Kinematografia francuska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Kinematografia francuska – najstarsza kinematografia na świecie, która dała początek sztuce filmowej dzięki wynalezieniu kinematografu przez braci Lumière. Paryska projekcja ich dokumentalnego filmu Wyjście robotników z fabryki z 28 grudnia 1895 uważana jest przez większość historyków za datę narodzin kina.

Wszystkie poranki świata – francuski film z 1991 roku w reżyserii Alaina Corneau. Scenariusz powstał na podstawie powieści Pascala Quignarda pod tym samym tytułem.Maïwenn (Maïwenn Le Besco, ur. 17 kwietnia 1976 r. w Les Lilas w departamencie Seine-Saint-Denis w regionie Île-de-France) – francuska aktorka. Okazjonalnie reżyser i scenarzystka.

Kino francuskie na przestrzeni dziesięcioleci swojego bujnego rozwoju dało światu również wiele inspirujących nurtów filmowych, jak impresjonizm, awangarda, surrealizm, realizm poetycki czy, przede wszystkim, nowa fala.

Na renomę i prestiż kinematografii francuskiej wpłynęło wielu wybitnych twórców z zewnątrz, pracujących przez lata na jej rzecz, m.in. Polaków Romana Polańskiego, Krzysztofa Kieślowskiego i Andrzeja Żuławskiego, Duńczyka Carla Theodora Dreyera, Hiszpana Luisa Buñuela, Greka Costy-Gavrasa, Austriaka Michaela Hanekego, Ormianina Otara Iosselianiego, Holendra Paula Verhoevena, Argentyńczyka Gaspara Noé czy twórcy pochodzenia romskiego Tony’ego Gatlifa.

Henri-Georges Clouzot (ur. 20 listopada 1907 w Niort, zm. 12 stycznia 1977 w Paryżu) – francuski scenarzysta, reżyser filmowy i producent filmowy.Marion Cotillard (ur. 30 września 1975 w Paryżu) − francuska aktorka, laureatka Oscara z 2008 roku za rolę Édith Piaf w filmie Niczego nie żałuję – Edith Piaf.

Z kolei liczni rodowici reżyserzy francuscy mogli się pochwalić międzynarodową karierą, wykraczającą daleko poza granice Francji, m.in. Jean Renoir, Jacques Tourneur, Jean-Jacques Annaud, Luc Besson, Francis Veber czy Olivier Dahan.

Historia[ | edytuj kod]

Korzenie i początki[ | edytuj kod]

Kinematografia francuska ma swoje korzenie jeszcze w dziewiętnastowiecznych próbach tworzenia żywych obrazów. W połowie XVIII wieku W latach 30. XIX wieku Joseph Plateau wynalazł fenakistiskop, natomiast w 1874 roku Pierre Janssen wynalazł rewolwer fotograficzny, przekształcony w 1882 roku przez Étienne’a Jules’a Mareya w strzelbę fotograficzną, umożliwiającą zarejestrowanie w ciągu jednej sekundy kilkunastu zdjęć. Dopiero jednak uruchomienie produkcji filmowej przez braci Lumière (pierwsza projekcja filmowa w marcu 1895, pierwszy publiczny pokaz filmowy – 28 grudnia 1895) pozwoliło na rozwój kinematografii nie tylko francuskiej, ale też i światowej.

Jean-Luc Godard (ur. 3 grudnia 1930 w Paryżu) – francuski reżyser filmowy, scenarzysta i krytyk. Jest często utożsamiany z grupą filmowców określanych jako przedstawicieli francuskiej Nowej Fali (fr. Nouvelle Vague).Bourvil, właśc. André Robert Raimbourg (ur. 27 lipca 1917 w Prétot-Vicquemare, zm. 23 września 1970 w Paryżu) – francuski aktor i śpiewak.

Konkurencją wobec braci Lumiére, znanych głównie z dokumentalnych reportaży filmowych, stanowiła twórczość iluzjonisty Georges Méliès. Méliès zasłynął widowiskami używającymi wyrafinowanych trików filmowych (Podróż na Księżyc, 1902), ale też filmami społecznie zaangażowanymi (Sprawa Dreyfusa, 1899), stając się pionierem wielu gatunków filmowych. Pozycja zarówno Lumiére′ów, jak i Mélièsa zaczęła wraz z początkiem wieku słabnąć na rzecz dwóch wielkich wytwórni: Pathé i Gaumont, które odkryły takich reżyserów jak Ferdinand Zecca (Historia pewnej zbrodni, 1901), Alice Guy-Blaché (Życie i męka Jezusa Chrystusa, 1906) i Louis Feuillade (cykl Fantomas, 1914). Wyprodukowany przez wytwórnię Film d’Art w 1908 film Zabójstwo księcia Gwizjusza przyczynił się do uznania po raz pierwszy kina za dziedzinę sztuki, choć posługiwał się anachroniczną konwencją perspektywy osoby siedzącej na widowni, bliższą teatrowi bądź operze.

