Koloman Uczony

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Koloman I Uczony (węg: Könyves Kálmán; ur. ok. 1070, zm. 3 lutego 1116) – król węgierski w latach 1095-1116 i chorwacko-dalmatyński w latach 1102-1116, w czasie I krucjaty walczył przeciw krzyżowcom dopuszczającym się łupiestw i mordów na terytorium Węgier.

Sycylia (wł., łac. Sicilia, w starożytności Trinacria) – największa wyspa na Morzu Śródziemnym (25 710 km²), leżąca na południowy zachód od Półwyspu Apenińskiego, od którego oddziela ją wąska Cieśnina Mesyńska. Zamieszkuje ją około 5 milionów mieszkańców.Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.

Życiorys[ | edytuj kod]

Wczesne lata[ | edytuj kod]

Był synem Gejzy I i Zofii z Looz. Jego bezdzietny stryj, król Węgier Władysław I życzył sobie, aby został biskupem (przypuszczalnie Agrii bądź Varadinum), wyznaczając w 1095 na swojego następcę młodszego brata Kolomana, Almosa i nadając mu tytuł króla Chorwacji. Koloman jednakże nie porzucił swoich aspiracji i schronił się w Polsce, gdzie znalazł wsparcie księcia Władysława I Hermana. Niedługo po powrocie wraz z oddziałem Władysława na Węgry i upomnieniu się o koronę, zmarł Władysław 29 lipca r. 1095. Wkrótce Koloman pogodził się ze swoim bratem, któremu przyznawał w zamian za zrzeczenie się tytułu królewskiego „terciam partem Regni” (tj. trzecią część królestwa węgierskiego) jako lenno. Koronacja Kolomana miała miejsce na początku 1096 r.

Praga (czes. i słow. Praha, niem. Prag) – stolica i największe miasto Czech, położone w środkowej części kraju, nad Wełtawą. Jest miastem wydzielonym na prawach kraju, będąc jednocześnie stolicą kraju środkowoczeskiego.Włodzimierz II Monomach (ros. Владимир Мономах, ukr. Володимир Мономах, imię przyjęte na chrzcie: Wasyl) (ur. 1053, zm. 19 maja 1125) – wielki książę Rusi Kijowskiej (1113-1125), uznawany za jednego z najbardziej zasłużonych władców tego państwa. Ojciec Jerzego Dołgorukiego uznawanego za założyciela Moskwy.

Okres I krucjaty[ | edytuj kod]

Podczas pierwszej wyprawy krzyżowej w tym samym 1096 r. zmuszony był stawić czoła problemowi krzyżowców przebywających królestwo węgierskie w drodze do Ziemi Świętej. Początkowo wszystko przebiegało bez incydentów. Pierwsza grupa zmierzająca do Jerozolimy północnym szlakiem przez Węgry, dowodzona przez Waltera Bez Mienia wyruszyła natychmiast po Świętach Wielkanocnych, prawdopodobnie w pierwszy wtorek (15 kwietnia 1096) i do granicy węgierskiej dotarła w dniu 8 maja. Wysłano gońców do Kolomana z prośbą o zezwolenie na przemarsz i pomoc w uzyskaniu żywności dla ludzi Waltera. Koloman odniósł się do prośby życzliwie i zezwolił wojskom na przebycie kraju. Z końcem miesiąca znalazły się one w Zemuniu, na południowej granicy królestwa, i po przeprawie w Belgradzie przez Sawę wkroczyły do Bizancjum.

Władysław I Herman (ur. ok. 1043, zm. 4 czerwca 1102) – książę z dynastii Piastów, władca Polski w latach 1079-1102. Młodszy syn Kazimierza I Odnowiciela i jego żony Dobroniegi.Eger (chorw. Jegar, pol. Jagier, niem. Erlau, tur. Eğri, łac. Agria, czes. Jager, słow. Jáger) – historyczne miasto (56,5 tys. mieszkańców w I 2011 r.) na Węgrzech, położone nad potokiem Eger, między Górami Bukowymi i górami Mátra. Stolica komitatu Heves. Znane przede wszystkim z wina Egri Bikavér oraz z obrony zamku przed Turkami. Uzdrowisko – źródła wód termalnych.

