Klasyfikacja Blytta-Sernandera

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Klasyfikacja lub ciąg Blytta-Sernandera – seria okresów klimatycznych i stadiów związanych z rozwojem lądolodu w Europie północnej, oparta na analizie zachowanego pyłku w duńskim torfie. Jej autorami są Axel Gudbrand Blytt (ur. 1843, zm. 1898) i Johan Rutger Sernander (ur. 1866, zm. 1944). Klasyfikacja została włączona do ciągu klasyfikacji stref pyłku (ang. pollen zones) zdefiniowanej przez Lennarta von Posta. Metody te określa się mianem palinologicznych.

Sosna (Pinus L. 1753) – rodzaj roślin z rodziny sosnowatych (Pinaceae Lindl.) obejmujący niemal 115 gatunków drzew i krzewów. Występują przeważnie w strefie klimatu umiarkowanego półkuli północnej, choć niektóre gatunki rosną również w strefach cieplejszych (tu jednak zwykle w górach). W Ameryce Środkowej najdalej na południe sięgają do Gwatemali, Salwadoru i Nikaragui, zaś w Azji do Archipelagu Malajskiego. Jedyne naturalne stanowisko na półkuli południowej znajduje się na Sumatrze (P. merkusii).Bølling – interstadiał w czasie późnego glacjału. Jest cieplejszym okresem pomiędzy najstarszym a starszym dryasem. Trwał od ok. 11 720 p.n.e. do 11 590 p.n.e. Nazwa pochodzi od jeziora o tej samej nazwie w środkowej Jutlandii.

Klasyfikacja Blytta-Sernandera - ramy czasowe[ | edytuj kod]

Stadia plejstocenu :

  • 12000-11600 p.n.e. - stadium starszy dryas (por. też najstarszy dryas, Bølling)
  • 11600-9900 p.n.e. - interstadium allerød (ocieplenie)
  • 10900-9500 p.n.e. - stadium młodszy dryas (oziębienie, wysuszenie)
  • Stadia holocenu

  • (ok. 10000-9000 p.n.e. - okres preborealny)
  • 9500-6900 p.n.e. - okres borealny (zimno sucho, coraz cieplej)
  • 6900-3700 p.n.e. - okres atlantycki (ciepło, wilgotno)
  • 3700-600 p.n.e. - okres subborealny (oziębienie, potem cieplej)
  • od 600 p.n.e. do czasów obecnych - okres subatlantycki
  • Ważniejsze gatunki użyte w klasyfikacji:

    Wrzosiec bagienny (Erica tetralix L.) – gatunek rośliny z rodziny wrzosowatych. Pochodzi z Europy. W Polsce w środowisku naturalnym jest rzadki. Występuje wzdłuż Bałtyku i na zachodzie na torfowych łąkach.Wełnianka pochwowata (Eriophorum vaginatum L.) – gatunek rośliny z rodziny ciborowatych (Cyperaceae) (turzycowatych). Występuje od niżu po piętro alpejskie w Europie, Ameryce Północnej i Azji, od strefy umiarkowanej aż po subpolarną. W Polsce występuje na niżu oraz w górach.
  • Sphagnidae, torfowce
  • Carex limosa, turzyca bagienna
  • Scheuchzeria palustris, bagnica torfowa
  • Eriophorum vaginatum, wełnianka
  • Vaccinium oxycoccus, żurawina błotna
  • Andromeda polifolia, modrzewnica zwyczajna
  • Erica tetralix, wrzosiec bagienny
  • Calluna vulgaris, wrzos
  • Pinus, sosna
  • Betula, brzoza
  • W anglojęzycznej literaturze fachowej określana jako Blytt-Sernander.