Jacques Demy (ur. 5 czerwca 1931 w Pontchâteau, zm. 27 października 1990 w Paryżu) – francuski reżyser filmowy, przedstawiciel francuskiej nowej fali.Bitwa o szyny (fr. La Bataille du rail) – francuski film wojenny z 1946 roku w reżyserii René Clémenta, poświęcony działalności francuskich pracowników kolei, którzy sabotowali niemieckie linie zaopatrzeniowe podczas II wojny światowej. Film służył zaakcentowaniu roli, jaką odegrał francuski ruch oporu w trakcie operacji Overlord. Na festiwalu filmowym w Cannes Bitwa o szyny otrzymała Międzynarodową Nagrodę Jury (ówczesne Grand Prix, czyli druga nagroda), a sam Clément został uhonorowany wyróżnieniem dla najlepszego reżysera.

Impresjonizm i awangarda[ | edytuj kod]

Albert Dieudonné w Napoleonie (1927) Abla Gance’a.

Po I wojnie światowej można wyróżnić w kinematografii francuskiej dwa istotne nurty. Pierwszy, znany pod nazwą impresjonizmu filmowego, akcentował chwytanie na taśmie filmowej ulotnej chwili poprzez spowolnienie akcji, stosowanie zbliżeń, podkreślenie roli światła i zmiękczeń. Twórcy impresjonizmu, Louis Delluc (Gorączka, 1921; także teoretyk kina, autor pojęcia fotogenii), Marcel L'Herbier (Eldorado, 1921), Germaine Dulac (Uśmiechnięta pani Beudet, 1924), Jean Epstein (Upadek domu Usherów, 1928) i Abel Gance (Napoleon, 1927), przyczynili się do rozwoju języka sztuki filmowej. Równocześnie gwałtowny rozwój przeżywało zjawisko kinofilii. Z inicjatywy Ricciotta Canuda (autora teorii filmu synkretycznego, tzn. łączącego w sobie elementy architektury, muzyki, tańca, rzeźby, malarstwa i poezji) powstała w 1920 „Gazeta Siedmiu Sztuk”, a później – pierwszy w świecie klub filmowy: Klub Miłośników Siódmej Sztuki.

Trio z Belleville (fr. Les Triplettes de Belleville) – długometrażowy film animowany z 2003 (premiera Międzynarodowy Festiwal Filmowy Cannes 2003), surrealistyczna „bajka dla dorosłych” pomysłu Sylvaina Chometa. Prace nad filmem trwały 5 lat, a pracowali nad nim rysownicy z Kanady, Belgii, Francji oraz Litwy. Animacja jest połączeniem klasycznej animacji dwuwymiarowej z trójwymiarową osadzoną w realiach mrocznego miasta Belleville w stylu Art Déco i jego mrocznych mieszkańców.Arletty, wł. Léonie Bathiat (ur. 15 maja 1898 w Courbevoie, zm. 23 lipca 1992 w Paryżu) – francuska aktorka i modelka.

Bardziej wpływowa okazała się jednak awangarda filmowa, korzystająca z osiągnięć dadaizmu oraz surrealizmu. Do dzieł przedstawicielskich tego pierwszego nurtu zalicza się Antrakt (1924) René Claira, żart filmowy pełen ekscentrycznych scenek, w którym pojawia się podwójna ekspozycja i dynamiczny montaż. Surrealizm, motywowany poetyką snu i pełen symboliki, reprezentowali Germaine Dulac (Muszla i pastor, 1926 – pierwszy film surrealistyczny), Man Ray (Rozgwiazda, 1928), a przede wszystkim – Luis Buñuel. Szczególny skandal wywołały dwa obrazoburcze filmy tego ostatniego: Pies andaluzyjski (1928) i Złoty wiek (1930). Za arcydzieło okresu niemego, wymykającym się jakimkolwiek klasyfikacjom, uznawane jest Męczeństwo Joanny d’Arc (1928), nakręcone przez duńskiego twórcę Carla Theodora Dreyera i poświęcone tytułowej Dziewicy Orleańskiej.

