Komunizm utopijny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Komunizm utopijny – nurt ideologii społecznej mający swe początki w końcu XVII i w XVIII wieku, a rozwinięty głównie w XIX wieku. Głównymi przedstawicielami tej doktryny byli Jean Meslier (1664-1729), Morelly (XVIII wiek), Louis Auguste Blanqui (1805-1881), Wilhelm Weitling (1808-1871) oraz Étienne Cabet (1788-1856).

Internacjonalizm (łac. inter - między + natio - naród) – ideologia wyrażająca dążenie do równouprawnienia i współpracy wszystkich narodów.Socjalizm utopijny – ideologia mająca na celu zniesienie własności prywatnej jako źródła wyzysku i zamianę dotychczasowych stosunków wspólnotą majątkową i równością wszystkich obywateli.

Doktryna[ | edytuj kod]

 Osobny artykuł: blankizm.

Komuniści utopijni jako cel swej ideologii stawiali wyzwolenie proletariatu oraz uspołecznienie środków produkcji. Aspekt utopijności przejawiał się poglądem, iż lud wyzbędzie się własności prywatnej z własnej woli uznając wyższość własności uspołecznionej. Przedstawiali również utopijne wizje nowych, w ich mniemaniu doskonałych, społeczeństw. Od socjalistów utopijnych odróżniał ich sposób osiągnięcia oczekiwanych zmian – uznali (w przeważającej większości), że kapitalizm musi być obalony w drodze przemian rewolucyjnych. Ponadto w przeciwieństwie chociażby do Saint-Simona, akcentowali znaczenie proletariatu i przyszłe społeczeństwo bezklasowe.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Louis Auguste Blanqui (ur. 8 lutego 1805 w Puget-Théniers, zm. 1 stycznia 1881 w Paryżu) – francuski działacz i przywódca rewolucyjny. Reprezentował idee republikańsko-socjalistyczne, chociaż często uznawany jest za utopijnego socjalistę. Przez młodszych towarzyszy obdarzony został przydomkiem l’Enfermé ("Uwięziony"), ponieważ blisko połowę swego życia (prawie 37 lat) spędził w więzieniach.

Jeden z pierwszych utopistów–komunistów, Meslier, twierdził, że by osiągnąć równość wszystkich potrzebna jest rewolucja chłopska, która zniszczy wyższe warstwy społeczne i zapewni wszystkim równy dostęp do dóbr. Po rewolucji powinny powstać gminy komunistyczne wiążące mieszkańców miasta czy parafii, w których panować miała wspólnota dóbr, przy czym dopuszczalne były federacje gmin w większych organizacjach.

Społeczeństwo – podstawowe pojęcie socjologiczne, jednakże niejednoznacznie definiowane. Terminem tym tradycyjnie ujmuje się dużą zbiorowość społeczną, zamieszkującą dane terytorium, posiadające wspólną kulturę, wspólną tożsamość oraz sieć wzajemnych stosunków społecznych. Społeczeństwo ponadto posiada własne instytucje pozwalające mu na funkcjonowanie oraz formę organizacyjną w postaci państwa, plemienia czy narodu.Utopia – projekt lub przedstawienie idealnego ustroju politycznego, funkcjonującego na zasadach sprawiedliwości, solidarności i równości. Pierwsze utopie powstały już w starożytności (na przykład Państwo Platona).

Morelly widział w prawie własności czynnik mający destrukcyjny wpływ na rozwój społeczeństw. Panującemu w jego czasach systemowi przeciwstawiał plemiona Indian amerykańskich, które, nieskażone prawem własności, zachowały naturalny ład. Pragnąc, by taki stan osiągnęło również społeczeństwo Europy, Morelly wyszedł z postulatem zniesienia własności prywatnej i przejścia do społeczeństwa komunistycznego. Każdy obywatel tego społeczeństwa miał współpracować z innymi w rozwoju, każdy też obywatel miał być utrzymywany przez wspólnotę. Funkcjonowanie społeczeństwa opierać się miało na rodzinach, plemionach i miastach, przy czym każde plemię miało składać się z takiej samej liczby rodzin, a każde miasto z takiej samej liczby plemion. To przyszłe społeczeństwo komunistyczne opierać się miało na postępie techniczno-naukowym.

Étienne Cabet (ur. 1 stycznia 1788 w Dijon, zm. 8 listopada 1856 w Saint Louis) – francuski teoretyk wczesnego socjalizmu.Friedrich Engels, pol. Fryderyk Engels (ur. 28 listopada 1820 w Wuppertalu w Niemczech – zm. 5 sierpnia 1895 w Londynie w Wielkiej Brytanii) – niemiecki filozof i socjolog. Był jednym z głównych ideologów socjalizmu, a także jednym z organizatorów i przywódców I i II Międzynarodówki.

Blanqui twierdził, że przewrót obalający rządy burżuazji powinien być przeprowadzony przez nieliczną, elitarną grupę. Twierdził, że kto ma żelazo, ten ma chleb. Po przewrocie władzę dyktatorską miał przejąć proletariat. Głosił, że Francja najeżona uzbrojonymi robotnikami będzie zwiastowała jutrzenkę socjalizmu.

Federacja (łac. fœderatio – sprzymierzenie) – państwo składające się z mniejszych, obdarzonych autonomią państw związkowych (np. stanów, krajów, prowincji, kantonów, landów), ale posiadających wspólny (federalny) rząd.Henri de Saint-Simon (Claude Henri de Rouvroy, comte de Saint-Simon; 17 października 1760 - 19 maja 1825), francuski historyk, filozof, ekonomista i wolnomularz. Industrialista i socjalista utopijny.

