• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Klasycyzm warszawski

    Przeczytaj także...
    Barbara Radziwiłłówna – tragedia Alojzego Felińskiego napisana w latach 1809-1811, po raz pierwszy wystawiona w 1817 w Teatrze Narodowym, opublikowana w 1820.Jean-Baptiste Racine (22 grudnia 1639 w La Ferté-Milon – 21 kwietnia 1699 w Paryżu) – francuski dramaturg, główny przedstawiciel późnobarokowego klasycyzmu. Autor przesiąkniętych pesymizmem sztuk, uważanych za mistrzowskie w przedstawianiu kobiecej psychiki.
    Adam Bernard Mickiewicz herbu Poraj (ur. 24 grudnia 1798 w Zaosiu lub Nowogródku, zm. 26 listopada 1855 w Konstantynopolu) – polski poeta, działacz i publicysta polityczny, wolnomularz. Obok Juliusza Słowackiego i Zygmunta Krasińskiego uważany za największego poetę polskiego romantyzmu (grono tzw. Trzech Wieszczów) oraz literatury polskiej w ogóle, a nawet za jednego z największych na skalę europejską. Określany też przez innych, jako poeta przeobrażeń oraz bard słowiański. Członek i założyciel Towarzystwa Filomatycznego, mesjanista związany z Kołem Sprawy Bożej Andrzeja Towiańskiego. Jeden z najwybitniejszych twórców dramatu romantycznego w Polsce, zarówno w ojczyźnie, jak i w zachodniej Europie porównywany do Byrona i Goethego. W okresie pobytu w Paryżu był wykładowcą literatury słowiańskiej w Collège de France. Znany przede wszystkim jako autor ballad, powieści poetyckich, dramatu Dziady oraz epopei narodowej Pan Tadeusz uznawanej za ostatni wielki epos kultury szlacheckiej w Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

    Klasycyzm warszawski, klasycyzm postanisławowski (dawniej także pseudoklasycyzm, pseudoklasycyzm warszawski) – zespół zjawisk literackich w literaturze polskiej w pierwszym 30-leciu wieku XIX, które stanowiły kontynuację zjawisk literackich literatury stanisławowskiej i mieszczą się w obrębie klasycyzmu. Twórczość literacka tego okresu koncentrowała się w Warszawie i w Wilnie. Warszawa była już głównym ośrodkiem klasycyzmu w wieku XVIII, jako stolica Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego stanowiła ważny ośrodek administracyjny, skupiający elity intelektualne i naukowe kraju – przy czym klasycyzm warszawski pozostawał w ścisłym związku z gustami i poglądami elit rządzących tego okresu. Warszawa była także siedzibą instytucji kulturalnych i naukowych, teatru i Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Drugi ośrodek, Wilno, przeżywał szybki rozwój kulturalny przede wszystkim dzięki bardzo prężnemu środowisku naukowemu. Charakterystyczna dla klasycyzmu warszawskiego była waloryzacja gatunków – wśród utworów dramatycznych największe znaczenie miała tragedia, wśród lirycznych – oda, a wśród epickich – poemat opisowy.

    Oda – utwór liryczny, który charakteryzuje się wzniosłością tematu i stylu, sławi ideę, wydarzenie lub czas. Zwykle cechuje ją także zbiorowy podmiot wypowiedzi. Należała do najpopularniejszych form poezji klasycznej.Oda do młodości – wiersz Adama Mickiewicza napisany 26 grudnia 1820 roku. Uznawany jest za entuzjastyczną pochwałę młodości w duchu filomackim.

    Dramat[ | edytuj kod]