Otar Ioseliani, gruz. ოთარ იოსელიანი (ur. 2 lutego 1934 w Tbilisi) - gruziński reżyser filmowy zamieszkały we Francji. Kłopoty z komunistyczną cenzurą skłoniły go do emigracji z ZSRR w 1982 roku.Zakazane zabawy (fr.Jeux interdits) - francuski dramat wojenny z 1952 roku w reżyserii René Clémenta. Mimo nie odniesionego sukcesu w rodzimej Francji, film okazał się przebojem kinowym za granicą. Film został wielokrotnie wyróżniany na najważniejszych festiwalach filmowych m.in w Berlinie oraz Nowym Jorku.

Lata 30. i realizm poetycki[ | edytuj kod]

Przełom dźwiękowy wprowadził francuskie kino w stan krótkotrwałego kryzysu. W sposób twórczy możliwości dźwięku wykorzystał jako pierwszy René Clair w swoich komediach muzycznych (Pod dachami Paryża, 1930; Milion, 1931). Jacques Feyder nakręcił wystawną komedię historyczną o kobietach goszczących Hiszpanów podczas XVII-wiecznej okupacji Flandrii Zwyciężyły kobiety (1935).

Podwójne życie Weroniki (fran. La double vie de Véronique) – metafizyczny dramat produkcji polsko-francusko-norweskiej w reżyserii Krzysztofa Kieślowskiego z 1991 roku. Pierwszy film Kieślowskiego zrealizowany poza granicami Polski.Anna Karina, właściwie Hanne Karen Blarke Bayer (urodzona 22 września 1940 w Kopenhadze) – duńska aktorka kojarzona z Nową falą.

Lata 30. XX w. to jednak przede wszystkim okres, w którym w kinie francuskim dominował nurt czarnego realizmu poetyckiego. Tematyka tych filmów miała zabarwienie egzystencjalne, a ich treścią była gorycz życia, nostalgia, płonne nadzieje i niespełnienie. Postaci w dziełach tego nurtu wywodziły się najczęściej z marginesu społecznego – były to społeczne wyrzutki, bezrobotni lub kryminaliści. Bohaterowie mieli szansę na lepsze życie i prawdziwe uczucie, ale na końcu spotykało ich przeważnie rozczarowanie lub śmierć. Do najwybitniejszych przedstawicieli nurtu należeli Marcel Carné (Ludzie za mgłą, 1938; Brzask, 1939), Julien Duvivier (Wielka wygrana, 1936; Pépé le Moko, 1937; Jej pierwszy bal, 1938) oraz Jean Renoir, którego dzieła Towarzysze broni (1937) i Reguły gry (1939) rozsławiły francuską kinematografię. Na pograniczu gatunku umiejscawia się twórczość enfant terrible francuskiego kina, Jeana Vigo (Pała ze sprawowania, 1933; Atalanta, 1934), oraz surrealistę Jeana Cocteau. Sławę zdobył on filmem Krew poety (1930), który zapowiadał trylogię orficką stanowioną również przez Orfeusz (1950) i Testament Orfeusza (1960).

Jacques Becker (ur. 15 września 1906 w Paryżu, zm. 21 lutego 1960 tamże) – francuski reżyser, scenarzysta i aktor. Prezes francuskiej federacji DKF.Luis Buñuel Portolés (ur. 22 lutego 1900 w Calandzie w Hiszpanii, zm. 29 lipca 1983 w Meksyku) – hiszpański reżyser filmowy i scenarzysta.

Kinematografia tużpowojenna (lata 40. i 50.)[ | edytuj kod]

II wojna światowa, pomimo niemieckiej okupacji, nie powstrzymała ciągłości produkcji filmowej. Na czoło kinematografii francuskiej wysunął się Marcel Carné, który używał ezopowego języka, by dodawać pogrążonym w marazmie rodakom otuchy (Wieczorni goście, 1942; Komedianci, 1945). Swoje pierwsze filmy nakręcili podczas okupacji Jacques Becker (Skarb rodziny Goupi, 1943), Claude Autant-Lara (Douce, 1943) oraz Robert Bresson (Damy z Lasku Bulońskiego, 1945). Największe emocje wywołał jednak Kruk (1943) Henri-Georges’a Clouzota, piętnujący hipokryzję prowincjonalnej francuskiej burżuazji.

Zwyciężyły kobiety (La Kermesse héroique) francuska komedia kostiumowa w stylu XVII Flamandrii. Opowieść o kobietach ochraniających małe miasteczko przed Hiszpanami.Jeanne Moreau (ur. 23 stycznia 1928 w Paryżu) – francuska aktorka teatralna i filmowa, reżyserka oraz piosenkarka. Obdarzona talentem i elegancją, niebanalną urodą i intrygującą osobowością, stała się jedną z najbardziej popularnych i najczęściej angażowanych gwiazd francuskiego kina.

