Kociewie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Kociewieregion etnograficzno-kulturowy na Pomorzu Gdańskim, położony na zachodnim brzegu Wisły w dorzeczu Wdy i Wierzycy, obejmujący wschodnią część Borów Tucholskich. W przybliżeniu Kociewie zajmuje obszar obecnych powiatów starogardzkiego, tczewskiego i północnej części świeckiego, zamieszkany przez ok. 350 tys. mieszkańców. Część mieszkańców regionu posługuje się gwarami kociewskimi.

Jan Klimek (ur. 12 czerwca 1952 w Chełmie Śląskim) – polski polityk, ekonomista, przedsiębiorca, poseł na Sejm III i IV kadencji, prezes Stronnictwa Demokratycznego w latach 1998–2002.Powiat tczewski − powiat w Polsce (województwo pomorskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Tczew.

Położenie[ | edytuj kod]

Granice Kociewia wytyczać można z różnych punktów widzenia. Najpopularniejszymi perspektywami z których opisuje się to zagadnienie to spojrzenia: geograficzne, językowe i administracyjne. Geograficzne granice Kociewia wykreślił Jerzy Szukalski, który w publikacji „Krajobrazy Kociewia”  pisał, że jest to region geograficzno-etnograficzny leżący na lewym brzegu dolnej Wisły w dorzeczu czterech jej dopływów: Wda, Mątawa, Wierzyca oraz Motława. Jego granice były w większości dość naturalne: od wschodu Wisła, od zachodu główny kompleks Borów Tucholskich. Kociewski krajobraz tworzy Pojezierze Starogardzkie, część równiny Borów Tucholskich, Równiny Świeckiej oraz lewobrzeżna część Doliny Kwidzyńskiej, przechodzącej w Żuławy Wiślane.

Osieczna (kaszb. Osécznô) – wieś pogranicza borowiacko-kociewskiego w Polsce na obszarze Borów Tucholskich położona w województwie pomorskim, w powiecie starogardzkim, w gminie Osieczna na trasie zawieszonej linii kolejowej nr 218 (Szlachta – Myślice).Jan Henryk Dąbrowski, herbu Virgo Violatta Dąbrowski (ur. 2 sierpnia 1755 w Pierzchowie nad Rabą w Małopolsce, zm. 6 czerwca 1818 w Winnej Górze w Wielkopolsce) – polski generał, uczestnik insurekcji kościuszkowskiej, twórca Legionów Polskich we Włoszech, dowódca naczelny wojsk polskich w 1813, senator-wojewoda Królestwa Polskiego w 1815, generał jazdy armii Królestwa Polskiego w 1815.

Językowe granice Kociewia wytyczył Kazimierz Nitsch na podstawie swoich badań terenowych z początków XX wieku. Zaś granice administracyjne zazwyczaj utożsamia się dziś z terenem powiatów tczewskiego, starogardzkiego (w województwie pomorskim) oraz świeckiego (w kujawsko-pomorskim).

Najpopularniejsza jest dziś perspektywa językowa, bo do niej odwołuje się większość opisów regionu. Według niej granice Kociewia wyglądają następująco:

Profesor zwyczajny (skrót: prof. zw., z łac. professor ordinarius) – stanowisko na uczelni przewidziane dla pracownika naukowego lub naukowo-dydaktycznego, który posiada tytuł naukowy profesora (art. 114, ust. 1 Ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku Prawo o szkolnictwie wyższym, Dz. U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.). Stanowisko profesora zwyczajnego jest ukoronowaniem kariery naukowej pracowników uczelni. Wiąże się bowiem z największym prestiżem – jest przyznawane szczególnie zasłużonym dla uczelni i wyróżniającym się naukowcom z tytułem naukowym profesora. Do roku 1990 profesor zwyczajny i profesor nadzwyczajny były to dwa odrębnie tytuły naukowe nadawane przez Przewodniczącego Rady Państwa. Profesor zwyczajny był wyższy rangą niż profesor nadzwyczajny.Zygmunt Nowak (ur. 1934 w Starogardzie Gdańskim) – polski architekt i urbanista, generalny projektant Poznańskiego Szybkiego Tramwaju.
  • wschodnia granica na około 120-kilometrowym odcinku Wisły od wsi Topolinek koło Świecia do wsi Czatkowy koło Tczewa
  • północno-zachodnia granica na linii Trąbki WielkieWysinLiniewoNowe PolaszkiKonarzyny
  • południowo-zachodnia granica biegnąca przez Czarną Wodę, Osieczną, Lińsk, Lniano, Bukowiec, Gruczno do Topolinka.
  • Granicą borowiacko-kociewską jest dawna puszcza na północ i zachód od Śliwic i Osówka aż po rzekę Wdę. Pomiędzy tymi dwiema starymi wsiami a odległą o ponad 20 km Wdą, gdzie dopiero znajdowały się osady dzisiejszego Kociewia, znajdował się teren niezamieszkany. Dopiero w ciągu XVII stulecia osadnicy od terenu borowiackiego i od Wdy z terenu Kociewia zaczęli tę część borów zaludniać.

    Czatkowy (niem. Czattkau) – wieś kociewska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie tczewskim, w gminie Tczew na pograniczu kociewsko-żuławskim, w korytarzu pomiędzy Wisłą i Motławą. Na obszarze wsi znajduje się jezioro Czatkowy.Nowe Polaszki (kaszb. Nowé Pòlaszczi) – wieś pogranicza kaszubsko-kociewskiego w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie kościerskim, w gminie Stara Kiszewa.

    Fale osadnicze borowiackie i kociewskie nachodziły na siebie gdzieś w rejonie wówczas powstałych Osiecznej i Ocypla.

    Spośród Kociewiaków wyróżniano następujące grupy etniczne:

  • Lasacy – w Borach Tucholskich
  • Feteracy – z okolic Pelplina
  • Górale – zamieszkujący wyżynne obszary w północnej części regionu
  • Piaskarze – w okolicach Śliwic
  • Olędracy – zamieszkujący nad Wisłą
  • Samburczycy – z okolic Tczewa.
  • Większość tych grup odnotowywana była jednak incydentalnie, przy okazji badań Kociewia w pierwszej połowie XX wieku. Niektóre nazwy, jak Samburczycy, były od razu uznawane za przypadkowe (o czym pisała „odkrywczyni” tej nazwy prof. Zofia Stamirowska). Dziś poza określeniem „Lasacy”, pozostałe nazwy nie funkcjonują.

    Włodzimierz Łajming (ur. 7 lutego 1933 w Tczewie) – polski malarz, rysownik, profesor nadzwyczajny, absolwent i pracownik PWSSP w Gdańsku.Lniano – duża wieś borowiacka w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie świeckim, w gminie Lniano.

    Historia[ | edytuj kod]

    Pierwszy zapis nazwy w formie Gociewie pochodzi z 10 lutego 1807 r. z meldunku ppłk. Hurtiga do generała Jana Henryka Dąbrowskiego. Kolejne znane zapisy mają już formę Kociewie (Florian Ceynowa, Oskar Kolberg) – odnotowuje się je od lat sześćdziesiątych XIX wieku. Historycy nie mają jednoznacznej opinii w sprawie historii regionu jako takiego. Jan Powierski początków odrębności Kociewia szukał w okresie nowożytnym, z czym współgrał głos językoznawców, szukających korzeni gwary kociewskiej w XVI wieku. Jednak Gerard Labuda widział w Kociewiu dziedzictwo podziałów plemiennych z wczesnego średniowiecza. W XII i XIII wiecznych księstwach świeckim i lubiszewskim (tczewskim) dostrzegał przejaw wcześniejszej odrębności plemiennej względem reszty Pomorza Gdańskiego zamieszkałego przez przodków dzisiejszych Kaszubów. Jego poglądy wspierać mogą odkrycia archeologów w Kałdusie pod Chełmnem, który zdaje się być ważnym ośrodkiem z czasów pierwszych Piastów obejmującym nie tylko Ziemię Chełmińską, ale i większą część dzisiejszego Kociewia. Zdaje się nie budzić wątpliwości fakt, że znaczna część dzisiejszego Kociewia tworzy wyrazisty region także pod względem historycznym, choć dzisiejsza nazwa ma znacznie młodszą metrykę.