Weitling podniósł internacjonalistyczny aspekt komunizmu utopijnego – jego zdaniem zniesienie prawa własności implikowało zniesienie państwowości i utworzenie ponadnarodowego związku.

Cabet źródła powszechnego bogactwa upatrywał w zachodzącej za jego czasów industrializacji. Postulował on uspołecznienie pracy i jej efektów. Wspólne miały być również dochody. W przeciwieństwie do pozostałych komunistów utopijnych, odrzucał rewolucję i dyktaturę proletariatu. Cabet był założycielem komunistycznej gminy w pobliżu Nowego Orleanu w Stanach Zjednoczonych, z której jednakże został wydalony po konflikcie z pozostałymi uczestnikami tego utopijnego eksperymentu.

Manifest partii komunistycznej (niem. Manifest der Kommunistischen Partei) – deklaracja programowa Związku Komunistów (niemieckiej partii komunistycznej), napisana przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa na przełomie lat 1847 i 1848 i ogłoszona w lutym 1848 w Londynie. Wyłożone zostały w niej zasady tzw. socjalizmu naukowego.Andrzej Władysław Sylwestrzak (ur. 1 stycznia 1942 w Lublinie) – polski prawnik, konstytucjonalista i historyk doktryn politycznych.

Późniejsze wpływy[ | edytuj kod]

Komunizm utopijny miał wpływ na doktrynę marksizmu. Jednakże Marks i Engels dokonali zasadniczej zmiany w stosunku do utopistów – jak określił to Engels, postawili socjalizm na gruncie realnym.

  • Louis Auguste Blanqui

    Karl Heinrich Marx (ur. 5 maja 1818 w Trewirze, zm. 14 marca 1883 w Londynie) – niemiecki filozof, ekonomista i działacz rewolucyjny. Twórca socjalizmu naukowego, współzałożyciel I Międzynarodówki.Industrializacja, inaczej uprzemysłowienie, jest to proces przekształcania się społeczeństw tradycyjnych w przemysłowe dzięki wprowadzeniu gospodarki opartej na mechanizacji produkcji, kierowanej planowo przy użyciu określonych metod zarządzania, charakteryzujący się zwiększaniem odsetka osób zatrudnionych w przemyśle, standaryzacją czasu pracy, wyraźnym podziałem pracy i wzrostem heterogeniczności społeczeństwa. Procesowi temu towarzyszy przyspieszona urbanizacja, zwiększaniem się liczby grup wtórnych w stosunku do grup pierwotnych, zmniejszaniem się roli grup wspólnotowych.
  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • A. Sylwestrzak, Historia doktryn politycznych i prawnych, Warszawa 2009, Wyd. LexisNexis, ​ISBN 978-83-7620-101-6​.
  • L. A. Blanqui, Ostrzeżenie dla ludu
  • K. Marks, F. Engels, Manifest komunistyczny
  • F. Engels, Rozwój socjalizmu od utopii do nauki




  • Warto wiedzieć że... beta

    Marksizm – światopogląd polityczno-społeczno-gospodarczy wywodzący się z myśli Karola Marksa, a także, w mniejszym stopniu, Fryderyka Engelsa.
    Środki produkcji to obiekty materialne niezbędne w procesie produkcji. Dzieli się je na przedmioty pracy takie jak surowce, materiały oraz półprodukty oraz środki pracy, czyli fabryki, zakłady, ziemie, w tym kopalnie, rafinerie i saliny oraz maszyny i narzędzia. Środki produkcji są częścią dóbr kapitałowych.
    Burżuazja (z fr. bourgeoisie – mieszkańcy miast) – pierwotnie synonim mieszczaństwa, następnie ogółu przedsiębiorców i osób zamożnych. Od końca XV wieku jest to określenie górnych, zamożnych warstw mieszczaństwa, odróżniających się od szlachty a także ludu żyjącego z pracy swoich rąk. Obecnie oznacza ogół ludzi posiadających kapitały i odpowiednio wysoką pozycję społeczną.
    Wilhelm Weitling (ur. 5 października 1808 w Magdeburgu, zm. 24 stycznia 1871 w Nowym Jorku) − niemiecki socjalista utopijny, rewolucjonista, z zawodu krawiec. Kierownik i ideolog Związku Sprawiedliwych, w swoich pracach łączył komunizm z apokaliptycznym katolicyzmem w duchu pierwszych chrześcijan.
    Dyktatura proletariatu – w doktrynie marksistowskiej forma sprawowania władzy, na etapie następującym bezpośrednio po rewolucji proletariackiej.
    Kapitalizm – system ekonomiczny oparty na prywatnej własności środków produkcji, wolnej przedsiębiorczości, wolnym obrocie towarami i usługami oraz na wolnej konkurencji pomiędzy podmiotami. W kapitalizmie występują dwie podstawowe klasy społeczne: przedsiębiorcy (określani też jako kapitaliści, lub w marksizmie - burżuazja) i zatrudniani przez nich pracownicy (w marksizmie - proletariat). . Stosunki między nimi opierają się na ruchu pieniędzy, dóbr i usług.
    Nowy Orlean (ang. New Orleans, fr. La Nouvelle-Orléans) – miasto na południu Stanów Zjednoczonych, największe miasto stanu Luizjana.

    Reklama