Tuż po wojnie tematykę okupacji podjął jedynie René Clément, ukazując zarówno działania francuskiego ruchu oporu (Bitwa o szyny, 1946), jak i powojenną emigrację byłych hitlerowców (Potępieni, 1947) oraz wpływ wojny na młodocianych cywili (Zakazane zabawy, 1952). Jednakże dominował nurt tzw. tradycji jakości, z pogranicza artyzmu i rozrywki, o treści eskapistycznej. Reprezentowali go Autant-Lara (Diabeł wcielony, 1947), Becker (pastiszowe Złoty kask, 1952; Nie tykać łupu, 1954) tudzież Christian-Jaque (Fanfan Tulipan, 1952). Bardziej zaangażowana była tematyka dramatów sądowych André Cayatte’a (Sprawiedliwości stało się zadość, 1950), bujnie rozwijał się też kryminał (Cena strachu, 1953, Clouzota; Rififi, 1956, Jules’a Dassina). Najwybitniejszy sukces artystyczny odniosły jednak ascetyczne w treści filmy Bressona (Dziennik wiejskiego proboszcza, 1951; Ucieczka skazańca, 1956; Kieszonkowiec, 1959) oraz humanistyczne komedie Jacques’a Tatiego (Wakacje pana Hulot, 1952; Mój wujaszek, 1958; Playtime, 1967).

Michael Haneke (ur. 23 marca 1942 w Monachium) – austriacki reżyser i scenarzysta, dwukrotny laureat Złotej Palmy dla najlepszego filmu na Festiwalu Filmowym w Cannes za obrazy Miłość oraz Biała wstążka. Ponadto twórca takich dzieł jak Funny Games, Pianistka i Ukryte.Tonie Marshall (ur. 29 listopada 1951 w Neuilly-sur-Seine) – francuska aktorka, reżyserka, scenarzystka i producentka filmowa. Córka francuskiej aktorki Micheline Presle i amerykańskiego aktora Williama Marshalla. Laureatka Cezara dla najlepszego reżysera za film Salon piękności Venus (1999).

Nowa Fala i kino komercyjne (lata 50. i 60.)[ | edytuj kod]

 Główny artykuł: Nowa Fala (kino francuskie).
Reżyser François Truffaut (1965).

W latach 50. XX wieku zaczęła się kształtować dojrzała krytyka filmowa, reprezentowana przez lewicowy „Positif” oraz prawicowe czasopismo „Cahiers du cinéma”. Wewnątrz tego drugiego czasopisma wyłoniła się grupa krytyków filmowych, która zaprotestowała przeciwko hegemonii „tradycji jakości” oraz utrudnianiu młodym reżyserom debiutów filmowych. Począwszy od napastliwego artykułu O pewnej tendencji kina francuskiego (1953) François Truffauta, pokolenie tzw. janczarów wywierało nacisk na reformę rodzimej kinematografii oraz na zastąpienie dotychczasowej dominacji scenarzystów (szczególnie duetu Jean Aurenche – Pierre Bost) kultem reżyserów-autorów, używających środków wyrazu właściwych dla kina. Zwiastunem zmian były dwa śmiałe obyczajowo filmy Louis Malle’a (Windą na szafot, 1958; Kochankowie, 1958), lecz katalizatorem nurtu zwanego Nową Falą okazały się zrealizowane poza wielkimi wytwórniami dzieła Claude’a Chabrola: Piękny Serge (1958) i Kuzyni (1959). Triumf Nowej Fali przypadł na sezon 1959/1960, wraz z pojawieniem się: autobiograficznego filmu 400 batów (1959) Truffauta; brawurowego modernistycznego eseju filmowego Hiroszima, moja miłość (1959); ostentacyjnie łamiącego zasady montażu Do utraty tchu (1960) Jeana-Luca Godarda. Nurt współtworzyli również Éric Rohmer (Pod znakiem Lwa, 1959), Jacques Rivette (Paryż należy do nas, 1960), Chris Marker (Filar, 1962) oraz również filmowe małżeństwo Jacques Demy (Parasolki z Cherbourga, 1964) i Agnès Varda (Cleo od 5 do 7, 1961).

Simone Signoret, właśc. Simone Kaminker (ur. 25 marca 1921 w Wiesbaden, zm. 30 września 1985 w Auteuil-Anthouillet) – francuska aktorka. Jako część pseudonimu artystycznego przybrała nazwisko panieńskie matki.Abdellatif Kechiche (arab. عبد اللطيف كشيش, ur. 7 grudnia 1960 w Tunisie) – tunezyjsko -francuski reżyser, scenarzysta i aktor.