Wraz z docieraniem do północnej granicy węgierskiej kolejnych armii sytuacja stawała się wszelako coraz trudniejsza. Kiedy oddziały Piotra Eremity wkroczyły do Węgier w Sopronie, przez ostatnie dni maja i początek czerwca posuwano się bez zakłóceń, jednakże wraz z dotarciem i tej grupy krzyżowców do Zemunia 20 czerwca zaczęły się kłopoty. Ludzie Gotfryda Burela, jednego ze stronników Piotra zaatakowali cytadelę miejską w próbie przeciwdziałania domniemanemu spiskowi naczelników Zemunu i Belgradu. Poległy 4 tys. Węgrów, zaś w ręce napastników dostały się znaczne zapasy żywności. W strachu przed zemstą króla węgierskiego krzyżowcy z najwyższym pośpiechem przeprawili się przez Sawę niedługo po zamieszkach, 26 czerwca.

Karpaty (51-54) (węg. Kárpátok; rum. Carpaţi; ukr. i serb. Карпати; czes. i słow. Karpaty) – łańcuch górski w środkowej Europie (jeden z największych w tej części świata), ciągnący się łukiem przez terytoria Austrii, Czech, Polski, Słowacji, Węgier, Ukrainy, Serbii i Rumunii. Najwyższy szczyt Gerlach ma wysokość 2655 m n.p.m.Pierwsza wyprawa krzyżowa – wyprawa wojenna, która zapoczątkowała okres zbrojnych krucjat, rozpoczętych przez Papieża Urbana II od apelu na synodzie w Clermont 27 listopada 1095 roku. Wyprawa wyruszyła w 1096 roku, z podwójnie obranym celem – zdobycia Jerozolimy i Ziemi Świętej oraz uwolnienia wschodnich chrześcijan spod islamskiej władzy.

Z końcem kwietnia niejaki Volkmar, rycerz niemiecki wyruszył z Nadrenii na czele hufca w sile ponad 10 tys. ludzi, aby połączyć się z Piotrem Eremitą na Wschodzie, poruszony zapewne płomiennymi kazaniami kaznodziei. Jego oddział skierował się na Węgry drogą przez Czechy i zatrzymał się w Pradze, gdzie 30 czerwca przystąpił do rzezi ludności żydowskiej. Po wyruszeniu w dalszą drogę Volkmar próbował przeprowadzić podobną akcję w Nitrze, jednakże Koloman nie tolerował takiego postępowania. Kiedy krzyżowcy mimo upomnienia nadal zachowywali się agresywnie, Węgrzy zaatakowali ich i rozproszyli. Wielu popleczników Volkmara poległo, niektórzy dostali się do niewoli.

Bolesław III Krzywousty (ur. 20 sierpnia 1086, zm. 28 października 1138) – książę małopolski, śląski i sandomierski w latach 1102–1107, książę Polski w latach 1107–1138. Pochodził z dynastii Piastów, był synem Władysława I Hermana i Judyty czeskiej, córki króla Czech Wratysława II, oraz ojcem książąt: Władysława II Wygnańca, Bolesława IV Kędzierzawego, Mieszka III Starego, Henryka Sandomierskiego i Kazimierza II Sprawiedliwego.Steven Runciman, właściwie Sir James Cochran Stevenson Runciman (ur. 7 lipca 1903 w Northumberland, zm. 1 listopada 2000 w Radway, Warwickshire) - brytyjski historyk i dyplomata. W latach 1940-1947 pracował w brytyjskiej słuzbie dyplomatycznej min. w Grecji, Turcji i Bułgarii. Steven Runciman jest autorem wielu prac poświęconych głównie dziejom średniowiecza. Szczególnie cenne jest jego trzytomowe, przekrojowe dzieło Dzieje wypraw krzyżowych, opublikowane w latach 1951-1954. Wiele uwagi w swych pracach Runciman poświęcał historii Cesarstwa Bizantyjskiego oraz sąsiednich państw, od Sycylii po Syrię.

