Kciuk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Lewa dłoń z odchylonym kciukiem

Kciuk (łac. pollex) – u naczelnych pierwszy palec ręki przeciwstawny czterem pozostałym. Od pozostałych palców różni się także tym, że składa się z dwóch, a nie trzech paliczków – w tym podobny jest do palucha stopy. Kciuk zapewnia chwytność dłoni.

Stopa – dystalna część kończyny, zwłaszcza kończyny miednicznej u wielu kręgowców oraz dystalna część odnóża jednogałęzistego u stawonogów.Paliczki (łac. phalanges) − kości tworzące przednią część stopy, palców stóp i palców rąk. W budowie palucha i kciuka występują po dwa paliczki, pozostałe palce mają ich trzy.

Etymologia[ | edytuj kod]

Pierwotnie w języku polskim kciuk nazywany był palcem – stąd zgrubienie paluch i powiedzenie: Sam jak palec. Zaś pozostałe palce określane były formą pochodną o prasłowiańskiego *prst (por. cz. prst, chorw. prst czy lit. pirštas) – stąd słowa naparstek i pierścień.

Chrzest – w chrześcijaństwie obrzęd nawrócenia i oczyszczenia z grzechów, mający postać sakramentalnego obmycia wodą, któremu towarzyszy słowo (Ef 5,26). Zgodnie z wiarą chrześcijańską obrzęd ten ma znaczenie wcielenia w Chrystusa jako ukrzyżowanego i zmartwychwstałego Pana i łączy z Ludem Bożym Nowego Przymierza. Typowy obrzęd chrztu w chrześcijaństwie sprawowany jest w imię Trójcy Świętej: Ojca i Syna i Ducha Świętego – na polecenie samego założyciela Chrystusa (Mt 18,18-20).Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.

Zmiana nazwy nastąpiła pod wpływem religii chrześcijańskiej. Paluch jest bowiem palcem używanym w trakcie obrzędu chrztu do kreślenia znaku krzyża na czole, stąd powstały dawne formy krzciuk skrócone do współczesnej kciuk.

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Trzymanie kciuków
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. dr Maciej Malinowski: Zostaniesz kiedyś sam jak palec (pol.). Obcy język polski, 2002-07-17. [dostęp 2020-10-06].
    2. Wiesław Boryś: Słownik etymologiczny języka polskiego. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2005. ISBN 83-08-03648-1.


    Naczelne (Primates) – rząd ssaków łożyskowych charakteryzujących się najlepiej wśród wszystkich zwierząt rozwiniętym mózgiem. Tradycyjnie wśród naczelnych wyróżnia się małpiatki, wąskonose małpy ciepłych krajów Starego Świata, szerokonose małpy Nowego Świata żyjące w tropikach Ameryki i małpy człekokształtne. Dział zoologii zajmujący się badaniem ssaków naczelnych to prymatologia.Naparstek – kapturek ochronny nakładany na palec podczas szycia. Zabezpiecza przed ukłuciem się igłą podczas wbijania jej w twardy materiał.




    Warto wiedzieć że... beta

    Zgrubienie (augmentativum) – wyraz utworzony za pomocą odpowiedniego formantu oznaczającego rzecz albo osobę większą od nazywanej wyrazem podstawowym. Zgrubienie może oznaczać pogardliwy stosunek do omawianego obiektu, szczególnie, kiedy wiąże się ze zmianą rodzaju, np. baba → babsko. Augmentativum niekiedy posiada funkcję hipokorystyczną (pieszczotliwą), np. dobre psisko.
    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.
    Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.
    Trzymanie kciuków – jeden z niemających podstaw racjonalnych przesądów lub zwrot grzecznościowy wyrażający się słowami Trzymam kciuki!. Jako przesąd odwołuje się do sił, które najprawdopodobniej nie są w stanie zmienić wydarzeń. Deklarująca trzymanie kciuków osoba nie posiada wówczas innej możliwości wpłynięcia na rozwój przypadków poza wiarę w moc nadprzyrodzoną. Z kolei jako formułka grzecznościowa trzymanie kciuków występuje podczas komunikacji międzyludzkiej zamiast życzeń powodzenia, wyraża wówczas chęć utrzymania szczęścia dla innej osoby.
    Paluch (łac. hallux) – leżący najbardziej przyśrodkowo i najsilniejszy palec stopy, stanowiący dla niej znaczną podporę. Paluch, podobnie jak kciuk, posiada jedynie dwa paliczki. Kości te są grubsze niż pozostałe paliczki stopy.
    Łacina, język łaciński (łac. lingua Latina, Latinus sermo) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym.
    Język chorwacki (chorwacki standardowy wariant serbochorwackiego języka policentrycznego) – należący do podgrupy języków południowosłowiańskich. Używany jest głównie w Chorwacji, w sąsiednich krajach oraz przez część Chorwatów na całym świecie.

    Reklama