Nowa Fala wszelako szybko wygasła po początkowej euforii krytyków; mimo sukcesów komercyjnych i artystycznych takich dzieł jak Jules i Jim (1962) Truffauta oraz Pogarda (1963) Godarda nurt nie zdołał utrzymać się na krótką metę (choć wywarł wpływ na następne pokolenie krytyków i reżyserów awangardowych). Nadal ważną pozycję zajmowało kino komercyjne, którego przejawem był między innymi wielki sukces komedii Wielka włóczęga (1966) Gérarda Oury z udziałem czołowych francuskich komików Louisa de Funèsa oraz Bourvila. Osobnym fenomenem była twórczość kryminalna Jeana-Pierre’a Melville’a, który osiągnął mistrzostwo gatunku w filmach takich jak Samuraj (1967) i W kręgu zła (1970) oraz nakręcił zakazany przez cenzurę film podważający mit powszechnego ruchu oporu, Armię cieni (1969).

Isabelle Yasmine Adjani (ur. 27 czerwca 1955 w Paryżu) – francuska aktorka i piosenkarka o kabylskich i niemieckich korzeniach. Gérard Oury, właśc. Max-Gérard Tannenbaum (ur. 29 kwietnia 1919 w Paryżu, zm. 20 lipca 2006 w Saint-Tropez) – francuski reżyser filmowy, scenarzysta i aktor. Twórca najbardziej kasowych komedii w historii francuskiej kinematografii.

Kontestacja i po kontestacji (schyłek lat 60. – lata 80.)[ | edytuj kod]

W roku 1968, w wyniku masowych protestów majowych, osłabła polityczna pozycja Charles’a de Gaulle’a, a część reżyserów przeszła na stronę skrajnej lewicy. Zwłaszcza Godard w obrębie formacji Groupe Dziga Vertov próbował wynaleźć nową koncepcję kina zaangażowanego, gloryfikującego zbrodnicze systemy stalinowskie i maoistowskie. Jak pisał Jerzy Płażewski, Godard ze względu na coraz bardziej fanatyczny charakter jego filmów tracił stopniowo kontakt z widownią. Podobne do Groupe Dziga Vertov kolektywy twórcze nie zdobyły jednak popularności porównywalnej z głośnym alegorycznym dziełem politycznego imigranta Constantina Costy-Gavrasa, Z (1968) o mechanizmach prowadzących do dyktatury czarnych pułkowników w Grecji. Po ustąpieniu de Gaulle’a z funkcji prezydenta w 1970 możliwe stało się również obalenie tabu kolaboracji państwa Vichy z Niemcami. Film dokumentalny Smutek i litość (1971) Marcela Ophülsa, analizujący zachowanie Francuzów pod okupacją, dowodził milczącego poparcia większości mieszkańców Francji dla marionetkowej dyktatury Pétaina. Bujny rozwój przeżywał nurt filmów zaangażowanych, a jednocześnie szeroko dyskutowanych: Zaginionego (1982) Costy-Gavrasa o milczeniu Amerykanów w obliczu terroru Augusta Pinocheta w Chile, Ciosu ścierką (1981) Bertranda Taverniera o kolonializmie we Francuskiej Afryce Zachodniej, Pana Kleina (1976) amerykańskiego imigranta Josepha Loseya o aryjskim finańsiście oskarżonym w trakcie II wojny światowej o bycie Żydem. Największy skandal wywołał jednak Malle dziełem Lacombe Lucien (1974), w którym podkreślał zwyczajność postaw kolaboranckich na przykładzie młodzieńca ze wsi, który podejmuje współpracę z Gestapo. W większym stopniu Malle zobiektywizował swe rozważania o banalności zła w filmie Do zobaczenia, chłopcy (1987), gdzie zawarł swe autobiograficzne wspomnienia z okupacji.

Michel Piccoli, właśc. Jacques Daniel Michel Piccoli (ur. 27 grudnia 1925 w Paryżu, zm. 12 maja 2020 w Saint-Philbert-sur-Risle) – francuski aktor filmowy, producent filmowy, reżyser i scenarzysta. Wystąpił w ponad 150 filmach. W ciągu całej swojej kariery był cztery razy nominowany do Cezara dla najlepszego aktora. Maj 1968 – ogólna nazwa wydarzeń we Francji, zapoczątkowanych przez protesty studenckie, których bezpośrednią przyczyną było usunięcie przez policję demonstrantów z okupowanego wydziału paryskiej Sorbony. Protesty te doprowadziły do kilkutygodniowego strajku powszechnego, który sparaliżował cały kraj. Wydarzenia maja 1968 i spowodowane przez nie reformy miały dalekosiężne skutki dla życia kulturalnego, politycznego i gospodarczego Francji.

