Klaster (gospodarka)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Klaster (ang. industrial cluster, business cluster) – skoncentrowana przestrzennie (geograficznie) grupa przedsiębiorstw pochodzących z tego samego lub pokrewnych sektorów, a także instytucji i organizacji, powiązanych ze sobą siecią pionowych i poziomych zależności, konkurujących i współpracujących ze sobą.

Unia Europejska, UE – gospodarczo-polityczny związek 27 demokratycznych państw europejskich. Unia powstała 1 listopada 1993 roku – na mocy podpisanego 7 lutego 1992 traktatu z Maastricht – jako efekt wieloletniego procesu integracji politycznej, gospodarczej i społecznej. Korzenie współczesnej integracji europejskiej sięgają okresu powojennego i ograniczały się do 6 państw zachodnioeuropejskich. Państwa te tworzyły wiele form i mechanizmów współpracy, powoływały organizacje, instytucje i organy, których celem było wzmocnienie jedności między nimi. W 1993 nadrzędną wobec wszystkich poprzednich organizacji została Unia Europejska, sama otrzymując nieznaną wcześniej hybrydową formułę sui generis. Silicon Fen – inaczej Cambridge Cluster. Nazwa nawiązuje do Silicon Valley w Kalifornii, USA, i oznacza obszar wokół miasta Cambridge, w Anglii, na którym skupione są firmy i przedsiębiorstwa specjalizujące się w technologiach określanych jako high-tech w dziedzinach biotechniki, elektroniki i oprogramowania. Wiele z tych firm ma powiązania z Uniwersytetem w Cambridge. Obecnie rejon ten uznawany jest za jeden z najważniejszych ośrodków rozwoju nowych technologii w Europie.

Obecność w klastrze daje przedsiębiorstwom szereg korzyści i pozwala wzmocnić ich przewagę konkurencyjną.

Historia[ | edytuj kod]

Za prekursora koncepcji klastra uznaje się brytyjskiego ekonomistę Alfreda Marshalla, który analizując skłonność firm z sektorów produkcyjnych w Anglii do lokowania się w dystryktach przemysłowych w pobliżu konkurentów, dostawców i klientów stworzył pojęcie tzw. zewnętrznych korzyści skali (ang. external economies of scale). Wynikały one z powstania na danym obszarze grupy wyspecjalizowanych dostawców i odbiorców, rozwoju lokalnego rynku pracy oraz przepływu wiedzy między przedsiębiorstwami.

Detroit (wym. [dɨˈtrɔɪt]; z fr. cieśnina) – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Michigan na północnym brzegu rzeki Detroit łączącej jeziora St. Clair i Erie. Droga 128 - (ang. Silicon Boston) - klaster technologiczny skupiający firmy i korporacje działające w sektorze high-tech. Nazwa została zaczerpnięta od numeru obwodnicy Bostonu, która przebiega przez 23 gminy w amerykańskim stanie Massachusetts. Gwałtowny wzrost przemysłu nowoczesnych technologii w latach 1960-1980 na terenie Route 128 spowodował, że teren ten zaczęto porównywać do Doliny Krzemowej ogłaszając Massachusetts Miracle. Obecnie w pobliżu Bostonu znajduje się ponad 40 wyższych uczelni i ośrodków badawczych o znaczeniu międzynarodowym, m.in. Harvard, MIT, Boston University. Główne zakłady znajdujące się na terenie technopolii to Digital Equipment Corporation, Data General, Thermo Electron Corporation, Analog Devices, Computervision, Polaroid, Sun Microsystems, BEA Systems and Raytheon.

Do koncepcji dystryktu przemysłowego Alfreda Marshalla nawiązywało wiele późniejszych koncepcji i opracowań, które opisywały zjawiska podobne do klastra lub zawierały pewne elementy koncepcji klastra (m.in. koncepcje stref wzrostu, klastra regionalnego, bloków kompetencji, tzw. nowych obszarów przemysłowych, lokalnych systemów innowacyjnych, terytorialnego kompleksu przemysłowego, obszaru zasobowego, technopolis, regionu uczącego się oraz sieci).

Specjalna strefa ekonomiczna (SSE) – wydzielona część terytorium kraju, w której działalność gospodarcza może być prowadzona na preferencyjnych warunkach, tj. przedsiębiorstwom, które uzyskały zezwolenie na działalność w strefie przysługuje pomoc publiczna w formie zwolnienia podatkowego.Hollywood – dzielnica miasta Los Angeles w Stanach Zjednoczonych i najważniejszy ośrodek amerykańskiej kinematografii. Słowo Hollywood jest używane jako skrótowa, popularna nazwa dla amerykańskiego przemysłu filmowo-telewizyjnego.

