• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kisz

    Przeczytaj także...
    Ur (sum. uri2/urim2(ŠEŠ.UNUG) lub uri5/urim5(ŠEŠ.AB)) – starożytne miasto w południowej Mezopotamii, w XXI w. p.n.e. stolica imperium III dynastii z Ur; obecnie stanowisko archeologiczne Tall al-Mukajjar w Iraku, położone ok. 15 mil (24 km) na południowy zachód od miasta Nasirijja; przez niektórych badaczy identyfikowane z Ur chaldejskim – biblijnym miastem Abrahama.Sumer (Szumer, Sumeria; sum. Ki-en-gir, hebr. שִׁנְעָר Szinear – por. Gen 10:10) – starożytna kraina leżąca w południowej części Mezopotamii (dzisiaj południowy Irak). Zamieszkiwali ją Sumerowie. Sumerowie stworzyli wysoko rozwiniętą cywilizację, uznawaną za kolebkę kultur Bliskiego Wschodu i Europy. Wybudowali na terenie Mezopotamii szereg miast, z których największe to: Eridu, Ur, Lagasz, Umma, Uruk, Kisz, Sippar.
    Epos o Gilgameszu — akadyjski epos opisujący poszukiwanie przez legendarnego Gilgamesza, władcę sumeryjskiego miasta Unug (akadyjskie Uruk), tajemnicy nieśmiertelności. Epos ten – zawierający między innymi opis potopu – powstał na kanwie wcześniejszych sumeryjskich opowieści o tym władcy.
    mapa z zaznaczonym położeniem najważniejszych miast Sumeru w okresie wczesnodynastycznym (ok. 2900-2350 p.n.e.)

    Kisz – prastare miasto sumero-akadyjskie, nad Eufratem, 13 km na wschód od Babilonu, obecnie stanowisko archeologiczne Tall al-Uhajmir (Czerwony Pagórek) w Iraku; niewątpliwie jedno z najstarszych miast świata. Odegrało dużą rolę w kształtowaniu się państwa Sumerów.

    Lagasz (sum. lagaš zapisywane ŠIR.BUR.LA) – starożytne miasto-państwo założone przez Sumerów w południowej Mezopotamii; obecnie stanowisko archeologiczne Tell al-Hiba w Iraku. Zostało zasiedlone w IV tysiącleciu p.n.e. W drugiej połowie III tysiąclecia p.n.e był to ważny ośrodek polityczny i kulturalny Sumerów. Po upadku, miasto-państwo odrodziło się za rządów Gudei (2144-2124 p.n.e), stając się głównym ośrodkiem sumeryjskim, później utraciło jednak znaczenie. W latach 1877-1933 prowadzono w nim (z przerwami) wykopaliska. Władzy miasta Lagasz podlegał również port morski w Eninkimarze nad Zatoką Perską.Enszakuszana – według "Sumeryjskiej listy królów" pierwszy władca należący do II dynastii z Uruk. Dotyczący go fragment brzmi następująco:

    Wykopaliska, rozpoczęte w latach 1911—1912 przez Francuzów, prowadzone są od roku 1921 wspólnie przez Field Museum w Chicago i Uniwersytet Oksfordzki. Obszar badań był olbrzymi. Na zachodnim brzegu Eufratu znajdowała się twierdza i wielka świątynia, na wschodnim brzegu pałac królewski, opuszczony około roku 3000 p.n.e., wielka świątynia z wieżą 75 m wysokości i dzielnica mieszkalna z wielkim parkiem. Pałac składał się dwóch budynków umieszczonych naprzeciw siebie. Starszy, północny o prostokątnym kształcie opasany był podwójnym murem z cegieł. Południowy budynek zawierał najprawdopodobniej obszerną salę kolumnową. Miasto było jednym z najważniejszych ośrodków cywilizacji i religii sumeryjskiej. W czasach nowobabilońskich było niejako przedmieściem Babilonu, otoczone potężnymi obronnymi murami.

    Lugalkiniszedudu (lub Lugalure) – według "Sumeryjskiej listy królów" drugi władca należący do II dynastii z Uruk. Dotyczący go fragment brzmi następująco:Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej (KSNG) – komisja odpowiedzialna za ustalanie polskich nazw geograficznych świata (egzonimów) oraz za reprezentowanie Polski w kwestiach nazewnictwa geograficznego na arenie międzynarodowej.

    Z miastem tym z okresu sumeryjskiego związane są dwie postacie: występujący w eposie o Gilgameszu król Agga z Kisz oraz Mesilim z Kisz.

    „Król Kisz”[ | edytuj kod]

    W inskrypcjach królewskich wielu sumeryjskich władców okresu presargonidzkiego (tj. panujących przed ok. 2350 r. p.n.e.) pojawia się tytuł „króla Kisz” (sum. lugal kiš). O ile w pewnych przypadkach tytuł ten w oczywisty sposób odnosi się do rzeczywistych władców Kisz, np. do Enmebaragesi czy Mesilima, to znane są również przypadki kiedy nosili go władcy z innych sumeryjskich miast-państw (jak np. Eanatum z Lagasz, Mesanepada z Ur, Enszakuszana z Uruk czy Lugalkiniszedudu z Ur i Uruk.), z których wielu – jak się wydaje – nigdy nie sprawowało kontroli nad Kisz. To skłoniło niektórych naukowców do postawienia tezy, iż w niektórych przypadkach tytuł „króla Kisz” musiał pełnić rolę tytułu honorowego, znaczącego być może mniej więcej tyle, co „król świata”.

