Klub Demokratyczny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tablica pamiątkowa na Rynku Starego Miasta w Warszawie

Kluby Demokratyczne – antyfaszystowska organizacja społeczno-polityczna polskiej inteligencji tworzona w latach 1937–1939 przez lewicowych piłsudczyków i bezpartyjnych lewicowców. Powstała z inicjatywy Mikołaja Kwaśniewskiego jako wyraz sprzeciwu wobec prawicowego zwrotu sanacji wyrażającego się w utworzeniu Obozu Zjednoczenia Narodowego. Program tych klubów został wyrażony w tzw. „małej deklaracji demokratycznej” uchwalonej 16 października 1937 na konstytucyjnym zebraniu warszawskiego Klubu Demokratycznego.

Kalisz (gr. Καλισία, łac. Calisia, jid. קאַליש) – miasto na prawach powiatu w środkowo-zachodniej Polsce, położone na Wysoczyźnie Kaliskiej, nad Prosną, u ujścia Swędrni; historyczna stolica Wielkopolski, stolica Kaliskiego, drugi co do wielkości ośrodek województwa wielkopolskiego, siedziba powiatu kaliskiego, główny ośrodek aglomeracji kalisko-ostrowskiej i Kalisko-Ostrowskiego Okręgu Przemysłowego; stolica diecezji kaliskiej.Mikołaj Kwaśniewski (ur. 6 grudnia 1871 w Niemoroży na Naddnieprzańskiej Ukrainie koło Zwinogródki, zm. 1941 w (?) Auschwitz-Birkenau) – sanacyjny polityk, wicemarszałek Senatu IV kadencji (1935–1938). W 1938 członek-założyciel Stronnictwa Demokratycznego, wojewoda tarnopolski, krakowski i poznański, doktor medycyny, pułkownik Wojska Polskiego.

Pierwszy Klub Demokratyczny powstał jesienią 1937 r. w Warszawie, kolejne w Krakowie, Łodzi, Lwowie, Wilnie, Katowicach, Sosnowcu, Bielsku, Poznaniu, Kaliszu, Gdyni i innych. Na przykład Łódzki Klub Demokratyczny utworzony został 7 lutego 1938 r. (1. prezes dr Stanisław Więckowski, wiceprezes Karol Hiller). Lokalne Kluby Demokratyczne, będąc pierwszym krokiem do zbudowania nowej partii, połączyły się 15 kwietnia 1939 roku w Stronnictwo Demokratyczne.

Sosnowiec – miasto na prawach powiatu na południu Polski, w Zagłębiu Dąbrowskim, w województwie śląskim. Położone na Wyżynie Śląskiej, stanowiącej część Wyżyny Śląsko-Krakowskiej, nad 3 rzekami: Czarną Przemszą, Białą Przemszą i Brynicą. Znajduje się we wschodniej części Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP).Poznań (niem. Posen, łac. Posnania, jidysz פּױזן Pojzn) – miasto na prawach powiatu w zachodniej Polsce, położone na Pojezierzu Wielkopolskim, nad Wartą, u ujścia Cybiny. Historyczna stolica Wielkopolski, od 1999 r. siedziba władz województwa wielkopolskiego i powiatu poznańskiego. Miasto jest istotnym węzłem drogowym i kolejowym, funkcjonuje tu również międzynarodowy port lotniczy.

Czołowi działacze Klubu: Marceli Handelsman, M. Michałowicz, Wincenty Rzymowski, Alfred Fiderkiewicz. Nieoficjalny organ: „Czarno na Białem”.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Chajn Leon, U źródeł powstania Klubów Demokratycznych, 1937-1939; [w:] "Najnowsze Dzieje Polski", t. XI, 1967, ss. 129–157

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Encyklopedia Powszechna PWN, Warszawa 1974, s. 484.




  • Warto wiedzieć że... beta

    Marceli Handelsman, ps. Maciej Romański, Maciej Targowski (ur. 8 lipca 1882 w Warszawie, zm. 20 marca 1945 w hitlerowskim obozie koncentracyjnym Dora-Nordhausen w Niemczech) – mediewista, historyk dziejów nowożytnych i najnowszych, metodolog historii, pochodzenia żydowskiego. Jeden z najwybitniejszych historyków polskich I poł. XX wieku, wolnomularz. Brat Józefa Handelsmana.
    Karol Hiller (ur. 1 grudnia 1891 w Łodzi, zm. w grudniu 1939) – polski malarz, grafik, fotograf. Reprezentant nurtu konstruktywistycznego w latach 20. XX wieku. Twórca techniki graficznej (heliografiki).
    Wincenty Rzymowski, ps. Jan Gromnicki, Andrzej Boruta, Balbo (ur. 19 lipca 1883 w Kuczborku-Osadzie, zm. 30 kwietnia 1950 w Warszawie) – polski literat, dziennikarz i polityk, minister spraw zagranicznych oraz kultury i sztuki, poseł na Sejm Ustawodawczy. Przywódca Stronnictwa Demokratycznego (1944–1949). Honorowy prezes SD (1949–1950).
    Obóz Zjednoczenia Narodowego (popularnie nazywany też Ozon) – organizacja polityczna tworzona na polecenie marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego od połowy 1936 roku. Jej powstanie ogłosił płk dypl. Adam Koc w deklaracji ideowo-politycznej z 21 lutego 1937, a pomysłodawcą nazwy Obozu Zjednoczenia Narodowego był Ferdynand Goetel.
    Czarno na Białem – tygodnik społeczno-polityczny wydawany w Warszawie w latach 1937-1939 pod redakcją Januarego Grzędzińskiego, który był jednocześnie jego wydawcą. Wokół pisma skupili się tacy publicyści jak: Jerzy Borejsza, Stanisław Jerzy Lec czy Mieczysław Szerer, którzy nadali mu charakter demokratyczny i antyfaszystowski.
    Warszawa; miasto stołeczne Warszawa, w skrócie m.st. Warszawa – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Nizinie Środkowomazowieckiej, na Mazowszu, nad Wisłą. Od 2002 r. miasto stołeczne Warszawa jest gminą miejską mającą status miasta na prawach powiatu.
    Bielsko-Biała (czes. Bílsko-Bělá, niem. Bielitz-Biala) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, w województwie śląskim, na Pogórzu Śląskim, u stóp Beskidu Małego i Beskidu Śląskiego, nad rzeką Białą. Jest siedzibą władz powiatu bielskiego, Euroregionu Beskidy, diecezji bielsko-żywieckiej Kościoła rzymskokatolickiego i diecezji cieszyńskiej Kościoła ewangelicko-augsburskiego, a także głównym miastem aglomeracji bielskiej i centralnym ośrodkiem Bielskiego Okręgu Przemysłowego.

    Reklama