Pacyfikacją zakończyła się też próba przedostania się do Ziemi Świętej innego hufca krzyżowców, dowodzonego przez Gotszalka, kolejnego ucznia Piotra Eremity. Koloman zezwolił na przejście i tej armii oraz sprzedaż jej żywności, póki zachowywać się będzie przyzwoicie, wszelako jej drogę od samego początku znaczyły grabieże wsi i kradzieże, król ściągnął więc własne wojsko i otoczył Gotszalka pod Białogrodem Królewskim, zmusił jego ludzi do oddania broni i zwrócenia wszystkich skradzionych rzeczy. Następnie wojsko królewskie uderzyło na bezbronnych bez litości, być może kiedy Koloman dowiedział się o wydarzeniach w Nitrze. Doszło do masakry, w której zginęli wszyscy ludzie Gotszalka.

Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.Jerozolima (hebr. ירושלים, trl. Yerushalayim, trb. Jeruszalajim; arab. القدس, trl. Al-Quds, trb. Al-Kuds oraz اورشليم trl. Ūrushalīm, trb. Uruszalim, łac. Hierosolyma, Aelia Capitolina – zobacz też: nazwy Jerozolimy) – największe miasto Izraela, stolica administracyjna Dystryktu Jerozolimy i stolica państwa Izraela (według izraelskiego prawa). Znajduje się tutaj oficjalna siedziba prezydenta, większość urzędów państwowych, sąd najwyższy, parlament i inne.

Kilka tygodni później zapytanie o udzielenie zgody na przemarsz przez Węgry skierował do Kolomana ostatni z przywódców tzw. krucjaty ludowej, Emicho z Leiningen, którego drogę znaczyły kolejne pogromy niemieckiej ludności żydowskiej. Wojsko Emicha było liczniejsze i groźniejsze od armii Gotszalka, Koloman poważnie się więc zaniepokoił i mając w pamięci ostatnie wydarzenia udzielił petentowi odmowy, po czym wysłał wojsko z zadaniem obrony mostu na odnodze Dunaju, którym prowadziła droga do Mosonu. Nie zamierzający ustąpić Emicho przez sześć tygodni staczał z Węgrami walki na przedpolu mostu, tymczasowo budując drugi most, jednocześnie grabiąc wiejskie obszary po swojej stronie rzeki. Po zbudowaniu drugiego mostu krzyżowiec przystąpił do oblężenia twierdzy w Mosonie. Wkrótce mimo dobrego wyekwipowania oblegających doszło wśród nich do paniki i zamętu, być może, jak chce historyk Steven Runciman, z przyczyny plotki o bliskim nadejściu odsieczy wojsk Kolomana. Wtedy węgierski garnizon zamku dokonał wypadu i zaatakował obóz krzyżowców. Krótka bitwa zakończyła się klęską hufców Emicha, większość jego armii poległa na jej polu, a jedynie garstce rycerzy udało się umknąć, z których większość powróciła do kraju, zaś niektórzy przyłączyli się do innych wypraw zmierzających do Ziemi Świętej, m.in. tej, dowodzonej przez Hugona z Vermandois.

International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji. I wyprawa ludowa (1096) – mająca miejsce w okresie pierwszej krucjaty masowa wędrówka chłopów, biedoty, drobnego rycerstwa i pospolitych przestępców (gł. z Niemiec i południowej Francji), zainicjowana pod wpływem przemówienia papieża Urbana II przez Piotra z Amiens, znanego jako "Piotr Pustelnik".

