Kohorta (wojsko)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Kohorta (łac. cohors) – jednostka taktyczna armii rzymskiej licząca 3 manipuły, czyli 6 centurii. Odpowiednik ilościowy współczesnego batalionu. Legion liczył ich dziesięć. W czasach Juliusza Cezara liczyła 600 ludzi. Za cesarstwa rzymskiego pierwsza kohorta legionu, cohors miliaria, liczyła 800 żołnierzy, pozostałe, cohortes quingenariae, po 480. Kohorty nie miały w normalnych warunkach własnego dowódcy, lecz były w czasie walki dowodzone przez najwyższego stopniem centuriona.

Hastati (łac. włócznicy, l.poj. hastatus) – w rzymskim legionie republikańskim legioniści walczący w pierwszej linii manipułów. Uzbrojeni podobnie jak principes w dwa oszczepy (pila), oraz krótkie obosieczne miecze (gladius). Za uzbrojenie ochronne służyła im tarcza scutum, hełm, metalowy napierśnik (phylax) i rzadziej nagolennice. Razem z velites stanowili najmłodszą i najmniej doświadczoną grupę w legionie, rekrutowano ich spośród mężczyzn w wieku 17-24 lat, których było stać na uzbrojenie hastatusa. Po reformie Mariusza nazwa hastati stała się nazwą formalną.Cohortes urbanae (po łacinie kohorty miejskie) – dowodzone przez prefekta miejskiego, zostały stworzone w starożytnym Rzymie, aby zrównoważyć ogromne siły pretorian w Rzymie. Ich główną rolą było chronienie Rzymu i przeciwstawianie się różnym gangom i bandom, dlatego często patrolowali ulice miasta. W rzadkich przypadkach ruszali na pole bitwy, ale w armii mieli tylko honorowe znaczenie. Żołd żołnierzy z Cohortes urbanae wynosił 500 denarów rocznie. Służba tam była uznawana za zaszczytną i dobrze płatną, pełnili ją tylko mieszkańcy Rzymu i Italii.

Kohorta jako jednostka taktyczna powstała w wyniku reform Mariusza przeprowadzonych około 108 roku p.n.e. Znosiła system manipułowy i podział legionistów na hastati, principes i triarii (choć w nomenklaturze rzymskiej nazwy te pozostały, lecz oznaczały po prostu poszczególne, identycznie wyposażone kohorty). Wraz ze zniesieniem „klas” żołnierzy ujednolicono uzbrojenie.

Związek taktyczny (do 1945 używano także określenia wielka jednostka) – jednostka organizacyjna wojska przeznaczona do prowadzenia wspólnych działań bojowych. Związki taktyczne występują zazwyczaj we wszystkich rodzajach sił zbrojnych.Gajusz Mariusz, łac. Gaius Marius (ur. 157 p.n.e. w Cereatae, zm. 13 stycznia 86 p.n.e. w Rzymie) – polityk rzymski okresu republikańskiego. Homo novus (człowiek spoza starej arystokracji senatorskiej), jeden z najwybitniejszych przywódców stronnictwa popularów, wielokrotny konsul, dowódca wojskowy i reformator armii rzymskiej.

Pierwsza wzmianka o kohorcie pojawia się u Polibiusza, a dotyczy walk w Hiszpanii prowadzonych przez Scypiona Afrykańskiego Starszego w czasie II wojny punickiej. Wzmianka ta pokazuje, że koncepcja większych związków taktycznych niż manipuł była znana wcześniej, jednak wszyscy historycy są zgodni, że był to jednorazowy zabieg.

Centuria (łac.) – początkowo była najmniejszą jednostką taktyczną legionu, armii rzymskiej. Liczyła początkowo stu piechurów (stąd nazwa) działających pod wodzą centuriona (łac. centurio). W IV wieku p.n.e. utworzono nową jednostkę taktyczną złożoną z dwóch centurii - manipuł. Z czasem centurie principii i hastati zmniejszono do 60 żołnierzy, a centurie triarii do 30 żołnierzy. Centuria podzielona została na dziesiątki (łac. contubernium). Na skutek reform wojskowych Mariusza etatowa liczebność centurii podniesiona została do 100 żołnierzy (nadal dwie centure tworzyły manipuł). W czasach cesarstwa kohorta legionowa składała się z 6 centurii po 80 żołnierzy każda (tworzących 3 manipuły po 160 żołnierzy). Natomiast samodzielne kohorty tysięczne dzieliły się na 10 centurii, a kohorty pięćsetne - na 6 centurii.Triarii (łac. trzeciorzędowi, l.poj. triarius) – w rzymskim legionie republikańskim legioniści walczący w trzeciej i ostatniej linii manipułów.

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Cohortes urbanae
  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Stephen Dando-Collins, Żołnierze Marka Antoniusz. III Legion Rzymski, Warszawa 2008




  • Warto wiedzieć że... beta

    Publiusz Korneliusz Scypion Afrykański Starszy łac. Publius Cornelius Scipio Africanus Maior (ur. 236 p.n.e. w Rzymie, zm. 183 p.n.e. w Liternum) – wódz rzymski z okresu II wojny punickiej, który zdołał pokonać Hannibala, wybitnego wodza kartagińskiego, w polu.
    Batalion (dawniej – nazwa skrócona baon) – jednostka organizacyjna wojska, mniejsza od pułku – ok. 300-700 żołnierzy (czasem więcej niż 700).
    Hiszpania, Królestwo Hiszpanii (hiszp. Reino de España, gal. Reino de España, kat. Regne d’Espanya, arag. Reino d’España, bask. Espainiako Erresuma, okc. Regne d’Espanha, ast. Reinu d’España) – największe z trzech państw położonych na Półwyspie Iberyjskim.
    Polibiusz, Polybios z Megalopolis (ur. ok. 200, zm. ok. 118 p.n.e.) - grecki historyk i kronikarz imperium rzymskiego w okresie republiki. Ze względu na dbałość o prawdę i krytycyzm wobec źródeł jest uważany za wybitnego przedstawiciela historiografii greckiej obok Tukidydesa. Z jego dzieł korzystali między innymi: Liwiusz, Pliniusz Starszy, Plutarch czy Appian.
    Manipuł (łac. manipulus, od „manus” – ręka, nazwa pochodzi od znaku bojowego jednostki, którym najczęściej była ręka; stąd manipulacja) – jednostka taktyczna armii rzymskiej, składająca się z dwóch centurii.
    Armia rzymska – armia starożytnego Rzymu. Siły zbrojne, które pozwoliły mu zdobyć, a potem utrzymać dominację w świecie antycznym. Taką rolę spełniała w republice oraz w okresie cesarstwa.
    Cesarstwo rzymskie – starożytne państwo obejmujące obszary basenu Morza Śródziemnego, powstałe z przekształcenia republiki rzymskiej w system monarchiczny. Przyjmuje się, że początkiem cesarstwa był rok 27 p.n.e., kiedy Gajusz Oktawiusz otrzymał od senatu tytuł augusta (wywyższony przez bogów). Potwierdzało to pozycję Oktawiana jako najważniejszej osoby w państwie i przyniosło definitywny koniec republice rzymskiej.

    Reklama