W obliczu wzrostu postaw liberalnych wyłoniła się także kolejna formacja protestu, którą Płażewski nazywał turpizmem. Ostentacyjną walkę z cenzurą obyczajową i kult szpetoty promowały takie filmy, jak Mama i dziwka (1973) Jeana Eustache’a, Wielkie żarcie (1973) Marca Ferreriego, Ostatnie tango w Paryżu (1972) Bernarda Bertolucciego i Opętanie (1981) Andrzeja Żuławskiego, które jednak pomimo sukcesu wśród libertariańskich krytyków wielokrotnie rozmijały się ze swym ideologicznym przesłaniem. Mimo to presja na wyzwolenie obyczajowe spowodowała, że nowy prezydent Valéry Giscard d’Estaing zniósł cenzurę filmów, co poskutkowało zalaniem kin filmami pornograficznymi. Szczególnym powodzeniem cieszyła się Emmanuelle (1974) Justa Jaeckina według powieści Emmanuelle Arsan. W 1975 roku, pomne konsekwencji upowszechnienia pornografii, państwo francuskie wprowadziło kategorię filmów przeznaczonych do wyświetlania wyłącznie w wyznaczonych kinach pornograficznych (kategoria „X”). Jednym z nielicznych reżyserów pornograficznych, którzy dbali o styl wysmakowany estetycznie, był Walerian Borowczyk (Opowieści niemoralne, 1974).

Fernandel, właśc. Fernand Joseph Désiré Contandin (ur. 8 maja 1903 w Marsylii, zm. 26 lutego 1971 w Paryżu) – francuski aktor i piosenkarz.Jacques Tati, właściwie Jacques Tatischeff (ur. 9 października 1907 w Le Pecq, zm. 4 listopada 1982 w Paryżu) – francuski aktor i reżyser, określany często mianem francuskiego Chaplina.

Lata 70. i 80. upowszechniły także zjawisko „filmów kobiecych”, którego czołowymi przedstawicielkami były Marguerite Duras (India Song, 1975), Belgijka Chantal Akerman (Rendez-vous Anny, 1978) oraz Martynikanka Euzhan Palcy (Ulica murzyńskich chat, 1983). Zwiększyła się również wrażliwość męskich reżyserów na portretowanie kobiet, w czym wyspecjalizował się Rohmer (Zielony promień, 1986), ale też Jacques Rivette (Celina i Julia jadą statkiem, 1974), Maurice Pialat (Nie zestarzejemy się razem, 1972). Powstawały też we Francji czarne komedie ukazujące w krzywym zwierciadle burżuazyjną obyczajowość, na przykład Dyskretny urok burżuazji (1972), Widmo wolności (1974) i Mroczny przedmiot pożądania (1977) Hiszpana Luisa Buñuela, liczne dzieła Claude’a Sauteta, Bertranda Bliera i Jacques’a Doillona. Widzowie masowi oglądali przede wszystkim coraz bardziej wyrafinowane artystycznie dreszczowce Chabrola (Rzeźnik, 1970), komedie Gérarda Oury’ego i Claude’a Zidi oraz brawurowe eksperymenty Jeana-Jacques’a Annauda (Czarne i białe w kolorze, 1978; Walka o ogień, 1984).

Jacques Tourneur (ur. 12 listopada 1904 w Paryżu, zm. 19 grudnia 1977 w Bergerac) – amerykańsko-francuski reżyser filmowy i telewizyjny, twórca horrorów, m.in. Ludzie-koty, Noc demona.Agnès Varda (ur. 30 maja 1928 w Brukseli, Arlette Varda) - francuska fotografka i reżyserka filmowa, przedstawicielka francuskiej nowej fali.