    Tragedia w klasycyzmie warszawskim rozwijała się bujnie, w odróżnieniu od klasycyzmu polskiego wieku XVIII, który mimo pewnych prób nie wydał tragedii. Powstała pewnego rodzaju synteza formalnych wzorców obcych, zwłaszcza obecnych we francuskim klasycyzmie, z tematyką narodową. Tematyka obejmowała przede wszystkim legendarną i historyczną przeszłość Polski, z której, zgodnie z wymogami tragedii, pisarze wyjmowali momenty szczególnie istotne, poszukując w nich konfliktu tragicznego. Historyczna tematyka umożliwiała wplatanie w treść dzieła aluzji politycznych, przez co nabierały one waloru aktualności – niektóre z wystawień tragedii stawały się nawet manifestacjami narodowymi, było tak np. z Żółkiewskim pod Cecorą Ignacego Humnickiego (1820). W warstwie formalnej tragedia klasycyzmu warszawskiego odznaczała się kunsztownością wersyfikacyjną i retoryczną, do której należały efektowne, rozbudowane monologi, i upodobaniem do patosu. Najważniejszymi tragediami klasycyzmu warszawskiego są Barbara Radziwiłłówna Alojzego Felińskiego, Bolesław Śmiały i Heligunda Antoniego Hoffmana, Żółkiewski pod Cecorą Ignacego Humnickiego, Ludgarda Ludwika Kropińskiego oraz Barbara Radziwiłłówna i Gliński Franciszka Wężyka. Istniały także przekłady klasycystycznych tragedii francuskich, Racine’a, Corneille’a i Woltera.

    Towarzystwo Przyjaciół Nauk (TPN), inne nazwy: Towarzystwo Warszawskie Przyjaciół Nauk (TWPN), od roku 1808: Towarzystwo Królewskie Przyjaciół Nauk (TKPN) lub Warszawskie Towarzystwo Królewskie Przyjaciół Nauk (WTKPN) – towarzystwo naukowe zrzeszające badaczy różnych specjalności i zbierające się w okresie od listopada 1800 do kwietnia 1832, w Warszawie.Klasycyzm (z łac. classicus – doskonały, pierwszorzędny, wzorowy, wyuczony) – styl w muzyce, sztuce, literaturze oraz architekturze odwołujący się do kultury starożytnych Rzymian i Greków. Styl ten nawiązywał głównie do antyku. W Europie tzw. "powrót do źródeł" (klasycznych) pojawił się już w renesansie - jako odrodzenie kultury wielkiego Rzymu. Jako styl dominujący epoki wpływał na kształt innych nurtów kulturowych okresu jak manieryzm, barok, rokoko. Trwał do końca wieku XVIII, w niektórych krajach do lat 30. następnego stulecia, a nawet dłużej. Zmodyfikowany klasycyzm przeradzał się czasem w eklektyzm końca XIX wieku. Klasycyzm jako styl panował w epoce oświecenia. Najpełniejszy rozkwit klasycyzmu nastąpił w I poł. XVIII wieku. W dziedzinie literatury swoisty kres klasycyzmu przyniosła walka klasyków z romantykami.

    Liryka[ | edytuj kod]

    Liryka klasycyzmu warszawskiego cechuje się szczególnym rozwojem ody. Ody tego okresu budowane były na pochodzących od Horacego założeniach poetyki klasycystycznej. Miały one przeważnie charakter utworów okolicznościowych, czasem politycznych. Do najważniejszych przedstawicieli gatunku w okresie klasycyzmu warszawskiego należą Kajetan Koźmian, Ludwik Osiński (np. Oda na część Kopernika) i Franciszek Wężyk. Mimo odmienności treści w ramach założeń formalnych klasycyzmu mieści się także Oda do młodości Adama Mickiewicza. Wysokim poziomem artystycznym odznaczają się także przekłady utworów Horacego Franciszka Ksawerego Dmochowskiego.

    Corneille Pierre (ur. 6 czerwca 1606 w Rouen, zm. 1 października 1684 w Paryżu) – francuski dramaturg, ojciec klasycystycznej tragedii. Prawnik z wykształcenia, przez 20 lat pełnił urząd rzecznika królewskiego, niebawem jednak wyrzekł się kariery adwokackiej. Krótki czas należał do grupy „Pięciu Autorów”, których obowiązkiem było pisanie sztuk teatralnych na wyznaczony przez ministra (kardynała Richelieu) temat. W ostatnich latach życia usunięty w cień przez J. Racine’a (sztuka Corneille’a Tytus i Berenika przegrała w pojedynku z wystawianą w tym samym czasie tragedią Racine’a Berenika) i Moliera.Voltaire (Wolter), właśc. François-Marie Arouet (Voltaire jest pseudonimem artystycznym; ur. 21 listopada 1694 w Paryżu, zm. 30 maja 1778 w Paryżu) – francuski pisarz epoki oświecenia, filozof, dramaturg i historyk. Tworzył satyry, powieści, dramaty oraz „Listy”.

