenie transdukcyjne ("od szczegółu do szczegółu")
  • intensywny rozwój języka
  • rozwój pojęć
  • przyswajanie znaków i symboli (patyk jako łyżka, banan jako telefon)
  • rozumowanie oparte na zdarzeniach zewnętrznych (a nie na operacjach logicznych), które cechuje:
  • nieodwracalność – brak zdolności przekształceń
  • egocentryzm
  • centracja
  • animizm
  • artyficjalizm
  • antropomorfizm
  • sprawiedliwość immanentna
  • interioryzacja – przekształcanie czynności faktycznych w umysłowe, a którego przejawami są:
  • odroczone naśladownictwo
  • zabawa symboliczna
  • wyobrażanie sobie – wywoływanie obrazów umysłowych
  • mowa wewnętrzna
  • kształtująca się zdolność do antycypowania przyszłości
  • Stadium operacji konkretnych[ | edytuj kod]

    Trwa ≈ 7–11., 12. rok życia.

    Intuicja (z łac. intuitio – wejrzenie) – proces myślowy polegający na szybkim dopasowaniu danej sytuacji, problemu, zagadnienia do znanych już szablonów i zależności. Objawia się w postaci nagłego przebłysku myślowego, w którym dostrzega się myśl, rozwiązanie problemu lub odpowiedź na nurtujące pytanie. Często mylona jest z przeczuciem o podłożu emocjonalnym. Natura intuicji wynika z tego, że jest ona procesem podświadomym, którego nie można kontrolować, można jedynie dopuszczać lub odrzucać podawane przez intuicję rozwiązania. Jest ona procesem bardziej kreatywnym i działającym na wyższym poziomie abstrakcji w porównaniu do myślenia logicznego.Rozwój moralny – proces przemian osobowości człowieka, prowadzących do uformowania się pewnego systemu wartości i odpowiadających mu reguł postępowania. Posiada dwa poziomy – poznawczy (rozumowanie, oceny moralne) i behawioralny (działanie moralne).
  • myślenie słowno-logiczne
  • wykształcone pojęcie stałości objętości i masy
  • odwracalność operacji umysłowych
  • przyswojenie pojęć logicznych oraz zdolność do klasyfikacji hierarchicznej
  • brak myślenia abstrakcyjnego
  • możliwość dokonywania kategoryzacji
  • rozumienie relacji
  • rozumowanie indukcyjne (od szczegółu do ogółu)
  • decentracja
  • Stadium operacji formalnych[ | edytuj kod]

    Trwa od ≈ 12. roku życia

    Animizm (łac. anima) – cecha myślenia dziecięcego, stan postrzegania świata, które przypisuje posiadanie "duszy" i żywotność lalkom i innym przedmiotom. Jest to cecha charakteryzująca dzieci w początkowym okresie wczesnego dzieciństwa lat (zdaniem Jeana Piaget w okresie wyobrażeń przedoperacyjnych (inteligencji reprezentującej)). Piaget (1973) sugerował, że dzieci posiadają tę cechę w wieku 2-4 lat, jednakże Subbotsky (2000) podsumował, że dzieci nawet do 6 roku życia mogą wykazywać animizm.Myślenie postformalne – pojęcie charakterystyczne dla neo- i postpiagetowskich koncepcji rozwoju poznawczego, powstałych w nurcie life-span psychology.
  • myślenie hipotetyczno-dedukcyjne
  • rozwój myślenia abstrakcyjnego
  • dominacja inteligencji werbalnej
  • Stadium myślenia postformalnego (kontynuacja myśli Piageta)[ | edytuj kod]

  • Relatywizm – rozumienie, że wiedza zależy od subiektywnych doświadczeń i punktu widzenia
  • Dialektyczność – traktowanie rzeczywistości, jako takiej którą charakteryzuje nieustanna zmienność i sprzeczności
  • Dywergencyjność – myślenie twórcze
  • Krytyka tez Piageta dotyczących stadiów rozwoju myślenia, doprowadziła wielu badaczy do wyodrębnienia jeszcze jednego stadium myślenia – stadium myślenia postformalnego. Krytyka ta oparta była zarówno na nowszych rozstrzygnięciach teoretycznych, jak i na danych empirycznych.