    {{Aktor infobox}} Brakujące pola: imię i nazwisko org oraz alt grafiki. Przestarzałe pola: "nagrody". Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej IV kadencji – posłowie wybrani podczas wyborów parlamentarnych, które odbyły się w dniu 23 września 2001, na czas kadencji od 19 października 2001 do 18 października 2005.

    Sejmik Województwa Pomorskiego, chcąc podkreślić potrzebę zachowania i rozwoju wielokulturowego bogactwa Pomorza, ustanowił rok 2005 Rokiem Kociewskim.

    W 2007 r. po raz pierwszy ogłoszono 10 lutego jako Światowy Dzień Kociewia.

    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Pięciobój nowoczesny – dyscyplina sportowa, od igrzysk w Sztokholmie (1912) znajdująca się w programie olimpijskim.
    Bernard Sychta (kasz. Bernard Zëchta, ur. 21 marca 1907 r. w Puzdrowie, w gm. Sierakowice, zm. 25 listopada 1982 r. w Gdańsku). Ksiądz katolicki, działacz kaszubski, etnograf, językoznawca, dramatopisarz, autor 7-tomowego Słownika gwar kaszubskich na tle kultury ludowej.
    Liniewo (kaszb. Lëniewò lub Liniewò, niem. Lienfelde) − duża wieś pogranicza kaszubsko-kociewskiego w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie kościerskim, w gminie Liniewo na wschodnim, krańcu Pojezierza Kaszubskiego. Wieś jest siedzibą sołectwa Liniewo obejmującego również miejscowość Małe Liniewo. Na wschód od wsi znajduje się Jezioro Liniewskie.
    Bory Tucholskie (kasz. Tëchòlsczé Bòrë, niem. Tucheler Heide) – jeden z największych kompleksów borów sosnowych w Polsce. Zajmuje ok. 3 tys. km sandru w dorzeczu Brdy i Wdy oraz Równiny Tucholskiej i Równiny Charzykowskiej. Od lasów tych wziął nazwę również mezoregion fizycznogeograficzny Bory Tucholskie znajdujący się we wschodniej części kompleksu oraz szereg powierzchniowych form ochrony przyrody: park narodowy, rezerwat biosfery, obszar Natura 2000, a także leśny kompleks promocyjny. Bory Tucholskie dały również nazwy jednostkom różnych systemów podziału geobotanicznego, np. okręg Borów Tucholskich w systemie Szafera i Zarzyckiego lub dzielnica Borów Tucholskich w systemie Mroczkiewicza.
    Skarszewy ((kaszub. Skarszewë, niem. Schöneck in Westpreußen) – miasto w województwie pomorskim, w powiecie starogardzkim, nad rzeką Wietcisą, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Skarszewy. Na południowym obszarze miejskim Skarszew znajduje się jezioro Borówno Wielkie (rozwinięta infrastruktura turystyczno-rekreacyjna). Dawny dworzec kolejowy w mieście jest punktem końcowym zielonego Szlaku Skarszewskiego.
    Wisła (łac. Vistula) – najdłuższa rzeka Polski, o długości 1047 km. Jest także najdłuższą rzeką uchodzącą do Morza Bałtyckiego.
    Instytut Biochemii i Biofizyki Polskiej Akademii Nauk (IBB PAN) został utworzony w 1957 roku. Prowadzone są w nim różnorodne badania z zakresu biologii molekularnej, biochemii, biofizyki, genomiki, proteomiki, transkryptomiki.

    Reklama