Kompania Solna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Kompania Solna (łac. Societas Regiae salis culinaris sive cocti et carbonum fossilium) – spółka akcyjna istniejąca w końcu XVIII wieku, do zadań której należało poszukiwanie i eksploatacja źródeł solnych w okolicach Buska. 2 kwietnia 1783 roku uzyskała przywilej królewski na poszukiwanie i warzenie soli oraz na poszukiwanie węgla kamiennego w dobrach królewskich i zwolnienie z olbory.

Tadeusz Czacki herbu Świnka, krypt.: T. C., (ur. 28 sierpnia 1765 w Porycku na Wołyniu, zm. 8 lutego 1813 w Dubnie na Wołyniu) – polski działacz oświatowy i gospodarczy, pedagog, historyk, ekonomista, bibliofil, numizmatyk, członek Komisji Edukacji Narodowej, współtwórca Konstytucji 3 Maja, współzałożyciel warszawskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, twórca Biblioteki Poryckiej, główny twórca i organizator Liceum Krzemienieckiego zwanego Atenami Wołyńskimi, ostatni starosta niegrodowy nowogrodzki (1786-1792).Piotr Fergusson Tepper młodszy (ur. po 1713 – zm. 26 kwietnia 1794) – bankier warszawski. Najbogatszy bankier polski końca XVIII wieku. W 1791 jego majątek wynosił ok. 60-65 mln złotych polskich. Kalwinista, wolnomularz.

Kierowana przez Leopolda von Beusta, specjalistę saskiego, sprowadzonego przez króla. Spółka posiadała 32 akcje po 1000 dukatów. Początkowo należeli do niej tylko akcjonariusze zagraniczni. Od końca lat 80. XVIII wieku członkami jej byli król Stanisław August Poniatowski, prymas Michał Jerzy Poniatowski, Antoni Protazy Potocki, August Fryderyk Moszyński, Tadeusz Czacki i Piotr Fergusson Tepper.

Michał Jerzy Poniatowski herbu Ciołek (ur. 12 października 1736 w Gdańsku, zm. 12 sierpnia 1794 w Warszawie) – sekretarz wielki koronny od 1768, biskup płocki od 1773, ostatni prymas I Rzeczypospolitej od 1784, członek konfederacji targowickiej,wolnomularz.Węgiel kamienny – skała osadowa pochodzenia roślinnego, zawierająca 75-97% pierwiastka węgla, powstała głównie w karbonie (era paleozoiczna) ze szczątków roślinnych, które bez dostępu tlenu uległy uwęgleniu. Ma czarną barwę, matowy połysk, czarną rysę.

Posiadała 8 szybów wierconych na terenach z solankami, warzelnię, 2 tężnie. W latach 1783-1788 uzyskano ok. 260 ton soli.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Danuta Molenda, Kompania Solna, w: Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945 roku, t. I, Warszawa 1981.




  • Warto wiedzieć że... beta

    Olbora, czasem również zwana orborą (z łac. urbarium) w dawnej Polsce była czynszem płaconym w naturze – w wysokości /11 lub /10 wydobytego kruszcu albo w gotówce ("kruszcowe") na rzecz króla. Jeszcze w XVI w. olbora pobierana była nie tylko z dóbr królewskich, tj. od gwarków olkuskich i chęcińskich, lecz również z dóbr prywatnych. Wyjątek stanowiły dobra kościelne, w których – jak na przykład w Miedzianej Górze czy w kluczu sławkowskim – olbora zasilała skarbiec biskupi. Olbora królewska od 1563 przeznaczona była na utrzymanie wojska kwarcianego.
    Stanisław August Poniatowski, właściwie Stanisław Antoni Poniatowski herbu Ciołek, (ur. 17 stycznia 1732 w Wołczynie, zm. 12 lutego 1798 w Petersburgu) – król Polski w latach 1764–1795 jako Stanisław II August; wcześniej stolnik wielki litewski od 1755, starosta przemyski od 1753. Od 1777 należał do masonerii. Ostatni władca Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
    Busko-Zdrój – miasto uzdrowiskowe w województwie świętokrzyskim, stolica powiatu buskiego, siedziba gminy Busko-Zdrój. Znane już w XII w. jako Bużsk, w XIII w. Busk. Pod względem liczby mieszkańców 7. w województwie świętokrzyskim. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa kieleckiego.
    Dukat – złota moneta bita w Wenecji od 1284, o wadze 3,56 g. Na monecie był napis: Si ibi Christe datus quem tu regis iste ducatus (Niech ci będzie, o Chryste, dane księstwo, w którym królujesz), od ostatniego słowa tej formuły pochodzi nazwa dukat. Od XIV do XIX wieku bita w różnych krajach europejskich.
    Antoni Protazy Jacek Potocki zwany Protem herbu Pilawa ( ur. 11 września 1761 w Guzowie, zm. 1801) – starosta guzowski, wojewoda kijowski, jeden z pionierów polskiego kapitalizmu w epoce stanisławowskiej, członek Zgromadzenia Przyjaciół Konstytucji Rządowej.
    Łacina, język łaciński (łac. lingua Latina, Latinus sermo) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym.

    Reklama