    Hipoteza (gr. hypóthesis – przypuszczenie) – osąd, który podlega weryfikacji lub falsyfikacji. Zdanie, które stwierdza spodziewaną relację między jakimiś zjawiskami, propozycja twierdzenia naukowego, które zakłada możliwą lub oczekiwaną w danym kontekście sytuacyjnym naturę związku.Artyficjalizm - przekonanie charakterystyczne dla myślenia wczesnodziecięcego polegające na tym, że według dziecka wszystko na świecie łącznie z naturalnymi bytami i zdarzeniami jest przez kogoś wykonany lub wykonywane. Dzieci uważają, że ludzie są odpowiedzialni za wszystkie zdarzenia na świecie

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • rozwój moralny
  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Jean Piaget (1966) Narodziny inteligencji dziecka. Warszawa, PWN.
  • Jean Piaget (1966) Studia z psychologii dziecka. Warszawa, PWN.
  • Jean Piaget (1972) Strukturalizm. Warszawa, PWN.
  • Jean Piaget, Pierre Oleron i in. (1967) Inteligencja. Warszawa, PWN.
  • Helen Bee (2004). Psychologia rozwoju człowieka. Zysk i S-ka Wydawnictwo, Poznań.
  • Procesy poznawcze – procesy tworzące i modyfikujące struktury poznawcze (reprezentacje umysłowe) w systemie poznawczym (w umyśle), będące przedmiotem badań kognitywistyki i psychologii poznawczej. Można stwierdzić, że procesy poznawcze służą do tworzenia i modyfikowania wiedzy o otoczeniu, kształtującej zachowanie (służą poznawaniu otoczenia). Można również stwierdzić, że są to procesy przetwarzania informacji, jakie zachodzą w układzie nerwowym i polegają na odbieraniu informacji z otoczenia, ich przechowywaniu i przekształcaniu, oraz wyprowadzaniu ich ponownie do otoczenia w postaci reakcji – zachowania.Kategoryzacja w psychologii proces poznawczy polegający na tym, że jeśli jednostka znając zestaw cech danej kategorii osób lub członków grupy społecznej, zauważy przynajmniej jedną z tych cech u członka tej kategorii, wówczas automatycznie przypisuje mu wszystkie inne cechy pochodzące z zestawu danej kategorii społecznej.




    Warto wiedzieć że... beta

    Jean Piaget (ur. 9 sierpnia 1896 w Neuchâtel , zm. 16 września 1980 w Genewie) – psycholog, biolog i epistemolog szwajcarski.
    Dedukcja to rodzaj rozumowania logicznego, mającego na celu dojście do określonego wniosku na podstawie założonego wcześniej zbioru przesłanek. Rozumowanie dedukcyjne w odróżnieniu od rozumowania indukcyjnego jest w całości zawarte wewnątrz swoich założeń, to znaczy nie wymaga tworzenia nowych twierdzeń czy pojęć, lecz jest tylko prostym wyciąganiem wniosków. Jeśli jest przeprowadzone poprawnie, zaś zbiór przesłanek nie zawiera zdań fałszywych, to wnioski wyciągnięte w wyniku rozumowania dedukcyjnego są nieodparcie prawdziwe i nie można ich zasadnie zakwestionować.
    Akomodacja – termin wprowadzony do psychologii przez Jeana Piageta. Oznacza zmianę istniejących lub utworzenie nowych struktur poznawczych w celu lepszego dopasowania się do środowiska.
    Szwajcaria, Konfederacja Szwajcarska (Confoederatio Helvetica, Schweiz, Schweizerische Eidgenossenschaft) – państwo federacyjne w Europie Zachodniej. Jest jednym z niewielu państw, w których obowiązuje demokracja bezpośrednia. Szwajcaria od kongresu wiedeńskiego w 1815 roku jest państwem neutralnym. Do Organizacji Narodów Zjednoczonych przystąpiła dopiero 10 września 2002 po przegłosowaniu tej decyzji w referendum minimalną większością 52% głosów.
    Odruch bezwarunkowy – reakcja wrodzona (odruch), automatyczna, zachodzi przez pobudzenie odpowiednich receptorów, zakończeń nerwowych, nerwów czuciowych oraz pobudzenie organów efektorowych (głównie mięśni) poprzez nerwy ruchowe lub autonomiczne. Reakcja odruchowa przebiega bez uświadomienia, to znaczy, że nerwy wywołują odruch (pobudzają mięśnie) przed powiadomieniem mózgu.
    Asymilacja – włączanie świata zewnętrznego do już ukształtowanych struktur poznawczych; proces ten jest obecny we wszystkich okresach rozwoju intelektualnego. Inaczej mówiąc, asymilacja następuje w momencie, kiedy spotykamy się z nowym doświadczeniem podobnym do czegoś, co przeżyliśmy wcześniej i możemy je dopasować do istniejących schematów. Proces ten ma na celu doprowadzenie do równowagi psychicznej (ang. equilibrium). Na przykład, dla dziecka, które potrafi już chodzić, przechadzka po śliskim chodniku będzie asymilowana do uprzednio istniejącego schematu chodzenia.
    Sprawiedliwość immanentna – tok rozumowania oparty na przekonaniu, że złamaniu czy naruszeniu reguł (nawet jeśli nikt o nich nie wie), zawsze towarzyszy następstwo o charakterze kary.

    Reklama