    Lądolód - gruba warstwa lodu przykrywająca wielki obszar ziemi; występuje na Antarktydzie i Grenlandii. W Polsce występował podczas zlodowaceń plejstoceńskich.Późny glacjał stanowi okres schyłkowy zlodowacenia. Termin ten głównie tyczy się schyłku ostatniego zlodowacenia (ang. Last Termination). Początek tego okresu jest różnie przyjmowany w zależności od regionu. 21-14,5 tys lat BP (18-13 tys. lat 14C BP), natomiast jego koniec jest równoznaczny z końcem plejstocenu i początkiem holocenu – 11,65 tys. lat BP. W Polsce późny glacjał stanowi górną część stadiału głównego zlodowacenia północnopolskiego. Klimat w tym okresie cechował się dużą zmiennością. Generalna poprawa klimatu w kierunku mody interglacjalnej przerywana była serią silnych i gwałtownych ochłodzeń, takich jak młodszy dryas. Najcieplejszą fazą w tym czasie była interfaza Bølling/Allerød trwająca ok. 2 tys. lat.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • późny glacjał
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Blytt, A., 1876: Essay on the Immigration of the Norwegian Flora During the Alternating Rainy and Dry Period, Alb. Cammermayer, Christiana (Oslo).
    2. Sernander, R., 1908: On the evidence of post-glacial changes of climate furnished by the peat mosses of northern Europe, Geologiska Föreningens i Stockholm Förhandlingar, 31: 423–448.
    DaniaKrólestwo Danii (duń. Kongeriget Danmark) – państwo położone w Europie Północnej (Skandynawia), najmniejsze z państw nordyckich. W jej skład wchodzą też formalnie Grenlandia oraz Wyspy Owcze, które posiadając szeroką autonomię tworzą z kontynentalną Danią Wspólnotowe Królestwo Danii (Rigsfællesskabet). Dania graniczy od południa z Niemcami, zaś przez cieśninę Sund sąsiaduje ze Szwecją.Torfowcowate (Sphagnaceae Dumort.) – rodzina mchów z rzędu torfowców (Sphagnales), należącego do klasy torfowców (Sphagnopsida). Należy do niej ok. 350 gatunków z jedynego współczesnego rodzaju torfowiec (Sphagnum).




    Warto wiedzieć że... beta

    Wełnianka (Eriophorum) – rodzaj roślin należący do rodziny ciborowatych. Należy tu około 25 gatunków występujących głównie w strefie klimatu chłodnego i arktycznego północnej oraz na terenach górskich półkuli północnej. Gatunkiem typowym jest Eriophorum vaginatum L.
    Pyłek kwiatowy – powstające z mikrospor roślin nasiennych ziarna pyłku zawierające mocno zredukowany gametofit męski. Powstają w woreczkach pyłkowych (mikrosporangiach) męskich organów rozmnażania (pręcików u roślin okrytonasiennych i mikrosporofili u roślin nagonasiennych). Proces przenoszenia ziaren pyłku na żeńskie organy generatywne (słupek u roślin okrytonasiennych lub bezpośrednio na zalążek znajdujący się na łusce nasiennej u nagonasiennych) zwany jest zapylaniem. W konsekwencji zapylenia zawarta w ziarnach pyłku komórka generatywna, dokonuje zapłodnienia komórki jajowej zalążka, co prowadzi do powstania zarodka sporofitu.
    Palinologia – nauka o pyłkach roślin i zarodnikach grzybów. Jej głównym celem jest rozróżnienie i systematyzowanie ziaren pyłku w badaniach taksonomicznych oraz odtwarzanie historii szaty roślinnej w minionych tysiącleciach .
    Wrzos zwyczajny, wrzos pospolity (Calluna vulgaris (L.) Hull) – jedyny gatunek (monotypowy) rośliny wieloletniej z rodzaju wrzos (Calluna Salisb.) należącego do rodziny wrzosowatych (Ericaceae Juss.).
    Bagnica torfowa, drążnica, błotnica sitowa (Scheuchzeria palustris L.) – gatunek rośliny, jedyny przedstawiciel rodzaju bagnica (Scheuchzeria L.), który jest jedynym rodzajem rodziny bagnicowatych (Scheuchzeriaceae F. Rudolphi).
    Żurawina błotna (Oxycoccus palustris Pers. =Vaccinium oxycoccus L.) – gatunek rośliny wieloletniej z rodziny wrzosowatych. Występuje w krajach północnej i środkowej Europy, północnej Azji i w Ameryce Północnej. W Polsce jest rośliną często spotykaną na torfowiskach wysokich i przejściowych oraz w borach bagiennych.
    Brzoza (Betula L.) – rodzaj drzew i krzewów należący do rodziny brzozowatych. Obejmuje trudną do sprecyzowania liczbę gatunków , ponieważ w obrębie rodzaju łatwo powstają mieszańce międzygatunkowe o trudnym do ustalenia statusie taksonomicznym. Wyróżnia się zazwyczaj ok. 30–60 gatunków, ale też w niektórych bazach taksonomicznych za zaakceptowane uznaje się już ponad 100 gatunków.

    Reklama