    Epika[ | edytuj kod]

    Jednym z najważniejszych utworów epickich klasycyzmu warszawskiego jest Ziemiaństwo polskie Kajetana Koźmiana. Utwór ten został wydany w całości dopiero w 1839, ale znany był już wcześniej (we fragmentach) dzięki publikacjom w czasopismach i odpisom. Duże znaczenie ma także przekład Iliady Franciszka Ksawerego Dmochowskiego, a także jego nieukończony (istnieje tylko 9 pierwszych ksiąg) przekład Eneidy.

    Quintus Horatius Flaccus (ur. 8 grudnia 65 p.n.e. w Wenuzji, zm. 27 listopada 8 p.n.e.) – rzymski poeta liryczny okresu augustowskiego.Patos, Pathos (gr.) – jedna z kategorii estetycznych, stosowana w każdej dziedzinie sztuki, zwłaszcza w literaturze, muzyce i teatrze.




    Warto wiedzieć że... beta

    Eneida (łac. Aeneis) – rzymski poemat epicki, napisany heksametrem przez Publiusza Wergiliusza Marona, opiewający w 12 księgach o łącznym rozmiarze 9892 wierszy dzieje Trojańczyka Eneasza, legendarnego protoplasty Rzymian.
    Kajetan Koźmian herbu Nałęcz, krypt.: X., (ur. 31 grudnia 1771 w Gałęzowie, zm. 7 marca 1856 w Piotrowicach) – polski prawnik i poeta, reprezentant klasycyzmu, krytyk literacki i teatralny, publicysta, pamiętnikarz, tłumacz; członek Konfederacji Generalnej Królestwa Polskiego.
    Tragedia (łac. tragoedia, z gr. τραγῳδία tragōdía, od wyrazów τράγος tragos "kozioł" i ᾠδή ōdḗ "pieśń") – obok komedii i dramatu właściwego, jeden z trzech podstawowych gatunków dramatu. Tragedia to utwór dramatyczny, w którym ośrodkiem akcji jest nieprzezwyciężalny i kończący się nieuchronną klęską, konflikt wybitnej jednostki z siłami wyższymi - losem, fatum, prawami historii, prawami moralnymi, prawami społecznymi itp. Konflikt ten określa się jako konflikt tragiczny, stanowi on występujący w większości tragedii model sytuacji człowieka, zarazem jako kategoria estetyczna tragizmu stanowiąc o estetycznej wymowie tragedii. Konflikt tragiczny stanowi przeciwieństwo dwóch racji równowartościowych - dlatego też mający dokonać między nimi wyboru musi ponieść klęskę, a jego działania kończą się katastrofą.
    Antoni Hoffman (ur. w 1950 w Warszawie, zm. 14 listopada 1992 w Warszawie) - polski biolog i paleontolog, doktor habilitowany.
    Iliada (gr. Ἰλιάς Iliás) – obok Odysei drugi z eposów, których autorstwo tradycja przypisuje Homerowi. Oba utwory datuje się na VIII lub VII wiek p.n.e. – stanowią więc one najstarsze zabytki literatury greckiej i europejskiej w ogóle. Oba poematy są eposami heroicznymi. Powstały prawdopodobnie w Jonii na wybrzeżu Azji Mniejszej – świadczy o tym przede wszystkim ich język, który można scharakteryzować jako archaiczny dialekt joński z elementami dialektu eolskiego. Metrum stanowi heksametr daktyliczny. Tematem utworu jest gniew Achillesa i związane z nim epizody wojny trojańskiej. Tytuł utworu pochodzi od wyrażenia he Ilias poiesis – pieśń o Ilionie (Troi).
    Franciszek Wężyk (ur. 7 października 1785 w Witulinie, zm. 2 maja 1862) – polski pisarz, członek Towarzystwa Przyjaciół Nauk, prezes Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, poseł na Sejm Księstwa Warszawskiego i Królestwa Kongresowego, senator, wolnomularz.
    Ludwik Osiński krypt.: O...; O. L., (ur. 24 sierpnia 1775 w Kocku, zm. 27 listopada 1838 w Warszawie) – polski krytyk literacki, historyk i teoretyk literatury, tłumacz, poeta, dramatopisarz i mówca. Przedstawiciel obozu klasyków, wychowanek pijarów.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.683 sek.