Francuski neobarok, francuski ekstremizm i inne tendencje współczesne (od schyłku lat 80.)[ | edytuj kod]

Przełom lat 80. i 90. zdominowało postmodernistyczne zjawisko francuskiego neobaroku, które wyznaczyła twórczość trzech reżyserów: Luca Bessona, Jeana-Jacques’a Beineixa oraz Léosa Caraxa. Twórcy ci, stosując estetykę wideoklipu oraz zadowalając się estetyzującymi ujęciami, byli oskarżani o pustotę treści. Największą karierę spośród przedstawicieli neobaroku zrobił Besson. Po fantastycznonaukowej, zrealizowanej bez dialogów Ostatniej walce (1983), Subwayu (1985) oraz Wielkim błękicie (1987) zwrócił się ku kinu gatunkowemu, tworząc drastyczny kryminał Nikita (1991). Beineix zdobył sławę przede wszystkim ironicznymi filmami Diva (1981) oraz Betty Blue (1986), natomiast Carax zasłynął snującym aluzję do epidemii AIDS filmem Zła krew (1986) oraz improwizowanymi Kochankami z Pont Neuf (1991).

Agnieszka Holland (ur. 28 listopada 1948 w Warszawie) – polska reżyser filmowa i teatralna, także scenarzystka filmowa.Augusto José Ramón Pinochet Ugarte (ur. 25 listopada 1915 w Valparaíso, zm. 10 grudnia 2006 w Santiago) – chilijski dyktator i generał, przywódca junty wojskowej w Chile od 1973. W latach 1974 do 1990 pełnił urząd prezydenta. Doszedł do władzy w wyniku wojskowego puczu, odsuwając od władzy Salvadora Allende i zawieszając konstytucję. Po przegranym plebiscycie w 1988, nie kandydował w wynikających z tego plebiscytu wyborach, przekazał w 1990 pokojowo władzę zwycięzcy wolnych wyborów prezydenckich z 1989.

Ponette (1996) Jacques’a Doillona była nad wyraz dojrzałą opowieścią o dziecku mierzącym się ze śmiercią matki. Temat dojrzewania podejmował także André Téchiné w Dzikich trzcinach (1994) o młodzieńcu odkrywającym swoją homoseksualność w latach 60., a Alain Corneau we Wszystkich porankach świata (1991) wyrafinowanie opowiedział o istocie muzyki, podczas gdy Jean-Paul Rappeneau zasłynął dojrzałą adaptacją sztuki teatralnej Cyrano de Bergerac (1990). Ceniony był też reporterski w stylu debiut Ericka Zonki Wyśnione życie aniołów (1998). Wkład we francuską kinematografię wnieśli także obcokrajowcy: Raoul Ruiz (Czas odnaleziony, 1999), Agnieszka Holland (Europa, Europa, 1990; Olivier, Olivier, 1991), Krzysztof Kieślowski (Podwójne życie Weroniki, 1991; Trzy kolory, 1992–1994). Do szczególnych eksperymentów należała twórczość Austriaka Michaela Hanekego, który we Francji nakręcił Kod nieznany (2000), Pianistkę (2001), Ukryte (2005) oraz najbardziej nagradzaną Miłość (2012) o starczym procesie umierania.

Kochanek lady Chatterley (ang. Lady Chatterley) – dramat obyczajowy z 2006 roku w reżyserii Pascale Ferran na podstawie powieści Kochanek lady Chatterley (1928) D.H. Lawrence’a. Bruno Dumont (ur. 14 marca 1958 w Bailleul) – francuski reżyser i scenarzysta filmowy. Jego twórczość balansuje na granicy realizmu i awangardy. Dwa jego filmy, Ludzkość (1999) i Flandrię (2006), wyróżniono drugą pod względem znaczenia nagrodą na MFF w Cannes - Grand Prix.

Defragmentację wielokulturowego społeczeństwa francuskiego wskutek fali imigracji ukazywali Mathieu Kassovitz (Nienawiść, 1995), Bruno Dumont (Dzieciństwo Jezusa, 1997) oraz przedstawiciel mniejszości maghrebskiej Abdellatif Kechiche (Unik, 2007; Życie Adeli, 2013). Do skrajności posunął się argentyński reżyser Gaspar Noé w Nieodwracalnym (2002), opowiadając historię okrutnej zemsty od końca, a zarazem w prowokacyjnym stylu inscenizując piętnastominutową scenę gwałtu. Nieodwracalne sprowokowało krytyków do stwierdzenia, iż wyłoniło się zjawisko francuskiego ekstremizmu, epatującego przemocą i agresją. Oprócz Noégo i Dumonta do przedstawicieli nurtu zaliczani byli między innymi Olivier Assayas (Demonlover, 2002), François Ozon (Basen, 2003) oraz Bertrand Bonello (Pornograf, 2001).

Marguerite Duras, właściwie Marguerite Donnadieu (ur. 4 kwietnia 1914 w Gia Định, koło Sajgonu we francuskich Indochinach; zm. 3 marca 1996 w Paryżu) – francuska pisarka i scenarzystka.Sprawiedliwości stało się zadość (fr. Justice est faite ) – francusko-włoski film z 1950 roku wyreżyserowany przez André Cayatte.