Pomimo tak negatywnych doświadczeń z wojskami krucjaty ludowej 20 września 1096 r. Koloman zezwolił siłom dowodzonym przez Gotfryda z Bouillon na przejście przez terytoria węgierskie w drodze do Bizancjum, być może pod wpływem osobistego uroku księcia. Na mocy umowy zawartej między królem a krzyżowcem z Dolnej Lotaryngii, Koloman wziął zakładników (w tym młodszego brata Gotfryda Baldwina, który później został pierwszym królem Jerozolimy wraz z jego żoną i dziećmi). Król obiecał Gotfrydowi zaopatrzyć jego oddziały w prowiant, zaś książę zagroził swym podwładnym, iż każdy akt gwałtu na ziemiach madziarskich karany zostanie śmiercią. Ostatnie przemierzające Węgry wojsko krzyżowe przeszło tedy przez kraj pokojowo, bacznie obserwowane przez ludzi króla i w końcu października Gotfryd przeprawił się przez Sawę do Belgradu, po czym król odesłał mu zatrzymanych zakładników.

Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Bela II Ślepy, węgr. Vak Béla, serb. Бела II (ur. 1110, zm. 13 lutego 1141) – król Węgier od 1131 roku z dynastii Arpadów.

Kampanie wojskowe[ | edytuj kod]

Wiosną 1099 przekroczył północny łuk Karpat uderzając na księstwo halickie, gdzie w bitwie nad Wiarem doznał porażki. Przeprowadził reformę administracyjną bazującą na systemie feudalnym. W latach 1097 i 1102 skutecznie podbił Chorwację i całą Dalmację. W 1107 zawarł przymierze z księciem Bolesławem III Krzywoustym, co umożliwiło mu skuteczne odparcie najazdu cesarza Henryka V Salickiego.

WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.Sopron (niem. Ödenburg, czes. Šoproň, polska wymowa: szopron) – miasto i region na Węgrzech. Liczba ludności Sopronu w 2011 roku wyniosła ponad 60,7 tys.

Reformy państwa[ | edytuj kod]

Koloman w trakcie swego panowania umocnił władzę królewską. Wszyscy możni byli zobowiązani do przekazywania do skarbca królewskiego 2/3 swoich dochodów oraz odpowiednio do swych dochodów dostarczania wojska. Został utworzony sejm jako ciało doradcze króla.

Dalmacja (chorw. Dalmacija, wł. Dalmazia, serb. Далмација) – kraina historyczna w Chorwacji, Bośni i Hercegowinie oraz Czarnogórze na wschodnim wybrzeżu Adriatyku.Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.


Podstrony: 1 [2] [3]




Warto wiedzieć że... beta

Chorwacja, Republika Chorwacji – państwo w Europie Południowej, nad Morzem Adriatyckim, graniczy od południa z Bośnią i Hercegowiną i Czarnogórą, od wschodu z Serbią oraz Węgrami i Słowenią od północy. Od południowego zachodu ma dostęp do Morza Adriatyckiego. Od 1 lipca 2013 należy do Unii Europejskiej jako 28. członek wspólnoty.
Gotfryd z Bouillon fr. Godefroy de Bouillon (ur. około 1058, zm. 18 lipca 1100 pod Hajfą) – jeden z przywódców I wyprawy krzyżowej, posiadał tytuł Obrońcy Grobu Świętego.
De Hauteville – ród szlachecki pochodzenia normańskiego, z którego pochodzili m.in. królowie Sycylii, książęta Apulii i książęta Antiochii. Znani też pod włoską wersją nazwiska d’Altavilla.
Bitwa nad Wiarem – starcie zbrojne, które miało miejsce nad rzeką Wiar, w pobliżu jej ujścia do Sanu niedaleko Przemyśla, wiosną 1099, pomiędzy wojskami książąt ruskich wraz z posiłkami połowieckimi, a wojskami węgierskimi. Zakończyła się zwycięstwem książąt ruskich.
W 1102, Koloman Uczony zakończył podbój Chorwacji i Dalmacji. Od tej pory władzę w kraju sprawował w imieniu władcy węgierskiego Ban (wicekról).
Almos (węg. Álmos) (ur. ok. 1075, zm. 1127 w Bizancjum) - królewicz węgierski, król Slawonii od 1091 roku z dynastii Arpadów.
Korona (łac. corona, wieniec) jest najpowszechniejszym atrybutem władzy króla, cesarza, a czasem księcia, używanym od średniowiecza. Korona jest noszona na głowie monarchy.

Reklama