    Agga, Akka – według Sumeryjskiej listy królów dwudziesty trzeci, ostatni władca należący do I dynastii z Kisz, syn i następca Enmebaragesi. Dotyczący go fragment brzmi następująco:Babilon (sum. ká.dingir.ra /"brama boga"/; akad. Bāb-ilim /"brama boga"/ lub Bāb-ilāni /"brama bogów"/; gr. Βαβυλών Babylōn; bibl. בָּבֶל Bābel; arab. بابل Bābil) – starożytne miasto położone w Mezopotamii, nad Eufratem, dawna stolica Babilonii; obecnie stanowisko archeologiczne Atlal Babil w Iraku.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • E-duba
  • E-meteursag
  • E-unirkituszmah
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. zapis nazwy stanowiska według ustaleń Komisji Standaryzacji Nazw Geograficznych, w: Nazewnictwo Geograficzne Świata, zeszyt 2 (Bliski Wschód), Warszawa 2004, s. 44.
    2. Praca zbiorowa,Historia powszechna Tom 2 Od prehistorii do cywilizacji na kontynentach pozaeuropejskich, Mediaset Group SA, 2007, ss. 224, ​ISBN 978-84-9819-809-6
    3. Frayne D.R., Presargonic Period (2700-2350 BC), The Royal Inscriptions of Mesopotamia. Early Periods, t. I, University of Toronto Press Incorporated, 2008, s. 5.
    Imperium akadyjskie – semickie państwo założone przez Sargona Wielkiego, istniejące w latach panowania dynastii akadyjskiej: 2334-2193 p.n.e., na terenie środkowej Mezopotamii, którego stolicą było miasto Akad (Agade). W czasach największego rozkwitu zasięg imperium akadyjskiego wykraczał poza tereny Mezopotamii, obejmując cały jej obszar oraz tereny przyległe.Sumerowie (sum. saĝ-ĝi6-ga, tłum. "czarnogłowi") – starożytny lud nieznanego pochodzenia, który pod koniec IV tysiąclecia p.n.e. stworzył wysoko rozwiniętą cywilizację w południowej Mezopotamii – Sumer. Posługiwali się językiem sumeryjskim i pismem klinowym. Na początku II tysiąclecia p.n.e. Sumerowie zostali podbici przez napływających Amorytów i wchłonięci przez nowo powstałe państwo – Babilonię. Z czasem ulegli semityzacji.




    Warto wiedzieć że... beta

    Okres wczesnodynastyczny (starosumeryjski) – okres w dziejach starożytnej Mezopotamii, nazwany tak od spisu „dynastii”, czyli Sumeryjskiej listy królów – dokumentu wyszczególniającego, które miasta sprawowały hegemonię w Dolnej Mezopotamii. Początek okresu to jednocześnie granica między prehistorią a historią – pojawienie się źródeł pisanych innych niż spisy, czy wykazy przedmiotów – jego koniec wyznacza początek panowania Sargona z Akkadu. Datowanie ram czasowych okresu jest nieprecyzyjne, zależnie od przyjętej chronologii przyjmuje się np. 2800-2350 r. p.n.e. lub 2900-2300/2250 p.n.e.
    Enmebaragesi, Mebarasi – według Sumeryjskiej listy królów dwudziesty drugi, przedostatni władca należący do I dynastii z Kisz. Dotyczący go fragment brzmi następująco:
    Uruk (sum. unug/unu; akad. Uruk; bibl. Erech) – starożytne miasto w południowej Mezopotamii, położone nad starym korytem Eufratu, współcześnie stanowisko archeologiczne Warka (też Al-Warka) w południowym Iraku, leżące ok. 35 km na wschód od obecnego koryta Eufratu i położonego nad nim miasta Samawa.
    E-meteursag, E-meteursang (sum. é.me.te.ur.saĝ, tłum. „Dom godny bohatera”) – w okresie nowobabilońskim (czasy Nabuchodonozora II) ceremonialna nazwa celli boga Zababy w świątyni E-duba w mieście Kisz.
    E-unirkituszmah (sum. é.u6.nir.ki.tuš.maḫ, tłum. „Dom - wieża świątynna, wyniosła siedziba”) – ceremonialna nazwa ziguratu boga Zababy w mieście Kisz.
    Eanatum (sum. e2-an-na-tum2, tłum. "świątynia E-anna przyniosła") – sumeryjski władca miasta-państwa Lagasz, panujący na początku 2 połowy III tys. p.n.e. Syn i następca Akurgala, wnuk Ur-Nansze, starszy brat Enanatuma I.
    Mesanepada (sum. mes.an.ne2.pa3.da, tłum. "młodzieniec wybrany przez boga Ana") – jeden z wczesnych sumeryjskich władców, który ok. 2500 r. p.n.e. panować miał w mieście Ur. Według Sumeryjskiej listy królów założyciel I dynastii z Ur. Znany z inskrypcji znalezionych w Ur i Tall al-Ubajd oraz z inskrybowanego paciorka z lapis-lazuli znalezionego w Mari. Inskrypcja na paciorku z Mari brzmi następująco:

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.768 sek.