Kino kobiece, poza weteranką nowej fali Agnès Vardą (Plaże Agnes, 2008), reprezentują m.in. Nicole Garcia (Plac Vendôme, 1998), Claire Denis (Piękna praca, 1999), Tonie Marshall (Salon piękności Venus, 1999), Agnès Jaoui (Gusta i guściki, 2000), Catherine Breillat (Moja siostra, 2001), Pascale Ferran (Kochanek lady Chatterley, 2006), Maïwenn (Moja miłość, 2015). Popularnością cieszyły się też ekscentryczne komedie takie jak Delicatessen (1990) i Amelia (2001) Jeana-Pierre’a Jeuneta oraz Mąż fryzjerki (1990) Patrice’a Leconte’a. W kinie dokumentalnym prym wiodą mistrz filmowego eseju socjologicznego Raymond Depardon (Na gorącym uczynku, 1994) oraz zajmujący się tematyką przyrodniczą Jacques Perrin (Makrokosmos – Podniebny taniec, 2001). W animacji dominuje talent Michela Ocelota (Kirikou i czarownice, 1998), Sylvaina Chometa (Trio z Belleville, 2003) oraz imigrantki z Iranu Marjane Satrapi (autobiograficzne Persepolis, 2008).

Napoleon (fr. Napoléon) – monumentalny, niemy film o Napoleonie Bonaparte w reżyserii Abela Gance. Fabuła filmu opowiada o drodze do władzy Napoleona I Bonaparte.Germaine Dulac (ur. 17 listopada 1882 roku w Amiens - zm. 20 lipca 1942 roku w Paryżu) - francuski filmowiec, feministka, teoretyk kina oraz pionierka awangardy w kinie.


Podstrony: 1 [2] [3]




Warto wiedzieć że... beta

Carl Theodor Dreyer (ur. 3 lutego 1889 w Kopenhadze, zm. 20 marca 1968 tamże) - duński reżyser filmowy, uznawany za jednego z największych mistrzów w historii kina.
Pies andaluzyjski (fr. Un chien andalou), szesnastominutowy film z 1929 roku, debiut hiszpańskiego reżysera Luisa Buñuela; scenariusz do filmu napisał razem z Salvadorem Dalim.
Pépé le Moko – francuski film kryminalny z 1937 roku w reżyserii Juliena Duviviera. Głównym bohaterem filmu jest tytułowy kryminalista (Jean Gabin), który ukrywa się w Algierze przed policją z metropolii. Gangstera dręczy jednak tęsknota za ojczyzną, a także miłość do poznanej w Algierze tancerki kabaretowej Gaby (Mireille Balin). Polujący na Pépé inspektor Slimane (Lucas Gridoux), wykorzystując tęsknotę kryminalisty do ojczyzny, zastawia na niego pułapkę.
Joseph Antoine Plateau (ur. 14 października 1801, zm. 15 września 1883) - belgijski fizyk. Autor prac dotyczących głównie teorii barw i teorii widzenia. W latach 1828-1832 odkrył i opisał zjawisko stroboskopowe. W roku 1832 zbudował pierwszy stroboskop. Jako pierwszy w roku 1843 przeprowadził doświadczenie Plateau (nazwane tak od jego nazwiska), w którym określił on doświadczalnie wpływ sił napięcia powierzchniowego na kształt powierzchni błonek cieczy. Plateau wynalazł (niezależnie od Simona Stampfera) w 1833 roku fenakistiskop.
Danielle Yvonne Marie Antoinette Darrieux (ur. 1 maja 1917 w Bordeaux) - francuska aktorka. Jest córką medyka służącego w armii francuskiej podczas pierwszej wojny światowej, który zginął, gdy miała 7 lat. Dorastała w Paryżu; w młodości mieszkała także w pirenejskiej miejscowości Louit. W wieku 18 lat zaczęła karierę w Hollywood.
Jean Vigo (ur. 26 kwietnia 1905 w Paryżu, zm. 5 października 1934 w Paryżu) – francuski reżyser i scenarzysta filmowy, przedstawiciel kina awangardowego.
René Clément (ur. 18 marca 1913 w Bordeaux, zm. 17 marca 1996 w Monte Carlo) - francuski reżyser i scenarzysta filmowy. Dwukrotny laureat Złotej Palmy dla najlepszego reżysera za filmy Bitwa o szyny (1946) i Mury Malapagi (1949).

Reklama