Koncepcja klastrów M.E. Portera[ | edytuj kod]

Koncepcja klastra została spopularyzowana w zarządzaniu przez amerykańskiego ekonomistę Michaela Portera, który opisał ją po raz pierwszy w wydanej w 1990 książce The Competitive Advantage of Nations. W swojej późniejszej książce, On Competition, zdefiniował on klastry jako geograficzne skupiska powiązanych ze sobą firm, wyspecjalizowanych dostawców, usługodawców, firm z pokrewnych sektorów oraz stowarzyszonych instytucji, które konkurują i współpracują ze sobą. Tworzą je zarówno firmy z zaawansowanych technologii, jak i tradycyjnych sektorów; z sektorów produkcyjnych, jak i usługowych.

Kooperencja – typ relacji między konkurentami, w których występują jednocześnie strumienie kooperacji i konkurencji. Strumień kooperacji może przyjąć rozmaite formy współdziałania: od umów społecznych (dżentelmeńskich - przypieczętowanych uściśnięciem dłoni), poprzez projekty niekapitałowe aż do umów kapitałowych. Koopernencję rozpatruje się kompleksowo: jako strumienie (a nie pojedyncze umowy, czy projekty). Stąd analizy są prowadzone z dwóch perspektyw: konkurencji i kooperacji. Kooperencja charakteryzuje się znacznym dynamizmem, co wynika ze ścierania się relacji konkurencji i kooperacji, różnorodności realizowanych przez strony celów (zbieżnych i rozbieżnych) oraz specyfiki turbulentnego otoczenia, w jakim funkcjonują kooperenci. Korzyści wynikające z kooperencji:Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Zdaniem Portera klastry wzmacniają konkurencyjność krajów i regionów na trzy podstawowe sposoby:

  • zwiększają produktywność działających w nich firm,
  • podnoszą poziom innowacyjności (co także wpływa pozytywnie na ich produktywność) dzięki m.in. współpracy z otoczeniem i łatwiejszemu dostępowi do zewnętrznych źródeł wiedzy i informacji (tzw. otwarty model innowacji, ang. open innovation),
  • stwarzają korzystne warunki dla powstawania nowych firm.
  • Do analizy wpływu otoczenia na wyniki firm w klastrze wykorzystywany jest Diament Portera.

    Bank Światowy (ang. World Bank) rozpoczął działalność jako efekt postanowień konferencji w Bretton Woods z lipca 1944. Główną przesłanką dla jego stworzenia była przede wszystkim chęć odbudowy zniszczonych II wojną światową krajów Europy i Japonii. Istotnym celem statutowym było również wsparcie dla rozwijających się krajów Azji, Ameryki Łacińskiej i Afryki. Obecnie zrzesza on 188 krajów członkowskich. Siedzibą Banku Światowego jest Waszyngton.Wolfsburg – miasto na prawach powiatu w środkowych Niemczech w kraju związkowym Dolna Saksonia, na wschód od Hanoweru i na północ od Brunszwiku. Leży na trasie szybkiej kolei ICE (Hanower-Berlin), przy autostradzie A39 i nad ważną drogą wodną Mittellandkanal - Kanałem Śródlądowym umożliwiającym bezpośrednie połączenie miasta z systemem wodnym Łaby i Odry. Liczy ok. 120,5 tys. mieszkańców (2008). Ośrodek przemysłu samochodowego - zakłady Volkswagena.

    Cechy klastrów[ | edytuj kod]

    Granice klastrów są często trudne do określenia i mogą przecinać granice administracyjne miast, regionów i państw.

    Charakterystyczną cechą klastrów jest to, że przedsiębiorstwa w nich skupione konkurują ze sobą, ale jednocześnie współpracują w tych obszarach, gdzie możliwe jest wyzwolenie efektów synergicznych wspólnych działań (np. wspólne prace badawczo-rozwojowe). Konkurencja nie wyklucza wzajemnych, korzystnych interakcji z innymi przedsiębiorstwami, a może stać się motorem ich rozwoju. To zjawisko określa się w zarządzaniu słowem koopetycja lub kooperencja (ang. co-opetition, będące połączeniem słów cooperation i competition). Taka sytuacja jest możliwa, gdy koncentracja specyficznych w danym sektorze zasobów i kompetencji osiągnie masę krytyczną, przy której klaster staje się atrakcyjnym ośrodkiem i przyciąga dalsze zasoby. Przykładem takiego efektu jest Dolina Krzemowa w Stanach Zjednoczonych, w której rozwój przemysłu technologii informatycznych przyciągnął i nadal przyciąga najlepszych informatyków z całego świata, sprawiając, że przedsiębiorstwa informatyczne tam zlokalizowane coraz bardziej powiększają swoją przewagę wobec konkurencji.

    Polityka gospodarcza – subdyscyplina ekonomii opisująca i wyjaśniająca sposoby świadomego oddziaływania państwa na gospodarkę, za pomocą określonych narzędzi (instrumentów) i środków, dla osiągnięcia celów założonych przez podmioty polityki gospodarczej (tj. władze), w otoczeniu uwarunkowań doktrynalnych (tj. w oparciu o daną teorię ekonomiczną), wewnętrznych (związanych z danym krajem) i zewnętrznych (poza nim)Infos – czasopismo otwartego dostępu z krótkimi artykułami informacyjno-analitycznymi dotyczącymi ważnych zagadnień dla Polski, jej gospodarki i społeczeństwa, oraz problemów międzynarodowych, wydawane przez Biuro Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu.

