Kodeks Liebera

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Kodeks Liebera (ang. The Lieber Code oficjalna nazwa Instructions for the government of armies of the united states in the field) – regulamin prowadzenia wojny zredagowany przez prawnika Francisa Liebera, profesora Columbia College (Nowy Jork), ogłoszony 24 kwietnia 1863 rozkazem Nr 100 Abrahama Lincolna jako naczelnego dowódcy armii Unii.

Jeniec wojenny – zatrzymana osoba, zdefiniowana w artykule 4 i 5 Konwencji Genewskiej o traktowaniu jeńców wojennych przyjętej 12 sierpnia 1949 jako ta, która angażowała się w działania bojowe pod rozkazami swojego rządu i została zatrzymana przez siły zbrojne strony przeciwnej. Osoba taka nazywana jest kombatantem posiadającym immunitet wynikający z międzynarodowego prawa konfliktów zbrojnych.Zabytek – w języku potocznym jest to każdy wytwór działalności człowieka, będący świadectwem minionej epoki (pamiątką przeszłości), posiadający wartość historyczną, artystyczną, naukową lub emocjonalną, przy czym kryterium czasu powstania, choć najważniejsze, nie przesądza o zdefiniowaniu zabytku. Nauki humanistyczne, a w szczególności historia sztuki nie stworzyły jednej, uniwersalnej definicji zabytku przydatnej wszystkim naukom.

Kodeks liczy 157 artykułów. Określał pojęcia stron walczących, jeńców, dezercji, zdobyczy wojennej. Nakazywał oszczędzanie obiektów cywilnych, zwłaszcza szpitali, zabytków, obiektów sakralnych.

Zakazywał bezzasadnych zniszczeń, stosowania trucizn bojowych oraz torturowania jeńców (art. 16 i 56). Jeńcy powinni być traktowani humanitarnie (art. 76), ucieczka z niewoli nie była traktowana jak przestępstwo (art. 77). Kodeks potępiał niewolnictwo (art. 42 i 43) cytując zdanie Ulpiana: „zgodnie z prawem natury wszyscy ludzie są równi”.

Dezercja (łac. desertio (opuszczenie), ang. desertion, fr. désertion, niem. Fahnenflucht, szw. desertering) jest podlegającym karze przestępstwem, samowolnym uchyleniem się od obowiązków wojskowych w czasie wojny lub pokoju. Żołnierz taki jest zwany dezerterem. Występek jest tak dawny jak armie świata, był znany w starożytnej Grecji i Rzymie. Do XIX wieku dezercja była z reguły karana śmiercią, w tym stuleciu wprowadzono w wojskowych kodeksach karnych rozróżnienie między dezercją a samowolnym oddaleniem się od oddziału, co utrzymało się do dziś.Wojna (ang. war, fr. guerre, niem. Krieg, hiszp. guerra, łac. bellum) – zorganizowany konflikt zbrojny między państwami, narodami lub grupami etnicznymi i społecznymi.

Zasady te, z pewnymi modyfikacjami, recypowała Deklaracja brukselska (1874), a następnie Konwencje haskie o prawach i obyczajach wojny (1899 i 1907).

Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Instructions for the government of armies of the United States, in the field. Prepared by Francis Lieber, promulgated as General Orders No. 100 by President Lincoln, 24 April 1863
  • Wydanie Kodeksu z 1898 r.
  • Polski przekład Kodeksu
  • War Crimes - The Lieber Code And The Development Of International Treaties
  • Ochrona jeńców wojennych w świetle Kodeksu Liebera, w: Rocznik Bezpieczeństwa Morskiego rok VIII – 2014 cz. IV (s. 291 - 307)
  • dr Marek Gąska Ochrona dóbr kultury w czasie konfliktów zbrojnych i w sytuacjach kryzysowych
  • Jakie były początki międzynarodowego prawa humanitarnego
  • Gnaeus Domitius Annius Ulpianus (ur. II wiek n.e. w okolicach Tyru, zm. 223 n.e.) – rzymski jurysta i pisarz epoki cesarstwa. Fragmenty oraz wyciągi jego pism stanowią znaczną część kodyfikacji prawa rzymskiego podjętej przez cesarza Justyniana I Wielkiego w VI wieku naszej ery, znanej pod nazwą justyniańskich Digestów.Niewolnictwo – zjawisko społeczne, którego istotą jest stosunek zależności, polegający na tym, iż pewna grupa ludzi (niewolnicy) stanowi przedmiot własności innych osób, grup ludzi (rodzina, plemię, itd.) lub instytucji (państwo, świątynia itp.), mogących nimi swobodnie rozporządzać.




    Warto wiedzieć że... beta

    Strona walcząca – podmiot prawa międzynarodowego, ma zdolność ius tractatuum (mimo że nie jest państwem, ani organizacją). Uznanie za stronę walczącą wymaga łącznego spełnienia następujących wymogów: należy sprawować władzę nad określonym terytorium, należy posiadać władzę, będącą w stanie utrzymywać stosunki dyplomatyczne, należy przestrzegać konwencji i praw wojennych.
    Zdobycz wojenna (łup wojenny, trofea) – dobra materialne i ruchome uzyskane w okresie wojennym, zwykle przez personel wojskowy na terytoriach podbitych lub okupowanych, w sposób łamiący prawo okresu pokojowego.
    Cywil (łac. civilis, obywatelski) – potoczne określenie osoby niebędącej w czynnej służbie różnych uzbrojonych formacji mundurowych.
    Tortura – celowe zadawanie komuś cierpień fizycznych, psychicznych bądź moralnych, przede wszystkim poprzez zadawanie silnego bólu.
    Szpital – jedna z najważniejszych jednostek organizacyjnych w systemie opieki zdrowotnej. W szpitalu udziela się świadczeń zdrowotnych w warunkach zamkniętych. Najważniejszym zadaniem szpitali jest leczenie pacjentów, ale oprócz tego zajmują się opieką zdrowotną ludzi zdrowych, np. szpitale położnicze.
    Broń chemiczna – jeden z rodzajów broni, w którym podstawowym czynnikiem rażącym jest związek chemiczny o toksycznych właściwościach. Często termin ten jest utożsamiany z gazami bojowymi, gdyż większość - choć nie wszystkie - rodzaje broni chemicznej, są oparte na związkach, które w temperaturze pokojowej są gazami, lub cieczami o dużych prężnościach par (są wówczas stosowane w postaci aerozolu). Termin "broń chemiczna" ma jednak szersze znaczenie i oprócz samego czynnika rażącego obejmuje też urządzenia i techniki do jego przenoszenia i aplikowania na polu bitwy.

    Reklama