    W sieć powiązań klastra poza przedsiębiorstwami włączone są również inne instytucje i organizacje, takie jak ośrodki naukowe, jednostki badawczo-rozwojowe czy organizacje prywatne. Wyzwala to znaczny potencjał innowacyjny takiej formy organizacyjno-przestrzennej przemysłu. Wzajemne powiązania poszczególnych podmiotów mają często charakter nieformalny i w części bazują na dużej rotacji kadr wewnątrz klastra.

    Termin outsourcing jest angielskim skrótem od outside-resource-using, oznaczającym korzystanie z zasobów zewnętrznych. Outsourcing pozwala na koncentrację procesów zarządczych na zasadniczych celach firmy. Outsourcing jest częścią szerszego zagadnienia - strategii przedsiębiorstwa w obszarze sourcingu.Dolina Lotnicza – stowarzyszenie przedsiębiorców przemysłu lotniczego z południowo-wschodniej Polski. W jej skład wchodzą przedsiębiorstwa głównie z następujących miast: Rzeszów, Bielsko-Biała, Mielec, Sędziszów Małopolski, Krosno, Świdnik.

    Efekt synergiczny klastra polega przede wszystkim na:

  • dyfuzji know-how oraz rotacji kadr w ramach klastra
  • zwiększeniu produktywności w ramach klastra poprzez skupienie zasobów
  • otwartości na innowacje i zdolności ich absorpcji
  • przyciąganiu nowych zasobów i przedsiębiorstw
  • Efekty synergiczne związane są ściśle z zaufaniem społecznym i kapitałem społecznym. Do przepływu i wymiany wiedzy (zwłaszcza tzw. wiedzy ukrytej) i informacji niezbędny jest wysoki poziom zaufania między ludźmi.

    Koszty transportu – koszty ponoszone przez jednostkę na transport osób lub ładunków (surowców, materiałów lub towarów).Technologia – metoda przygotowania i prowadzenia procesu wytworzenia lub przetwarzania jakiegoś dobra (także informacji). Technologia może oznaczać konkretny proces (np. technologia klejenia, technologia malowania).

    Rozwinięte klastry mogą funkcjonować przez dziesiątki lat, jednak nie ma żadnej gwarancji, że klaster się rozwinie, ani też, że utrzyma on zdolność do konkurowania.

    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Cykl życia produktu – pojęcie z teorii marketingu oznaczające okres, w którym produkt jest obecny na rynku. Innymi słowy jest to rynkowy cykl życia produktu.
    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
    Technopolis lub technopolia – miasta, okręgi przemysłowe najnowszej generacji, w których koncentrują się parki technologiczne i parki naukowe. Ich powstanie wiąże się z trzecią rewolucją przemysłową. Główna gałąź przemysłu to przemysł wysokich technologii - high-tech. Obejmuje takie dziedziny jak elektronika, lotnictwo (także przemysł pojazdów kosmicznych), przemysł chemiczny, farmaceutyczny, precyzyjny i optyczny. Czynniki lokalizacji high-tech to: wysoko wykwalifikowana kadra, dobra infrastruktura, sąsiedztwo placówek naukowo-badawczych oraz duże nakłady finansowe na badania innowacyjne. Najwięcej technopolii występuje w Stanach Zjednoczonych. Sporo jest także w Europie i Azji południowo-wschodniej i wschodniej. W Afryce i Ameryce Południowej praktycznie nie występują.
    Alfred Marshall (ur. 26 lipca 1842 w Bermondsey koło Londynu, zm. 13 lipca 1924) – ekonomista brytyjski, profesor Uniwersytetu w Cambridge, sformułował prawo elastyczności popytu.
    Komisja Europejska (niem. Europäische Kommission, fr. Commission européenne, ang. European Commission) – organ wykonawczy Unii Europejskiej będący instytucją odpowiedzialną za bieżącą politykę Unii, nadzorujący prace wszystkich jej agencji i zarządzającą jej funduszami. Komisja posiada wyłączną inicjatywę legislacyjną w zakresie prawa unijnego oraz jest uprawniona do wydawania rozporządzeń wykonawczych (ang. Comission Regulation). Jej główną siedzibą jest Bruksela.
    Rynek pracy – rodzaj rynku ekonomicznego, na którym z jednej strony znajdują się poszukujący pracy i ich oferty, a z drugiej strony przedsiębiorcy tworzący miejsca pracy i poszukujący siły roboczej.
    Toyota (jap. 豊田市, Toyota-shi) - miasto w Japonii, w prefekturze Aichi, w środkowej części wyspy Honsiu, w okręgu przemysłowym Chūkyō. W mieście ma swoją główną siedzibę koncern Toyota.

    Reklama